ମନମୋହନ ସିଂହ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
ସିଧାସଳଖ ଯିବେ ଦିଗବାରେଣିକୁ, ଖୋଜିବେ
ମନମୋହନ ସିଂହ
The Right Honourable Dr. Manmohan Singh

ପଦସ୍ଥ
Assumed office 
୨୨ ମଇ ୨୦୦୪
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଅବଦୁଲ କଲାମ
ପ୍ରତିଭା ପାଟିଲ
ପୂର୍ବ ଅଧିକାରୀ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ

କାର୍ଯ୍ୟକାଳ
୬ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୫ – ୨୪ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୦୬
ପୂର୍ବ ଅଧିକାରୀ ନଟବର ସିଂହ
ପର ଅଧିକାରୀ ପ୍ରଣବ ମୁଖାର୍ଜୀ

କାର୍ଯ୍ୟକାଳ
୩୦ ନଭେମ୍ବର ୨୦୦୮ – ୨୪ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୯
ପୂର୍ବ ଅଧିକାରୀ ପି ଚିଦାମ୍ବରମ
ପର ଅଧିକାରୀ ପ୍ରଣବ ମୁଖାର୍ଜୀ
କାର୍ଯ୍ୟକାଳ
୨୧ ଜୁନ ୧୯୯୧ – ୧୬ ମଇ ୧୯୯୬
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପି.ଭି. ନରସିଂହ ରାଓ
ପୂର୍ବ ଅଧିକାରୀ ମଧୁ ଦଣ୍ଡକଟେ
ପର ଅଧିକାରୀ ଜସ୍ଵନ୍ତ ସିଂହ

କାର୍ଯ୍ୟକାଳ
୧୫ ଜାନୁଆରୀ ୧୦୮୫ – ୩୧ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୮୭
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ
ପୂର୍ବ ଅଧିକାରୀ ପି.ଭି. ନରସିଂହ ରାଓ
ପର ଅଧିକାରୀ ପି ଶିବ ଶଙ୍କର

କାର୍ଯ୍ୟକାଳ
୧୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୮୨ – ୧୫ ଜାନୁୟାରୀ ୧୯୮୫
ପୂର୍ବ ଅଧିକାରୀ Indraprasad Gordhanbhai Patel
ପର ଅଧିକାରୀ ଅମିତାଭ ଘୋଷ

ପଦସ୍ଥ
Assumed office 
୧୯୯୧

ଜନ୍ମ ଗହ (ଗା), ବ୍ରିଟିଶ ରାଜ (now Pakistan)[୧]
ରାଜନୀତିକ ଦଳ Indian National Congress
United Progressive Alliance
ଜୀବନ ସାଥି ଗୁରଶରଣ କଉର (1958–present)
ସନ୍ତାନ Upinder Singh
Daman Singh
Amrit Singh
ଘର Panchavati (Official)
Guwahati(Private)
ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ Panjab University, Chandigarh
St John's College, Cambridge
Nuffield College, Oxford
ପେଷା Economist
Civil servant
Social worker
Professor
ଧର୍ମ ଶିଖ
ୱେବସାଇଟ Official website

ମନମୋହନ ସିଂହ (ପଞ୍ଜାବୀ: ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ; ଜନ୍ମ : ୨୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୩୨) , ଏକ ମହାନ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରୀ । ସିଂହ ୨୦୦୪-୨୦୧୪ ଯାଏଁ ଭାରତ ର ୧୪ତମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ। ସିଂହ ଭାରତର ର ପ୍ରଥମ ସିଖ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ନେହେରୁ ଙ୍କ ପରେ ନିଜର ୫ବର୍ଷ କାର୍ଯକାଳ ଶେଷ କରି ପୁନରବାର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ।

ଗାହ (ବର୍ତ୍ତମାନ ର ପାକିସ୍ତାନ ରେ) ରେ ଜନ୍ମିତ ସିଂହ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାର ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଦେଶ ବିଭାଜନ ସମୟରେ ଭାରତ ଆସିଥିଲେ। ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ରୁ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ରେ ଡକ୍ଟରେଟ (PhD) ପ୍ରାପ୍ତ କରି , ୧୯୬୬-୬୯ ଯାଏଁ ଜାତିସଂଘ ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଲଲିତ ନାରାୟଣ ମିଶ୍ର ଙ୍କ ବିଦେଶ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ରେ ମୁଖ୍ୟ ପରାମର୍ଶଦାତା ହୋଇ ସେ ନିଜର ବ୍ୟୁରୋକ୍ରାଟିକ କ୍ୟାରିୟର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ୨୯୭୦ ଓ ୮୦ ଦଶକ ରେ ସିଂହ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ବହୁତ ମୁଖ୍ୟ ପଦ ରେ ଥିଲେ, ଯେମିତି ମୁଖ୍ୟ ଅର୍ଥ ପରାମର୍ଶଦାତା (୧୯୭୨-୭୬) , ରିଜର୍ବ ବ୍ୟାଙ୍କ ଗଭର୍ନର (୧୯୮୨-୮୫) ଓ ଯୋଜନା ଆୟୋଗ ମୁଖ୍ୟ (୧୯୮୫-୮୭)।

୧୯୯୧ ମସିହାରେ ଭାରତ ଆର୍ଥିକ ସଂକଟ ରେ ଥିବା ସମୟରେ ଦେଶ ନବନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରସିଂହ ରାଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯରୁପେ ମନମୋହନ ସିଂହ ଙ୍କୁ ନିଜ କ୍ୟାବିନେଟ ରେ ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରୀ ବନାଇଥିଲେ। କିଛି ବର୍ଷ ଯାଏ , ଏକ କଡା ବିରୋଧ କ୍ରମେ ସେ ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଭାରତର ଅର୍ଥ ବ୍ୟବସ୍ଥା ର ଢାଞ୍ଛାଗତ ସୁଧାର ପାଇଁ କଡା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ। ଏହି ଉପାୟ କାରଣରୁ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଥିବା ସଂକଟ କୁ ଟାଳିବାରେ ସେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ନିଜକୁ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ଏକ ମହାନ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ପ୍ରୟୋଜିତ କରିଥିଲେ। ଅବିଲଂବି କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟି ୧୯୯୬ ମସିହା ନିର୍ବାଚନ ଖରାବ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଦେଖାଇଥିଲା , ଏହା ପରେ ସିଂହକୁ ୧୯୯୮-୨୦୦୪ ଯାଏଁ କଂଗ୍ରେସ ପାର୍ଟିରୁ ରାଜ୍ୟ ସଭା ରେ ବିପକ୍ଷ ଦଳ ର ମୁଖ୍ୟ ହିସାବ ରେ ଦାୟିତ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲେ। ୨୦୦୦୪ ମସିହାରେ କଂଗ୍ରେସ ଅଧିନତ୍ୱ ଉପା ସରକାର ରେ ସୋନିଆ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଅନୈଚ୍ଛୁକ ହେବା ହେତୁ , ସିଂହ ଙ୍କୁ ଭାରତର ତ୍ରୟୋଦଶ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ। ସତ୍ତା ରେ ଆସିଲା ପରେ, ସିଂହ ନେତୃତ୍ୟ ଉପା ୧ ଗ୍ରାମିଣ ସ୍ବାସ୍ଥ ମିଶନ, ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ, ବିଶିଷ୍ଟ ପରିଚୟ ପତ୍ର (ଆଧାର କାର୍ଡ), ରୋଜଗାର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଆକ୍ଟ ସହ ବହୁତ ଉନ୍ନତି ମୁଳକ ପରିଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଭାରତର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପା ୧ ସମୟରେ ବହୁତ ଅଗ୍ରଗତି କରିଥିଲା। ୨୦୦୯ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ରେ ଏକ ବିଶାଳ ଜନାଦେଶ ସହିତ ଉପା ୨ ସରକାର ଗଠନ ହେଇଥିଲା, ଏବଂ ସିଂହ ପୁନର୍ବାର ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ। ସିଂହ ୨୦୧୪ର ନିର୍ବାଚନ ଲଢିନଥିଲେ। ଅତି ଛୋଟ ବୟସରେ ସିଂହ ନିଜ ମାଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଜେଜେମା ଦ୍ବାରା ପ୍ରତିପାଳିତ ହୋଇଥିଲେ।

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା[ସମ୍ପାଦନା]

ସିଂହ ୨୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୩୨ ମସିହା ରେ ପିତା ଗୁରମୁଖ ସିଂହ ଓ ମାତା ଅମ୍ରିତ କୋରଙ୍କ ଠାରୁ ଗାହ, ପଞ୍ଜାବ ରେ ଏକ ସିଖ ପରିବାରରେ ଲନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ।

ଭାରତର ବିଭାଜନ ପରେ ସିଂହ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହ ଅମ୍ରିତସର ଆସିଯାଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେ ହିନ୍ଦୁ କଲେଜ ରେ ନିଜର ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ପରେ ସେ ଚଣ୍ଡିଗଡ ରେ ଅବସ୍ଥିତ ପଞ୍ଜାବ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ରେ ଯୋଗଦେଇ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ରେ ସ୍ନାତକ ଓ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରି ୧୯୫୨ ଓ ୧୯୫୪ ରେ ପାଇଥିଲେ। ସେ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ରେ ଟ୍ରିପୋସ କାମ୍ବ୍ରିଜ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ ସେହି ସମରେ ସିଂହ ସେଣ୍ଟ ଜର୍ଜ କଲେଜ ର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ।

ବ୍ରିଟିଶ ପତ୍ରକାର ମାର୍କ ଟଲି ଙ୍କ ସହିତ ୨୦୦୫ ର ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ସିଂହ ତାଙ୍କ କାମ୍ବ୍ରିଜ ଜିବନୀ ବିଷୟରେ କିଛି କହିଥିଲେ:

"At (Cambridge) university I first became conscious of the creative role of politics in shaping human affairs, and I owe that mostly to my teachers Joan Robinson and Nicholas Kaldor. Joan Robinson was a brilliant teacher, but she also sought to awaken the inner conscience of her students in a manner that very few others were able to achieve. She questioned me a great deal and made me think the unthinkable. She propounded the left wing interpretation of Keynes, maintaining that the state has to play more of a role if you really want to combine development with social equity. Kaldor influenced me even more; I found him pragmatic, scintillating, stimulating. Joan Robinson was a great admirer of what was going on in China, but Kaldor used the Keynesian analysis to demonstrate that capitalism could be made to work."

କାମ୍ବ୍ରିଜ ରେ କାର୍ୟକାଳ ଶେଷ କରି ସେ ପଞ୍ଜାବ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଲେ।

୧୯୬୦ ମସିହାରେ ସିଂହ ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ D.Phil କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ନୁଫିଲ୍ଡ କଲେଜ ର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ।

ରାଜନୀତିକ ଜୀବନି[ସମ୍ପାଦନା]

୧୯୯୧ ମସିହାରେ ସେବେର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରସିଂହ ରାଓ , ସିଂହଙ୍କୁ ନିଜ କ୍ୟାବିନେଟ ରେ ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରୀ ବନାଇଥିଲେ।

ବ୍ରିଟିଶ ପତ୍ରକାର ମାର୍କ ଟଲି ଙ୍କ ସହିତ ୨୦୦୫ ର ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ ସିଂହ ତାଙ୍କ ରାଜନୀତି ଜିବନୀ ବିଷୟରେ କିଛି କହିଥିଲେ:

"" ଯେଉଁ ଦିନ ରାଓ ନିଜ କ୍ୟାବିନେଟ ଗଠନ କରୁଥିଲେ, ସେ ନିଜ ପ୍ରମୁଖ ସଚିବଙ୍କୁ ମୋ ନିକଟକୁ ପଠାଇଥିଲେ କହିବା ପାଇଁ କି , 'ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ତୁମକୁ ନିଜର କ୍ୟାବିନେଟ ରେ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ବନାଇବା ପାଇଁ'.ମୁଁ ଏହାକୁ ଗମ୍ଭିର ରୁପେ ନେଇନଥିଲି। ପରଦିନ ସକାଲେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରାଗିକି ମତେ ଖୋଜିଲେ ,ମୁଁ ସଜ ହୋଇ ସପଥ ନେବା ପାଇଁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭବନରେ ପହଞ୍ଛି ଗଲି। ଏଠୁ ମୋର ରାଜନୀତି ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।"

ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ[ସମ୍ପାଦନା]

A renowned economist,[୨] Singh is shown here with Indian delegation at the 33rd G8 summit in Heiligendamm.

୨୦୦୪ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ପରେ ବିଜେପି ନେତୃତ୍ୱ ଏନ.ଡି.ଏ ସରକାର ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ନେତୃତ୍ୱ ଉପା ସରକାର ଗଠନ କରିଥିଲା।

ଡିଗ୍ରୀ ଓ ପଦବି[ସମ୍ପାଦନା]

ପୁରସ୍କାର, ସମ୍ମାନ ଓ ଅନ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ବୀକୃତି[ସମ୍ପାଦନା]

ବର୍ଷ ପୁରସ୍କାର ନାମ ଓ ସମ୍ମାନ ସଂଗଠନ
୨୦୧୪ Grand Cordon of the Order of the Paulownia Flowers[୪] Government of Japan
2010 World Statesman Award[୫] Appeal of Conscience Foundation
2005 Top 100 Influential People in the World[୬] Time
2002 Outstanding Parliamentarian Award[୭] Indian Parliamentary Group
2000 Annasaheb Chirmule Award[୮] Annasaheb Chirmule Trust
1999 H.H. Kanchi Sri Paramacharya Award for Excellence[୮] Shri R. Venkataraman, The Centenarian Trust
1999 Fellow of the National Academy of Agricultural Sciences, New Delhi[୮] National Academy of Agricultural Sciences
1997 Lokmanya Tilak Award[୮] Tilak Smarak Trust, Pune
1997 Justice K.S. Hegde Foundation Award[୮] Justice K.S. Hegde Foundation
1997 Nikkei Asia prize for Regional Growth[୮] Nihon Keizai Shimbun Inc.
1996 Honorary Professorship[୮] Delhi School of Economics, University of Delhi, Delhi
1995 Jawaharlal Nehru Birth Centenary Award (1994–95)[୮] Indian Science Congress Association
1994 Finance Minister of the Year[୮] Asiamoney
1994 Jawaharlal Nehru Birth Centenary Award (1994–95)[୮] Indian Science Congress Association.
1994 Elected Distinguished Fellow of the London School of Economics[୮] London School of Economics, Centre for Asia Economy, Politics and Society
1994 Elected Honorary Fellow, Nuffield College[୮] Nuffield College, University of Oxford, Oxford, UK
1994 Elected Distinguished Fellow of the London School of Economics[୮] London School of Economics, Centre for Asia Economy, Politics and Society
1994 Elected Honorary Fellow of the All India Management Association[୮] All India Management Association
1993 Finance Minister of the Year[୮] Euromoney
1993 Finance Minister of the Year[୮] Asiamoney
1987 Padma Vibhushan[୮] President of India
1986 Elected National Fellow, National Institute of Education[୮] National Institute of Education
1985 Elected President of the Indian Economic Association[୮] Indian Economic Association
1982 Elected Honorary Fellow, St. John's College[୮] St John's College, Cambridge
1982 Elected Honorary Fellow, Indian Institute of Bankers[୮] Indian Institute of Bankers
1976 Honorary Professorship[୮] Jawaharlal Nehru University, New Delhi
1957 Elected Wrenbury Scholar[୮] University of Cambridge, UK
1956 Adam Smith Prize[୮] University of Cambridge, UK
1955 Wright Prize for Distinguished Performance[୮] St. John's College, Cambridge, UK
1954 Uttar Chand Kapur Medal, for standing first in M.A. (Economics)[୮] Panjab University, Chandigarh{Was then in Hoshiarpur,Punjab}
1952 University Medal for standing first in B.A. (Honors Economics)[୮] Panjab University, Chandigarh

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. Hindus Contribution Towards Making Of Pakistan 22 May 2010 Retrieved 28 January 2011
  2. Watson, Paul (24 May 2004). "Economist chosen to become next prime minister of India". The Seattle Times. http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20040520&slug=india20. Retrieved 11 December 2008. 
  3. ଆଧାର ଭୁଲ: ଅଚଳ <ref> ଚିହ୍ନ; dr_mms ନାମରେ ଥିବା ଆଧାର ଭିତରେ କିଛି ଲେଖା ନାହିଁ ।
  4. PTI (3 November 2014). "Manmohan Singh chosen for Japan national award". The Hindu. http://www.thehindu.com/news/international/world/manmohan-singh-chosen-for-japan-national-award/article6560656.ece?homepage=true. Retrieved 3 November 2014. 
  5. PTI (23 September 2010). "Manmohan Singh honoured with 2010 World Statesman Award". Hindustan Times. http://www.hindustantimes.com/world-news/Americas/Manmohan-Singh-honoured-with-2010-World-Statesman-Award/Article1-603591.aspx. Retrieved 27 March 2012. 
  6. Sen, Amartya (18 April 2005). "Manmohan Singh: The 2005 TIME 100". Time. http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1972656_1972691_1973012,00.html. Retrieved 27 March 2012. 
  7. "Indian Parliamentary Group". p. 1. http://www.parliamentofindia.nic.in/ls/intro/p7.htm. Retrieved 13 June 2013. 
  8. ୮.୦୦ ୮.୦୧ ୮.୦୨ ୮.୦୩ ୮.୦୪ ୮.୦୫ ୮.୦୬ ୮.୦୭ ୮.୦୮ ୮.୦୯ ୮.୧୦ ୮.୧୧ ୮.୧୨ ୮.୧୩ ୮.୧୪ ୮.୧୫ ୮.୧୬ ୮.୧୭ ୮.୧୮ ୮.୧୯ ୮.୨୦ ୮.୨୧ ୮.୨୨ ୮.୨୩ ୮.୨୪ ୮.୨୫ ୮.୨୬ "Curriculum Vitae of Prime Minister of India". CSIR. http://www.csir.res.in/external/heads/aboutcsir/leaders/president/CV-manmohan.HTM. Retrieved 13 June 2013.