କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା

ଇଂରାଜୀ ଲିଙ୍କ

https://or.wikipedia.org/wiki/Kalahandi_district

କଳାହାଣ୍ଡି
—  ଜିଲ୍ଲା  —
ଓଡ଼ିଶାରେ ଅବସ୍ଥାନ
ଦିଗବାରେଣି: 20.083°N 83.2°E / 20.083; 83.2
ଦେଶ	ଭାରତ
ରାଜ୍ୟ	ଓଡ଼ିଶା
ଲୋକସଭା	କଳାହାଣ୍ଡି
ଭାଷା	ଓଡ଼ିଆ, ଇଂରାଜୀ
ବିଧାନସଭା	୫ଟି ଆସନ   ୧. ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼(୭୭) ୨. ଜୁନାଗଡ଼(୭୮) ୩. ଧର୍ମଗଡ଼(୭୯) ୪. ଭବାନୀପାଟଣା(୮୦) ୫. ନର୍ଲା(୮୧)
କ୍ଷେତ୍ରଫଳ
- ଜିଲ୍ଲା	୭,୯୨୦ କି.ମି.୨ (୩,୦୫୭.୯ ବ. ମି.)
ଲୋକସଂଖ୍ୟା (୨୦୧୧)
- ଜିଲ୍ଲା
• ଅନୁପାତ	୧,୦୦୩ ♂/♀ (ପୁରୁଷ/ନାରୀ)
• ଅନୁପାତ	୯୪୭ ♂/♀ (ପୁଅ/ଝିଅ)
- ମୋଟ ସାକ୍ଷରତା ହାର	୬୦.୨୨
• ପୁରୁଷ	୭୩.୩୪
• ନାରୀ	୪୭.୨୭
- ସ୍ଥାନାଙ୍କ	ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକାଦଶ (୧୧/୩୦)
- ଘନତା	୧୯୯/କି.ମି.୨ (୫୧୫.୪/ମାଇଲ୨)
- ନଗର
- ଗାଆଁ
- ୬ ବର୍ଷରୁ କମ ଶିଶୁ
ସମୟ ମଣ୍ଡଳ	IST (+୫.୩୦)
ଡାକ କୋଡ଼ (ପିନ୍)	୭୬୬ xxx
ଗାଡ଼ି କୋଡ଼	OD-08
ଜିଲ୍ଲାପାଳ	ଗୋବିନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର ସେଠୀ
ୱେବସାଇଟ	ମୁଖ୍ୟ ୱେବସାଇଟ

କଳାହାଣ୍ଡି (ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାରେ କଳାହାନି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥାଏ) ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ଏକ ଜିଲ୍ଲା । ଏହା ଏକ ପୁରାତନ ସଭ୍ୟତାର ମୂଳକେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ବିବେଚିତ । ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ଵ ପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ ଏଠାରେ ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗ ଓ ଲୌହ ଯୁଗର ମାନବ ବସତିର ସୂଚନା ମିଳିଥାଏ ।

ଅସୁରଗଡ଼ ଠାରେ ୨୦୦୦ ବର୍ଷ ଆଗରୁ ଏକ ଉନ୍ନତ ଓ ସଭ୍ୟ ସହର ଜନ ବସତି ଥିବା ଜଣାଯାଏ ।

ଆଗ କାଳରେ ଏହା ମହାକାନ୍ତର (ଅର୍ଥ ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ) ଓ କାରୁଣ୍ଡା ମଣ୍ଡଳ (କାରୁଣ୍ଡାର ଅର୍ଥ ମାଣିକ) ଭାବରେ ଜଣା ଥିଲା ଯାହା ଏଠାରେ ମାଣିକ, ଲାଲ ପଥର, ବେରୁଜ, ନୀଲମ, ଓ ଆଲେକଜାଣ୍ଡ୍ରା ଆଦି ମିଳୁଥିବାର ଜଣାଯାଏ । ମାଣିକେଶ୍ଵରୀ (ମାଣିକର ଠାକୁରାଣୀ) କଳାହାଣ୍ଡିର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଯାହାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଏହି ଜିଲ୍ଲାର ଇତିହାସ ସହ ଯୋଡ଼ା । ଏହା ଫିରିଙ୍ଗି ଶାସନ କାଳରେ ଏକ ରାଜ ଶାସନାଧୀନ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା ଓ କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲା "କଳାହାଣ୍ଡି" ଓ ନୂଆପଡ଼ାକୁ ନେଇ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା । ୧୯୬୭ରେ, ଶାସନର ସୁବିଧା ନିମନ୍ତେ କଳାହାଣ୍ଡିର କାଶୀପୁର ବ୍ଲକ ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲାକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଗଲା । ୧୯୮୦ରେ, କଳାହାଣ୍ଡିର ନାଆଁ ପଛୁଆ ଓ ଅନାହାର ମୃତ୍ୟୁ ସହ ଯୋଡ଼ାଗଲା । ତେବେ ଏସବୁ ସତ୍ତ୍ୱେ ବି ଇତିହାସ, ଚାଷ ବାସ, ବନ ସମ୍ବଳ, ମୁଲ୍ୟବାନ ପଥର, ବକ୍ସାଇଟ, ଲୋକନାଟ, ହାତକାମ ଓ କଳାରେ ଏହା ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା । ୧୯୯୩ରେ, ନୂଆପଡ଼ା ସଦର ମହକୁମା ଏକ ଅଲଗା ଜିଲ୍ଲା ଭାବରେ ଗଢ଼ାଗଲା, କିନ୍ତୁ କଳାହାଣ୍ଡି ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ଏବେ ଯାଏଁ ବି କଳାହାଣ୍ଡି ଓ ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ଅଛି।

ଭୂଗୋଳ

କଳାହାଣ୍ଡିର ପ୍ରକୃତି

କଳାହାଣ୍ଡି 20°4′58.8″N 83°12′0″E ରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଓ ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଭାଗକୁ ନେଇ ତିଆରି ।

• ଏହାର ଉତ୍ତରରେ: ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା ଓ ନୂଆପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା
• ଦକ୍ଷିଣରେ: ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା, କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା ଓ ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା
• ପୂର୍ବରେ: ପୁର୍ବରେ କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲା ଓ ବୌଦ୍ଧ ଜିଲ୍ଲା ଅବସ୍ଥିତ ।

ଜନଗଣନା

୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ମୋଟ ଲୋକସଂଖ୍ୟା ୧୫,୭୩,୦୫୪ |ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ୧୪,୫୧,୧୩୦ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ୧,୨୧,୯୨୪ ଲୋକ ବାସ କରନ୍ତି |

• ପୁରୁଷ: ୭,୮୫,୧୭୯
• ମହିଳା: ୭,୮୭,୮୭୫
  • ଛ ବର୍ଷରୁ କମ: ୨,୧୪,୧୧୧
• ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୦.୨୨%
  • ପୁରୁଷ: ୭୩.୩୪%
  • ମହିଳା: ୪୭.୨୭%

ଲୋକକଳା

କଳାହାଣ୍ଡି ଆକ୍ଷରିକ ଭାବରେ କଳାରେ ଭରା ହାଣ୍ଡିକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ଏହି ଶବ୍ଦ ଗୁଡ଼ହାଣ୍ଡି ଗୁମ୍ଫାରେ କଳା ଓ ନାଲି ରଙ୍ଗରେ ଖୋଦିତ ପ୍ରାକ-ଐତିହାସିକ କଳାରୁ ଆସିଥିବା ବିଶ୍ଵାସ କରାଯାଇଥାଏ । ଏଠାରେ ପଥରରେ ତିଆରି ନାନା ଅଳଙ୍କାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ହବସିପୁରୀ ଢାଞ୍ଚାରେ ତିଆରି ଶାଢ଼ୀ ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ଖଲିପଦରର କାଠ କମ ମଧ୍ୟ ଦେଶ ବିଦେଶକୁ ରପ୍ତାନି କରାଯାଇଥାଏ ।

ଲୋକ ନାଟ

ଘୁମୁରା ନାଚ

କଳାହାଣ୍ଡିରେ ନାନା ପ୍ରକାର ଆଦିବାସୀ ଓ ଅଣ-ଆଦିବାସୀ ନାଟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ଏଠାକାର ନାଚ ବଲାଙ୍ଗିର ଓ ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଡାଲଖାଇ, ଜାଇଫୁଲ, ରସରକେଳି, ସଜନୀ' ଆଦି ନାଚ ସହ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ସାରି ଗୀତ, ଫୋଲିଆ ଗୀତ, ପ୍ରକୃତି ସହ ଯୋଡ଼ା ନାନାପ୍ରକାରର ଗୀତ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ପ୍ରଚଳିତ ଯାହା କୋରାପୁଟ ଜିଲାର ବୋରିଆ ଗୀତ, ନିଆଳିମାଳି, କଳାକୋଳିକ ଆଦି ଗୀତ ସହ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଥିବାର ଦେଖାଯାଏ ।

କଳାହାଣ୍ଡିର ଘୁମୁରା ନାଚ

କଲାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାରେ ଘୁମୁରା ସବୁଠୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୀର ବାଦ୍ୟ ଅଟେ ।

ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ

• ଜୁନାଗଡ
• ଅସୁରଗଡ
• ଧର୍ମଗଡ

ବେଲଖଡୀ କୁସୁଲଳା

ଅଧିକ ତଥ୍ୟ

• ମୁଖ୍ୟ ୱେବସାଇଟ
• Kalahandia, an e-Group Club
• Map of Kalahandi
• Important Phone Numbers
• Antodaya Kalahandi
• Indravati Project