ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
ସିଧାସଳଖ ଯିବେ ଦିଗବାରେଣିକୁ, ଖୋଜିବେ

ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ (ଇଂରାଜୀ: Odissi music, oṛiśī) ଓଡ଼ିଶାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏକ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ । ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତରେ ଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ବିଭାଗ; ଅବନ୍ତୀ, ପାଞ୍ଚାଳୀ, ଓଡ୍ରମାଗଧୀ, ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନୀ ଓ କର୍ଣ୍ଣାଟକୀ ଭିତରୁ ଓଡ଼ିଶୀ ଉଡ୍ରମାଗଧୀର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ସାଧାରଣତଃ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ । ଗାୟନ ପାଇଁ ଗୀତ ରଚନା କରୁଥିବା ଜୟଦେବଙ୍କ ସମୟରୁ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଉନ୍ନତ ହୋଇ ବିକାଶଲାଭ କରିଥିଲା । ୧୧ଶ ଶତକ ବେଳକୁ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକଗୀତମାନ ତ୍ରିସ୍ୱରୀ, ଚତୁର୍ସ୍ୱରୀ, ପଞ୍ଚସ୍ୱରୀ ଭାବେ ଥିଲା । ଏହା ପରେ ଶାସ୍ତ୍ର୍ରୀୟ ଧାରାରେ ବଦଳାଯାଇଥିଲା । ତେବେ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ବିକାଶ ହେବା ଆଗରୁ ରହିଥିଲା । ଖ୍ରୀ.ପୂ. ଦ୍ୱିତୀୟ ଶତକରେ କଳିଙ୍ଗର ଶାସକ ଖାରବେଳ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟର ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା କରୁଥିଲେ ।[୧]

ଆରମ୍ଭ ଓ ଇତିହାସ[ସମ୍ପାଦନା]

ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି ଓ ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରମାଣ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ୱିକ ଖନନରୁ ମିଳିଛି । ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲାର ଶଙ୍କରଜଙ୍ଗଠାରେ ଖନନରୁ ତାମ୍ର ଓ ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଥିଲା । ଏଠାରୁ ମସୃଣକରାଯାଇଥିଲା ଶିଳା ଓ ହାତଗଢ଼ା ମାଟିପାତ୍ର ଖୋଳାଯାଇ ମିଳିଥିଲା । କିଛି କିଛି ଶିଳା ବିଶାଳାକାର ଥିଲା । ତେଣୁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଶିଳାଖମ୍ବ ନାମିତ କରାଯାଇଥିଲା । ଶଙ୍କରଜଙ୍ଗରୁ ମିଳିଥିବା ଶିଳାଖମ୍ବ ପୁରାତନ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।[୨]

କଳାକାର[ସମ୍ପାଦନା]

ଉପାଧି ନାମ ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନ
ସଙ୍ଗୀତ ସୁଧାକର ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ କଟକ
ତାରିଣୀଚରଣ ପାତ୍ର କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ, ବୀଣାକାର ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି
ସୁରମଣି ରଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ ଗୁଣପୁର
ରାମହରି ଦାଶ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ ବାଲେଶ୍ୱର
ବିଜୟ କୁମାର ଜେନା କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
କେଶବ ଚନ୍ଦ୍ର ରାଉତ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ଆଦିଗୁରୁ ଦେଶରଜା ମଉଡ଼ମଣି ସିଂହାରୀ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର କର କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ ପୁରୀ
ଚନ୍ଦ୍ରମଣି ଲେଙ୍କା କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ ପୁରୀ
କେ ରାମାରାଓ ପାତ୍ର ବୀଣାକାର
ଭୁବନେଶ୍ୱର ମିଶ୍ର ବେହେଲା ବାଦକ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି
ବାଣୀକଣ୍ଠ ନିମାଇଁ ଚରଣ ହରିଚନ୍ଦନ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ଗୋକୁଳ ଶ୍ରୀଚନ୍ଦନ
ଅପର୍ଣ୍ଣା (ଆପନ୍ନା) ପାଣିଗ୍ରାହୀ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି
ବାସୁଦେବ ମହାପାତ୍ର
ରାଜମଣି ପାତ୍ର ଖଲ୍ଲିକୋଟ, ଆଠଗଡ଼
ଗୁଣ୍ଡି ନନ୍ଦ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ, ବୀଣାକାର ଖଣ୍ଡପଡ଼ା
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନନ୍ଦ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ, ବୀଣାକାର ଖଣ୍ଡପଡ଼ା
ଭଜନ ସମ୍ରାଟ ଭିକାରୀ ଚରଣ ବଳ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ଶ୍ୟାମାମଣି ଦେବୀ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ମିତାଳୀ ଚିନାରା କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ଆରତୀ ମିଶ୍ର କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
କ୍ଷେତ୍ରମଣି ଦେବୀ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ ପୁରୀ
ହରପ୍ରିୟା ଦେବୀ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ରାଉତରାୟ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦକ
ଦାମୋଦର ହୋତା କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ ପୁରୀ
ଲୋକନାଥ ପାଳ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ନୃସିଂହନାଥ ଖୁଣ୍ଟିଆ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ଲୋକନାଥ ରଥ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ଧୀରଜ ମହାପାତ୍ର କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ସଙ୍ଗୀତା ପଣ୍ଡା କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ମହାପାତ୍ର ମିନତୀ ଭଞ୍ଜ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ଧୀର କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
କାଶୀନାଥ ପୂଜାପଣ୍ଡା କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ବିଶ୍ୱନାଥ ପୂଜାପଣ୍ଡା କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ ପୁରୀ
ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ମିଶ୍ର କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ଘନଶ୍ୟାମ ପଣ୍ଡା କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
ବିନୋଦ ବିହାରୀ ପଣ୍ଡା କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ
କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ କଣ୍ଠସଙ୍ଗୀତ କଟକ

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. [୧][dead link]
  2. [୨] Archived ଅକ୍ଟୋବର ୨୯, ୨୦୦୯ at the Wayback Machine