ଫୁଲ୍ଲୋରି ଓଷା

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
ସିଧାସଳଖ ଯିବେ ଦିଗବାରେଣିକୁ, ଖୋଜିବେ

‘ଆସିବେ ଈଶ୍ୱର ମାଳ ଗଡ଼େଇ ଗୋ, ମାଳ ଗଡ଼େଇ, ଦୁଦୁରା ସଙ୍ଗେ ଦେଖାଇ, ଗଞ୍ଜେଇ ଖାଇ ଗୋ...ଗଞ୍ଜେଇ.... ’ । ଏହା ହରଗୌରୀଙ୍କ ଆରାଧନାର ଏକ ଭିନ୍ନ ପ୍ରାର୍ଥନା । ‘ସୁହାଗ ସିନାନ୍’ ବା ଫୁଲ୍ଲୋରି ଓଷା ’ରେ ଏହା ବୋଲାଯାଏ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଓଷା ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ । ଅଳ୍ପ କିଛି ଗାଁରେ ଏହା ପାଳନ କରାଯାଉଛି । କୁଆଁରୀମାନଙ୍କର ଅନେକ ଓଷା ଭଲ ଜୀବନସାଥି ପାଇବାକୁ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏହି ଓଷା ବାପା ଓ ଭାଇମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କରାଯାଇଥାଏ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟମୀର ନଅଦିନ ଆଗରୁ ଏହିଓଷା ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଂପ୍ରଦାୟର କୁଆଁରୀମାନେ ଏହିଓଷା କରିଥାନ୍ତି । ପୋଖରୀ କୂଳରେ ଓଷା କରାଯାଏ । ଏହି ଓଷାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ହେଲା ହରଗୌରୀ ସହ ନଡ଼ିଆ ଓ ଗୁଆକୁ ଦେବତା ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଘରେ ଯେତେଜଣ ଅବିବାହିତା ଝିଅ ଥାଆନ୍ତି ସେତୋଟି ନଡ଼ିଆ ଆଣାଯାଏ । ନଡ଼ିଆର ଉପର ଭାଗକୁ ଚିକ୍କଣ କରି ସେଥିରେ ଚୂନ ଲଗାଯାଏ । ଏହାପରେ ନଡ଼ିଆରେ ମଣିଷ ଭଳି ଆଖି, ନାକ, ପାଟି କରି ସଜ୍ଜାଯାଏ । ଦୂରରୁ ନଡ଼ିଆଗୁଡ଼ିକ ସୁନ୍ଦରୀଝିଅ ପରି ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । ନଡ଼ିଆ ସାଙ୍ଗରେ ଗୁଆଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ନାନା ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର କରାଯାଇଥାଏ । ବାଉଁଶରେ ନିର୍ମିତ ଡାଲା ବା ଝୁଡ଼ିରେ ନଡ଼ିଆ ଓ ଗୁଆଗୁଡ଼ିକୁ ରଖାଯାଏ । ଭୋର ପାଞ୍ଚଟାରୁ ଓଷା ହୁଏ । ଶଙ୍ଖ ବଜାଇ, ହୁଳହୁଳି ପକାଇ ନଡ଼ିଆ ଡାଲା ଧରି ଝିଅମାନେ ପୋଖରୀ ତୁଠରେ ପହଞ୍ଚଥାନ୍ତି । ପୋଖରୀ କୂଳରେ ମାଟିରେ ଶିବପାର୍ବତୀ ପ୍ରତିମା ଗଢ଼ାଯାଏ । ପ୍ରଥମେ ଡାଲାକୁ ପୋଖରୀ ତୁଠ ଚଉଁରା ଉପରେ ରଖି ହରଗୌରୀଙ୍କୁ ସଜ୍ଜାଯାଏ । ବାଉଁଶପତ୍ର ପାଣି ଆଣି ସେମାନଙ୍କୁ ଗାଧୋଇ ଦିଆଯିବା ପରେ ନାନା ଅଳଙ୍କାରରେ ମା’ ଗୌରୀ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ସଜାଯାଏ । ଏହାପରେ ନଡ଼ିଆ ଓ ଗୁଆ ଗୁଡ଼ିକୁ ଡାଲାରୁ କାଢି ଚଉଁରା ଉପରେ ରଖାଯାଏ । ନଡ଼ିଆ, ଗୁଆ ସହ ଦର୍ପଣ, ପାନିଆ ପ୍ରମୁଖ ମଧ୍ୟ ପୂଜାରେ ଲାଗେ । ନଡ଼ିଆ ଓ ଗୁଆକୁ ହଳଦି ପାଣିରେ ଗାଧୋଇବା ପରେ ଧଳା କୁଙ୍କୁମରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସଜେଇ ଦିଆଯାଏ । ଓଷା କରୁଥିବା ସବୁଝିଅ ମଧ୍ୟ ମଥାରେ ଧଳା କୁଙ୍କୁମରେ ଚିତା କୁଟାଇଥାନ୍ତି । ଚିତାକୁଟା ପର୍ବ ସରିବା ପରେ ଗୀତ ବୋଲାଯାଇଥାଏ । ‘ଆସିବେ ଈଶ୍ୱର ମାଳ’ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ‘ଉଠ ଉଠ ସୀତୟା ହେ, ହୋଇଲାଣି ବେଳ’ ପରି ବହୁଗୀତ ବୋଲାଯାଏ । ଏହାପରେ ଧୂପ ଦୀପରେ ହରଗୌରୀ ଓ ନଡ଼ିଆକୁ ବନ୍ଦାପନା କରାଯାଇଥାଏ । ବନ୍ଦାପନା ପରେ ଭୋଗ କରାଯାଏ I ଓଷାରେ ବିଶେଷକରି ତାଳଗଜା, ଛେନା ଭୋଗ କରାଯାଏ । ହରଗୌରୀଙ୍କୁ ଭୋଗ ଲଗାଯିବା ପରେ ନଡ଼ିଆ ଓ ଗୁଆକୁ ଭୋଗ କରାଯାଏ । ତେବେ ଓଷା ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଓଷା କରୁଥିବା ଝିଅମାନେ ଭୋଗ ଖାଇପାରିବେ ନାହିଁ । ପାଖରେ ଥିବା ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଭୋଗ ବଣ୍ଟାଯିବ । ଭୋଗବଣ୍ଟା ପରେ କଉଡ଼ି ଖେଳ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ I ‘ ସୁଧେଷୁ ବନର ଚନ୍ଦନ କୋଟି, ହର ସଙ୍ଗେ ଉମା ଖେଳନ୍ତି ଜୁଆ କଉଡି ମୁଠି ’ ଗୀତରେ କଉଡ଼ି ଖେଳାଯିବ । ଗୀତଶେଷରେ କଉଡ଼ି ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଖରେ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ କଉଡି ଛଡାଛଡ଼ି ହେବ । ଯିଏ ଜିତିବ ସେ ଶିବ ଓ ଯିଏ ହାରିବ ସେ ପାର୍ବତୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । କଉଡ଼ି ଖେଳ ପରେ ‘ ଉଠ ଉଠ ସୀତୟା ହେ, ହୋଇଲାଣି ବେଳ....’ ଗୀତରେ ନଡ଼ିଆକୁ ଚଉରା ଉପରୁ ଉଠଇ ଡାଲାରେ ରଖାଯାଏ । ଡାଲାରେ ହରିଡା ପତ୍ର ପକାଇ ଶଙ୍ଖ ହୁଳହୁଳି ସହ ଘରକୁ ଫେରନ୍ତି ଝିଅମାନେ ।

ମୁଢ଼ି ନଡ଼ିଆ: ଓଷାର ପଞ୍ଚମ କିମ୍ବା ସପ୍ତମ ଦିନରେ ମୁଢ଼ି ନଡ଼ିଆ ହୋଇଥାଏ । ଗାଁ ବୁଲି ଘରୁ ଘରୁ ଧାନ ଓ ପଇସା ଆଦାୟ କରାଯାଇଥାଏ । ସେହି ଧାନରେ ମୁଢ଼ି ଓ ପଇସାରେ ନଡ଼ିଆ କିଣାଯାଇଥାଏ । ଦିନ ଦୁଇଟାରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ମୁଢ଼ି ନଡ଼ିଆ ଉତ୍ସବ । ଆଖପାଖରେ ଥିବା ପାହାଡ଼ ଉପରେ ମୁଢ଼ି ନଡ଼ିଆ ହୋଇଥାଏ । ଝିଅମାନେ ଶଙ୍ଖ ହୁଳହୁଳି ସହ ପାହାଡରେ ମୂମୁଢ଼ି ଓ ନଡ଼ିଆ ଧରି ପହଞ୍ଚିଥାନ୍ତି । ନଡ଼ିଆ ଭାଙ୍ଗି ତାକୁ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ କରି କାଟି ପାହାଡରେ ବସି ମୁଢ଼ି ସହ ଖାଇଥାନ୍ତି ।

ଶେଷଦିନ: ଦୁର୍ଗାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଓଷାର ଶେଷଦିନ । ଆମ୍ବଡାଳ, ରଙ୍ଗୀନ କାଗଜରେ ଓଷା ପୀଠକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ସଜ୍ଜାଯାଏ । ଚୁଙ୍ଗା ମଧ୍ୟ ବଜାଯାଏ । ସାଜସଜ୍ଜା ପରେ ସବୁଝିଅ ଏକତ୍ର ହଳଦୀ ଲଗାଇ ପୋଖରୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି I ଶେଷଦିନ ସବୁଝିଅ ଶାଢ଼ୀ ପିନ୍ଧିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ । ଛୋଟ ପିଲାମାନଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବଡ଼ଝିଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିଦିନ ଶାଢ଼ୀ ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି । ଶାଢ଼ୀ ପିନ୍ଧି ବେଷଭୂଷା ହୋଇ ସମସ୍ତେ ପୋଖରୀ ତୁଠରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଓଷା କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରତିଦିନ ପରି ଭୋଗରାଗ ହେବା ସହ ଗୀତ ବୋଲାଯାଏ । ନାଚକୁଦ, ଗୀତ ସ୍ୱରରେ ଗାଁ କମ୍ପିଉଠେ । ଶେଷରେ ବଡ଼ ଭୋଗ କରାଯାଏ । ଓଷା ପରଦିନ ସକାଳୁ ସାତ ପ୍ରକାର ଶାଗ କରାଯାଏ । ସାତଶାଗ ଭୋଗ ଦେଇ ହରଗୌରୀଙ୍କୁ ପାଣିରେ ବିସର୍ଜନ କରାଯାଏ ।

ମାନସିକ: ଏହି ଓଷାରେ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ମାନସିକ ପୂରଣ ହୁଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । କାହାର ପୁଅ ବା ଝିଅ ହେଲେ, ଝିଅ ବାହାଘର ହେଲେ ଓଷେଇତୀଙ୍କୁ ଟଙ୍କା ଦେବେ ବା ମୁଢ଼ି ନଡ଼ିଆ ଖର୍ଚ୍ଚ ତୁଲାଇବେ ବୋଲି ଲୋକେ ମାନସିକ କରିଥାନ୍ତି । ମାନସିକ ପୂରଣ ହେଲେ ଓଷେଇତୀଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳିଥାଏ । ଏଥି ସହିତ ଓଷା କରୁଥିବା ଝିଅଙ୍କଠାରୁ ଚାନ୍ଦା ଆଦାୟ ହୋଇଥାଏ । ଉକ୍ତ ପଇସାରେ ଶେଷଦିନ ଭୋଗରାଗ ହେବା ସହ ସାଜସଜ୍ଜା ଆଦି ହୋଇଥାଏ । ଓଷା ସରିବା ପରେ ବଳକା ଟଙ୍କାରେ ଭୋଜିଭାତ ହୋଇଥାଏ । ଅଧିକ ଟଙ୍କା ହେଲେ ଠାକୁରଙ୍କ ପାଇଁ ଅଳଙ୍କାର କିଣାଯାଇଥାଏ । ଓଡ଼ିଶାର ମାତ୍ର କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଏହି ଓଷା ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ବଳରାମପୁର ତଳଗଡ ଛାଡିଦେଲେ ଭୁବନର ମଣିପୁର, କେନ୍ଦୁଝରର ଆନନ୍ଦପୁର ଆଦି କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଓଷା କରାଯାଇଥାଏ । ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ଛୋଟିଆ ଗାଁ ବଳରାମ ପୁର ତଳଗଡ଼ରେ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଏ ଓଷା ପାଳିତ ହୋଇଆସୁଛି । କୁଆଁରୀମାନଙ୍କର ଅନେକ ଓଷା ଭଲ ଜୀବନସାଥି ପାଇବାକୁ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏହି ଓଷା ବାପା ଓ ଭାଇମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କରାଯାଇଥାଏ ।[୧]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. ଶାରଦା ମିଶ୍ର, ରବିବାର,ସମ୍ବାଦ, ୯.୧୨.୨୦୧୨, ପୃଷ୍ଠା- ୧୫