କଳ୍ପବଟ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Jump to navigation Jump to search

କଳ୍ପବଟ ହେଉଛି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ବେଢାରେ ଥିବା ଏକ ପୁରାଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବଟ ବୃକ୍ଷ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ବେଢା ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ମୁକ୍ତି ମଣ୍ଡପ ମଧ୍ୟରେ କଳ୍ପବଟ ଅବସ୍ଥିତ । କଳ୍ପ ବୃକ୍ଷ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ଚାନ୍ଦିନୀ ଏହାର ଶୋଭା ବର୍ଦ୍ଧନ କରୁଅଛି । ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣରେ ଏହି ବୃକ୍ଷ ସମ୍ପର୍କରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।

ବିଶେଷତ୍ଵ[ସମ୍ପାଦନା]

କଳ୍ପର ଅର୍ଥ କାଳ ବା ସମୟକୁ ବୁଝାଏ । ତେବେ ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥରେ କଳ୍ପ ବୃକ୍ଷର ବିଶେଷତ୍ଵ ହେଲା ତାହା ମନୋବାଞ୍ଛା ପୁରଣକାରୀ ଏକ ମହାନ ବୃକ୍ଷଟିଏ ।[୧][୨] କଳ୍ପବଟ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ବା ଶଙ୍ଖକ୍ଷେତ୍ରର ନାଭିସ୍ଥଳରେ (କେନ୍ଦ୍ର) ଅବସ୍ଥିତ ।[୩] ବଟ ମୂଳରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ମନ୍ଦିରରେ କଳାପଥର ନିର୍ମିତ ବାଳକୃଷ୍ଣ ବଟପତ୍ରରେ ଶାୟିତ । ଏହା ବଟକୃଷ୍ଣ ମନ୍ଦିର ରୂପେ ନାମିତ । ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ଦକ୍ଷିଣ ପଟକୁ ବଟଗଣେଶ ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି । ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବାଟମଙ୍ଗଳା ଅବସ୍ଥାପିତ ।[୪] କଥିତ ଅଛି, ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତର ରଚୟିତା ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଏହି ବୃକ୍ଷମୂଳେ ବସି ଭାଗବତର ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହିଠାରେ ହିଁ ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀ ଚୈତନ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ସହ ସା଼କ୍ଷାତ ହୋଇଥିଲା । ଭକ୍ତଙ୍କ ବିଶ୍ଵାସ, କଳ୍ପବଟ ଚାରିପଟେ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କଲେ, ନିଜର ମନଷ୍କାମ ପୁରଣ ହୋଇଥାଏ ।[୫]

କଳ୍ପବଟର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଶେଷତ୍ଵ ମଧ୍ୟରେ:

  • ବଟ ବୃକ୍ଷର ପ୍ରାଚୀନତା ସମ୍ପର୍କରେ ପୌରାଣିକ ତଥ୍ୟରୁ ଜଣାଯାଏ, କଳଜୀବୀ ମୁନି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଜଳରେ ବଟ ପର୍ତରେ ଶୟନ କରିଥିବା ବାଳମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଏହି ବଟବୃକ୍ଷ ନିକଟରେ ଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ପୁଣି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶ ପ୍ରକାରେ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି ବିଶ୍ଵ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ।
  • ଧାର୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ବ୍ୟତୀତ ଆୟୁର୍ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବୃକ୍ଷର ମାନ୍ୟତା ଅଛି । ଏହାର କେତେକ ଅଂଶକୁ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗର ଉପଶମ ନିମିତ୍ତ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ।
  • ପୌରାଣିକ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଳୟ ପରେ କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭରୁ ଏହି ବୃକ୍ଷ ରହିଥିବାରୁ ଏହା କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ।
  • କଳ୍ପବଟର ଆଉଏକ ବିଶେଷତ୍ଵ ହେଲା, ରଥଯାତ୍ରାପରେ ତିନି ବିଗ୍ରହ କୁର୍ମବେଢାରେ ପ୍ରବେଶ କରି କଳ୍ପବଟ ନିକଟରେ କିଛି ସମୟ ଅଟକିଯାଆନ୍ତି । ସେହିଠାରୁ ପତିମହାପାତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ମନ୍ଦିର ଭିତରକୁ ପାଛୋଟି ନିଅନ୍ତି । ଅର୍ଥାତ୍ କଳ୍ପବଟଙ୍କୁ ବନ୍ଦାପନା ନ ସରିବା ଯାଏଁଁ ମହାପ୍ରଭୁ ମନ୍ଦିର ଭିତରକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁଁ ।[୬]

ପ୍ରାଚୀନତା[ସମ୍ପାଦନା]

ପୌରାଣିକ ମତରେ ବୃକ୍ଷଟି ଅନେକ କଳ୍ପର ପୁରୁଣା ଏବଂ ତାହା ପୁରାଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ ସତ୍ୟ, ତ୍ରେତୟା, ଦ୍ଵାପର ଏବଂ ପରିଶେଷରେ କଳି ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ରହିଅଛି । ଏହି ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷର ଜନ୍ମ ସମୟ ନିରୁପଣ କରିବା କଷ୍ଟକର ଅଟେ । କୁହାଯାଏ, ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଜଳମଗ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ହେଁ, କଳ୍ପବଟକୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇପାରି ନ ଥିଲା ।

ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ[ସମ୍ପାଦନା]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. "Shankha-kshetra: Kalpabata Wish Fulfilling Tree". Retrieved 12 August 2015. 
  2. "Kalpabata". Retrieved 12 August 2015. 
  3. "Kalpa Bata". Retrieved 12 August 2015. 
  4. Tripathy, Dr. Prafulla Kumar. "Kalpabata" (PDF). Utkala Prasanga (July, 2015): 226–229. Retrieved 16 August 2015. 
  5. Panda, Dr. Saroj Kumar. "Kalpabata:The age old wish fulfilling Tree" (PDF). Orissa Review (June-2009): 99–100. Retrieved 12 August 2015. 
  6. Devi, Gangotri. "ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରରେ କଳ୍ପବଟ ଉପାସନା". Utkala Prasanga. July 2016: 157–158. Retrieved 4 August 2016.