ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
ସିଧାସଳଖ ଯିବେ ଦିଗବାରେଣିକୁ, ଖୋଜିବେ
ଓଡ଼ିଆ (ōḍiā)
Odia bhasa.png
କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳର: ଭାରତଆମେରିକା, ଇଂଲଣ୍ଡ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ସାଉଦି ଆରବ, ବର୍ମା, ମାଲେସିଆ, ସିଙ୍ଗାପୁର, ସିଂହଳରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଓଡ଼ିଆ
ଅଞ୍ଚଳ ଓଡ଼ିଶା, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ
କହୁଥିବା ଲୋକସଂଖ୍ୟା ୩,୩୦,୧୭,୪୪୬ (୨୦୦୧)
ଭାଷା ପରିବାର
ଲେଖିବା ପ୍ରଣାଳୀ ଓଡ଼ିଆ ଲିପି
ସରକାରୀ ସ୍ଥିତି
କେଉଁଠାରେ ଏହା ସରକାରୀ ଭାଷା: Seal of Orissa.gifଓଡ଼ିଶା
ଭାଷା କୋଡ଼
ISO 639-1 or
ISO 639-2 ori
ISO 639-3 ori
[[File:
Oriyaspeakers.png
ଭାରତରେ ମାତୃଭାଷା ଓଡ଼ିଆରେ କଥାହେଉଥିବା ଲୋକ
|300px]]

ଓଡ଼ିଆ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Odia /əˈdiːə/ or Oriya /ɒˈriːə/,) ଏକ ଭାରତୀୟ ଭାଷା ଯାହା ଏକ ଇଣ୍ଡୋ-ଇଉରୋପୀୟ ଭାଷାଗୋଷ୍ଠୀ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା । ଏହା ଭାରତର ଦେଶର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶର ସର୍ବାଧିକ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଉଥିବା ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷା ଯାହା ୮୦ % ଲୋକ ବ୍ୟବ‌ହର କରନ୍ତି ।[୧] ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ଏହା ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ, ଛତିଶଗଡ଼, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶଗୁଜରାଟ (ମୂଳତଃ ସୁରଟ[୨])ରେ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଶାସନିକ ଭାଷା । ଏହା ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ସ୍ଵିକୃତୀପ୍ରାପ୍ତ ୨୨ଟି ଭାଷା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଓ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ୨ୟ ପ୍ରଶାସନିକ ଭାଷା ।[୩][୪][୫] [୬][୭][୮] ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରଥମ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା ଭାବରେ ଓ ଷଷ୍ଠ ଭାରତୀୟ ଭାଷା ଭାବରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଭାଷାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇନ‌ଥିବା ଭାଷା ଭାବରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷାର ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି । [୯] [୧୦] [୧୧] [୧୨] [୧୩] [୧୪]

ଓଡ଼ିଆ କଥିତ ଅଞ୍ଚଳ

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଭାଷା ଓଡ଼ିଶା ପାଖାପାଖି ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ କହାଯାଏ । ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗଳାର ମେଦିନୀପୁର ସମେତ ଆହୁରି ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳ, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ସିଂହଭୂମି ଜିଲ୍ଲା, ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ଶ୍ରୀକାକୁଲମ, ବିଜୟନଗରବିଶାଖାପଟନମ ଜିଲ୍ଲା, ଛତିଶଗଡ଼ର ପୂର୍ବ ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କରେ ବହୁଳ ଭାବରେ କୁହା ଯାଏ । ଗୁଜରାଟର ସୁରଟ ଭାରତର ଦ୍ଵିତୀୟ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳ । ଏହାଛଡା ବେଙ୍ଗାଳୁରୁ, ହାଇଦ୍ରାବାଦ, ପଣ୍ଡିଚେରୀ, ଚେନ୍ନାଇ, ଗୋଆ, ମୁମ୍ବାଇ, ଜାମସେଦପୁର, ବରୋଦା, ରାୟପୁର, ଅହମଦାବାଦ, ଦିଲ୍ଲୀ, କଲିକତା, ଖଡ଼ଗପୁର, ଗୁଆହାଟୀ, ପୁନେସିଲଭାସା ଆଦି ସହରରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଲୋକ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।

ଇତିହାସ

ଓଡ଼ିଆ ଏକ ଭାରତୀୟ ଭାଷା । ମୂଳ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପାଳିମାଗଧୀ ପ୍ରାକୃତରୁ ସିଧା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଭାଷା ବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ପ୍ରମାଣ ଦିଅନ୍ତି, ଏହି ଭାଷା ଭାରତରରେ ୨,୫୦୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବର୍ଷ ଆଗରୁ କହାଯାଉଥିଲା[୧୫]ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ତିପିଟକଓ ଜୈନ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥର ମୂଳ ଭାଷା ଥିଲା । [୧୬] । ଓଡ଼ିଆ ବାକି ଭାରତୀୟ ଭାଷାମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଖୁବ କମ ପାରସୀଆରବୀ ଭାଷା ଦ୍ଵାରା ପ୍ରାଭାବିତ ।

ଇଂଲଣ୍ଡର କୁଇନଟେସେନସିଆଲଙ୍କ ଭାଷା ବିଭାଗର ମତରେ[୧୭] ଧଉଳିଠାରୁ ମିଳିଥିବା ଅଶୋକଙ୍କ ସମୟର ଶିଳାଲେଖ, ଜଉଗଡ଼ର ଶିଳାଲେଖ ଆଉ ଖାରବେଳଙ୍କ ବେଳରେ ତିଆରି ଖଣ୍ଡଗିରି ଓ ହାତିଗୁମ୍ଫାର ଶିଳାଲେଖ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ମୂଳ ଇତିହାସ ଉପରେ ସୂଚନା ଦିଏ । ହାତିଗୁମ୍ଫାର ଶିଳାଲେଖରୁ ଜଣା ଯାଏ ଯେ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ମୂଳ ପାଳି ଭାଷାରୁ । ହାତିଗୁମ୍ଫାର ଶିଳାଲେଖରେ ଲେଖା ଭାଷା ହେଉଛି ପାଳି ଆଉ ଲିପି ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମୀ, ତେବେ ଏହି ଶିଳାଲେଖ ହିଁ ପ୍ରମାଣ କରିଦିଏ ଯେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଅନ୍ୟ ଭାଷାଠୁ ପୁରାତନ । ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାର ପ୍ରଭାବରେ ପୁରୁଣା ପାଳି ଭାଷାରେ ଅନେକ ଜାଗାରେ ଶବ୍ଦ ସବୁ ବଦଳି ଯାଇଛି । ତେବେ ଓଡ଼ିଆରେ ବିଦେଶୀ ଭାଷାର ପ୍ରଭାବ ଖୁବ କମ ଦେଖାଯାଏ ଯାହାକି ଅନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଭାଷାଠାରୁ ଖୁବ ଗୌଣ । ପ୍ରଫେସର ଅଡେନବର୍ଗଙ୍କ ମତରେ ପାଳି ଭାଷା ହିଁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ମୂଳ ।

ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାର ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ଜାଗାରେ ୭ମ ମସିହାର ଶିଳାଲିପିରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ଯେମିତିକି ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦ କୁମ୍ଭାର /kumbha:rɔ/ ର ବ୍ୟବହାର ୭ମ ଶତାବ୍ଦୀର ତମ୍ବାପଟାରେ ଲେଖାଥିବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ସେମିତି ୯୯୧ ସନର ଲେଖରେ ଓ ୭୧୫ ସନର ଲେଖରେ ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦ ଭିତୁରୁ /bhituru/ ଆଉ ପନ୍ଦର /pɔndɔrɔ/ ପ୍ରଭୃତିର ବ୍ୟବହାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।

ଅତୀତର କଳିଙ୍ଗ ଭୁଇଁ

ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମାନ୍ୟତା

୨୦ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୪ରେ ଦିନ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟତାର ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥିଲେ ଓ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୧ତାରିଖ ଦିନ, ଏ ନେଇ ଗାଜେଟ ନୋଟିଫିକେସନ ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା । [୧୮] ଏହି ମାନ୍ୟତା ପାଇବାରେ ଓଡ଼ିଆ ହେଲା ଷଷ୍ଠ ଭାଷା । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ତାମିଲ, ସଂସ୍କୃତ, ତେଲୁଗୁ, କନ୍ନଡ ଓ ମାଲାୟାଲମକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା ମାନ୍ୟତା ମିଳିସାରିଛି । କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍ ଫେବୃଆରୀ ୨୦ ତାରିଖରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ । ୨୦୧୩ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୨୩ ତାରିଖରେ ଭାଷାବିଶେଷଜ୍ଞ କମିଟି ଓଡ଼ିଆକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ସୁପାରିଶ କରିଥିଲେ । ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା ହେବା ଫଳରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ସକାଶେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦୁଇଟି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ । ଏହାଛଡା ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପାଇଁ ଏକ ସେଣ୍ଟର ଅଫ୍ ଏକ୍ସଲେନ୍ସ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ସୁଯୋଗ ମିଳିବ । କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଗୁଡ଼ିକରେ ଓଡ଼ିଆ ଶିକ୍ଷାବିତମାନେ ନିଯୁକ୍ତିର ସୁଯୋଗ ପାଇ ପାରିବେ ।[୧୯][୨୦] ୨୦୧୪ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୧ତାରିଖ ଦିନ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟତାର ମାନ୍ୟତା ପାଇଁ ଗାଜେଟ ନୋଟିଫିକେସନ ଜାରି କରାଯାଇଥିବାରୁ, ୨୦୧୫ ମସିହାରୁ, ଏହି ଦିନଟିକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଦିବସ ରୂପେ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ନିଷ୍ପତି ନେଇଛନ୍ତି ।[୨୧]

ଓଡ଼ିଆ କଥନ

ଓଡ଼ିଆ ଲିପି

ସ୍ଵରବର୍ଣ୍ଣ

ଲିଖନ
ନାମ a ā i ī u ū e o
ଉଚ୍ଚାରଣ /ɔ/ /a/ /i/ /i/ /u/ /u/ /ru/ /e/ /o/

କମ୍ପିଉଟର ରେ ଓଡ଼ିଆ

ବର୍ତମାନ କମ୍ପୁତାର ଯୋଗେ ଓଡ଼ିଆ ଟାଇପ କରିବା ସହଜ ହେଇଯାଇଛି । କମ୍ପୁଟର ରେ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ହାସା ଟାଇପ କରିବାପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ସଂଖ୍ୟା ରେ ବିଭିନ୍ନ ଅପପ୍ଲିକେସନ ଉପଲବ୍ଧ । ଶେଠୀ ମଧ୍ୟ ରୁ ଲିପି , ଆକୃତି ଆଦି ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ବେଳେ ମାଇକ୍ରୋସଫ୍ଟ ଦ୍ଵାରା ଇଣ୍ଡିକ ଇନ୍ପୁଟ , ଭାରତୀୟ ଭାଷା ରେ ଉପଲବ୍ଧ , ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଓଡ଼ିଆ ଲିପି ରେ ସହଜ ରେ ଯେ କଉଣଶି ଅପପ୍ଲିକେସନ ରେ ଓଡ଼ିଆ ରେ ଟାଇପ କରାଯାଇ ପାରୁଛି । ଏହା ଭିନ୍ନ ୱେବ ରେ ଅନେକ ପରିମାଣ ରେ ଓଡ଼ିଆ ଅବିଧାନ , ଇଂରେଜୀ ରୁ ଓଡ଼ିଆ କୁ ଅନୁବାଦ କରିବା ପାଇଁ ବହୁତ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି .[୨୩]

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ର ସରକାରିକରଣ

ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ରେ 1954 ମସିହା ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ର ସରକାରୀ ସ୍ତର ରେ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଆଇନ ହେଇଥିଲା । [୨୪]। ଏହା ଅନୁସାରେ ସରକାରୀ ସ୍ତର ରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ରେ ହେବାପାଇଁ ସ୍ଥିରୀକୃତ ହେଇଥିଲା । ମାତ୍ର ଉଦ୍ୟମ ର ଅଭାବ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଟାଇପ ଆଇଟର ରେ ଓଡ଼ିଆ ଟାଇପ କରିବାର ଅସୁବିଧାଗତ କାରଣ ରୁ ଏହା ବାସ୍ତବିକ କ୍ଷେତ୍ର ରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଇ ପାରିନଥିଲା । ତେବେ ବର୍ତମାନ ର ସରକାର ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପୁନର୍ବାର ତାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ଦୃଢ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇ ତାହାକୁ ଲାଗୁ କରାଯାଇଛି । [୨୫]। ଏଥିପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ର ଭାଷା ସଚେତନ ନାଗରିକ ମାନେ ମଧ୍ୟ ବହୁ ବାର ଦାବି କରିଆସିଛନ୍ତି ।

ଇଉନିକୋଡ଼ରେ ଓଡ଼ିଆ

ଓଡ଼ିଆର ଇଉନିକୋଡ଼ ଲିପି ଏହିପରି - U+0B00 ଉଦାହରଣ: U+0B7F । ଧୂଷର ଜାଗାସବୁ ଦିଆଯାଇନଥିବା କୋଡ଼ ପାଇଁ ।

ଓଡ଼ିଆ[୧]
ଇଉନିକୋଡ଼.ଅର୍ଗ ସାରଣୀ (PDF)
  A B C D E F
U+0B0x        
U+0B1x    
U+0B2x  
U+0B3x         ି
U+0B4x            
U+0B5x                      
U+0B6x    
U+0B7x                
Notes
୧.^ ଇଉନିକୋଡ଼ ସଙ୍କଳନ ୬.୦ ଅନୁସାରେ

ଆଧାର

  1. Mahapatra, B. P. (୨୦୦୨). Linguistic Survey of India: Orissa (PDF). Kolkata, India: Language Division, Office of the Registrar General. p. ୧୪. Retrieved ୨୦ February ୨୦୧୪. 
  2. Om Gupta (୧ April ୨୦୦୬). Encyclopaedia of India, Pakistan and Bangladesh. Gyan Publishing House. ISBN ୯୭୮-୮୧-୮୨୦୫-୩୮୯-୨. 
  3. Oriya gets its due in neighbouring state Sep 04, 2011
  4. Naresh Chandra Pattanayak.Oriya second language in Jharkhand.Sep 1, 2011
  5. Bengali, Oriya among 12 dialects as 2nd language in Jharkhand.PTI 31 August 2011
  6. "Oriya gets its due in neighbouring state- Orissa- IBNLive". Ibnlive.in.com. 2011-09-04. Retrieved 2012-11-29. 
  7. Naresh Chandra Pattanayak Sep 1, 2011, 08.04am IST (2011-09-01). "Oriya second language in Jharkhand - Times Of India". Articles.timesofindia.indiatimes.com. Retrieved 2012-11-29. 
  8. "Bengali, Oriya among 12 dialects as 2nd language in Jharkhand". daily.bhaskar.com. 2011-08-31. Retrieved 2012-11-29. 
  9. "Odia gets classical language status". The Hindu. 20 February 2014. http://www.thehindu.com/news/national/odia-gets-classical-language-status/article5709028.ece. Retrieved 20 February 2014. 
  10. "Odia set to become classical language". Rediff.com. 20 February 2014. http://www.rediff.com/news/report/odia-set-to-become-classical-language/20140220.htm. Retrieved 20 February 2014. 
  11. "Cabinet nod for Odia as classical language". Yahoo News. 20 February 2014. http://in.news.yahoo.com/cabinet-nod-odia-classical-language-095412705.html. Retrieved 20 February 2014. 
  12. "Decks cleared for Odia to get classical status". The Odisha Sun Times. 20 February 2014. http://odishasuntimes.com/32926/classical-tag-odia-long-last/. Retrieved 20 February 2014. 
  13. Swetapadma, Mohapatra (August ୨୦୧୩). Recognition of Classical Status for Odia Language (PDF). Government of Odisha. p. ୯୨-୯୩. 
  14. Misra, Surya Narayan. Language and Language Policy in India (PDF). Odisha Review. 
  15. Singha, Minati (28 July 2013). "Write with passion, not for money: Jnanpith winner". The Times of India. http://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/Write-with-passion-not-for-money-Jnanpith-winner/articleshow/21422781.cms. Retrieved 1 April 2014. 
  16. ହାରଭାର୍ଡ ଲେକଚର
  17. Oriya language
  18. http://www.newindianexpress.com/states/odisha/Shastriya-Odia-Bhasa-Divas-on-March-11/2015/01/18/article2624609.ece
  19. http://www.telegraphindia.com/1140221/jsp/frontpage/story_18004148.jsp#.U4Vkwljk4xA
  20. http://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/Milestone-for-state-as-Odia-gets-classical-language-status/articleshow/30779140.cms
  21. http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhubaneswar/shastriya-odia-bhasha-divas-on-march-11.html
  22. http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.htm
  23. http://bhashaindia.com/ilit/Oriya.aspx
  24. https://en.wikipedia.org/wiki/The_Orissa_Official_Language_Act,_1954
  25. http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/odisha-to-implement-odia-in-official-transaction-naveen-patnaik/

ବାହାର ଲିଙ୍କ