ଅଶୋକ (ସମ୍ରାଟ)

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
ସିଧାସଳଖ ଯିବେ ଦିଗବାରେଣିକୁ, ଖୋଜିବେ
ଏହି ଲେଖାଟି ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କ ବାବଦରେ । ବାକିସବୁ ପାଇଁ, ଅଶୋକ ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ଦେଖନ୍ତୁ ।
ଅଶୋକ [୧][୨]
ମୌର୍ଯ୍ୟ ଶାସକ
A "Chakravartin" ruler, first century BC/CE. Andhra Pradesh, Amaravati. Preserved at Musee Guimet
ଶାସନ କାଳ 274–232 BCE
Coronation 270 BCE
ଆଖ୍ୟା Samraat Chakravartin; other titles include Devanampriya and Priyadarsin
ଜନ୍ମ 304 BCE
ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ପାଟ୍ଟଳୀପୁତ୍ର, ପାଟନା
ମୃତ୍ୟୁ 232 BCE (aged 72)
ମୃତ୍ୟୁସ୍ଥାନ ପାଟ୍ଟଳୀପୁତ୍ର, ପାଟନା
Buried Ashes immersed in the Ganges River, possibly at Varanasi, Cremated 232 BCE, less than 24 hours after death
ପୂର୍ବଧୀକାରୀ ବିନ୍ଦୁସାର
ଉତ୍ତରାଧୀକାରୀ ଦଶରଥ
Wives ରାଣୀ କାରୁବାକୀ
ରାଣୀ ଦେବୀ
ରାଣୀ ପଦ୍ମାବତୀ
ରାଣୀ ତିଶ୍ୟରକ୍ଷା
Offspring ମହେନ୍ଦ୍ର, ସଂଙ୍ଘମିତ୍ରା, ତ୍ରିବାଳ, କୁନାଳ
Royal House Mauryan dynasty
ପିତା ବିନ୍ଦୁସାର
ମାତା Maharani Dharma or Shubhadrangi
ଧର୍ମ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ

ଅଶୋକ [୩](୩୦୪- ୨୩୨ ଖ୍ରୀ: ପୂ ) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ମୌର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ରାଟ ଥିଲେ ଯିଏ ୨୬୯ ଖ୍ରୀ: ପୂ ରୁ ୨୩୨ ଖ୍ରୀ: ପୂ ଭିତରେ ସମଗ୍ର ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶକୁ ନିଜ ଅଧୀନକୁ ନେଇ ଆସି ଥିଲେ । [୪] ତାଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପଶ୍ଚିମରେ ପାକିସ୍ଥାନଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଠାରୁ ପୂର୍ବରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ ପଞ୍ଜାବ ଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣରେ ପାଖାପାଖି ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶକେରଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତ୍ରୁତ ଥିଲା । ସେ ବିଧ୍ଵଂସୀ କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ର ତାଣ୍ଡବଲୀଳା ଦେଖିବା ପରେ ଧର୍ମାଶୋକ ରେ ପରିବର୍ତିତ ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ ଓ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି ଥିଲେ । ଅଶୋକ ପ୍ରେମ, ସାଧୁତା, ଅହିଂସା ଓ ସାତ୍ତ୍ଵିକତାର ପୂଜାରୀ ଥିଲେ ।

ସଂସ୍କୃତ ରେ ଅଶୋକ ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି : "ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୀନତା" । ୨୬୦ BCE,ଅଶୋକ ତିକ୍ତବିଧିବିଦ୍ଧଭାବେ କଳିଙ୍ଗ କୁ(ଭାରତ) ବିଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ,କଳିଙ୍ଗ (ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶା[୫] ସେ କଳିଙ୍ଗକୁ ପରାସ୍ତ/ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ପୂର୍ବପୁରୁଷ କରିପାରିନ ଥିଲେ। [୬]। "ଅଶୋକ ଙ୍କ ପ୍ରତିଫଳନରେ କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧର,ଫଳାଫଳ୧୦୦,୦୦୦ ମୃତ ଏବଂ୧୫୦,୦୦୦ଆହତ, ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷରେ ପ୍ରାୟତଃ୨୦୦,୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ"।[୭]। ଅଶୋକ ୨୬୩BCEରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମକୁ ପରିବର୍ତିତ ହେଲେ।[୫]। ଅଶୋକ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମକୁ ସମ୍ମାନ ଦଉଥିଲେ ରାଜନିତ ମୂଳଦୁଆ ପାଇଁ ସାଂସ୍କୃତିକମୁଖ୍ୟ। "[୮]

କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ[ସମ୍ପାଦନା]

ମୂଳ ଲେଖା: କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ

ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତବିନ୍ଦୁସାରଙ୍କ ରାଜତ୍ଵ କାଳରେ କଳିଙ୍ଗ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସ୍ଵାଧୀନ ରାଷ୍ଟ୍ର ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଅଶୋକ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକର ଅଷ୍ଟମବର୍ଷରେ ଅର୍ଥାତ ଖ୍ରୀ.ପୂ:୨୬୧ ରେ କଳିଙ୍ଗ ଆକ୍ରମଣ କରି ଜୟଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ତ୍ରୟୋଦଶ ଶିଳାନୁଶାସନରେ କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧର ରୋମାଞ୍ଚକର ବିଭୀଷିକା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି । [୯]

ଧର୍ମ ପ୍ରଚାର[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଶୋକ, ବିଶ୍ଵ ଦରବାର ରେ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ କୁ ପରିଚିତ କରାଇବାରେ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ବହନ କରନ୍ତି । ତାଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ର ଚିହ୍ନ "ଅଶୋକ ସ୍ତମ୍ଭ" ଆଜି ଭରତ ର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ପରିଚିତ ।

ଅଶୋକଙ୍କ ବଲ୍ୟଜୀବନି[ସମ୍ପାଦନା]

ସାମ୍ରାଜ୍ୟ[ସମ୍ପାଦନା]

Approximate extent of Maurya empire under Ashoka. The empire stretched from Afghanistan to Bengal to southern India

ଅଶୋକଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ଶିଳାଲିପିଗୁଡିକରୁ ଜଣାଯାଏ, ତାଙ୍କର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରରେ ହିମାଳୟଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମରେ ଆଫଗାନିସ୍ଥାନବେଲୁଚିସ୍ଥାନଠାରୁ ପୂର୍ବରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀବଙ୍ଗୋପସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା ।

ନିଜର ଅସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ଵ, ଉଦାର ଧର୍ମନୀତି, ଅହିଂସା ନୀତି, ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ପ୍ରଚାର ତଥା ଲୋକହିତକର ରାଜ୍ୟଶାସନ ଯୋଗୁଁ ଅଶୋକ ବିଶ୍ଵ ଇତିହାସରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛନ୍ତି ।

A ପ୍ରାୟ 1910 painting by Abanindranath Tagore (1871–1951) depicting Ashoka's queen standing in front of the railings of the Buddhist monument at Sanchi (Raisen district, Madhya Pradesh).

ମୌର୍ଯ୍ୟ ଶାସନପଦ୍ଧତି[ସମ୍ପାଦନା]

କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର, ମେଘାସ୍ଥିନିସଙ୍କ ଇଣ୍ଡିକା ଏବଂ ଅଶୋକଙ୍କର ଶିଳାନୁଶାସନରୁ ମୌର୍ଯ୍ୟ ଶାସନପଦ୍ଧତି ବିଷୟ ଜଣାଯାଏ । ବିଶାଳ ମୌର୍ଯ୍ୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତ ଏକ ସୁଦୃଢ଼ ଓ ସୁପରିକଳ୍ପିତ ଶାସନପଦ୍ଧତିର ପ୍ରଚଳନ୍ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କପରେ ଅଶୋକ ଏହି ଶାସନ ପ୍ରଣାଳୀରେ କେତେକ ସଂସ୍କାର କରିଥିଲେ । ମୌର୍ଯ୍ୟ ଶାସନର ମୂଳଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଜନକଲ୍ୟାଣ ।

କଳିଙ୍ଗର ପରାଜୟ[ସମ୍ପାଦନା]

ତାଙ୍କର୧୩ ତମ ଶିଳାଲିପିରୁ ,ଆମ୍ଭେମାନେ ଜାଣୁ ଯେ ଯୁଦ୍ଧ ଏକ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଏବଂ୧୦୦,୦୦୦ ସୈନିକର ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ଓ ବହୁତ ବେସାମରିକ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ;୧୫୦,୦୦୦ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟତ୍ର କୁ ପଠାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା।[୧୦]

ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ କୁ ପ୍ରିବତ୍ତିତ[ସମ୍ପାଦନା]

A similar four "Indian lion" Lion Capital of Ashoka atop an intact Ashoka Pillar at Wat U Mong near Chiang Mai, Thailand showing another larger Dharma Chakra / Ashoka Chakra atop the four lions.

ଅଶୋକଙ୍କ ଅନୁଶାସନ ଏକ ବଡ଼ ବିଷାଦପୂର୍ଣଓଦୁଃଖଦାୟକ ପ୍ରତିଫଳ ହୋଉଥିଲା, ଅଶୋକ ବୁଝିପାରୁଥିଲେ କି ତାଙ୍କ ଭୁଲ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଓ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଖରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ ମଧ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।[୧୧]

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ କହୁଚି, ଯେ, ଯୁଦ୍ଧ ସରିବାର ଗୋଟେ ଦିନ ପରେ, ଅଶୋକ ସାହାସିକତା ସହ ସହରର ବାହାରକୁ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଦେଖିଲେକି ସବୁ ଘରଦ୍ବାରା ପଡିଯାଇଛି ଏବଂ ଏଣେତେଣେ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ ମୃତଦେହ ପଡିରହିଛି ।ସେହି ଦୃଶ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ରୁଗ୍ଣ/ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଇଥିଲା ଓ ସେ କାନ୍ଦି ପକେଇଥିଲେ ବି।[୧୨]

କଳିଙ୍ଗ ସହ ମାରାତ୍ମକ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପ୍ରତିହିଂସା ପରାୟଣ ରାଜା ଅଶୋକ ଜଣେ ସ୍ଥିରମନା ଓ ଶାନ୍ତପୂର୍ଣ ରାଜା ପରିବର୍ତନଓ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ହୋଇଥିଲେ। [୧୩] । ବଶମ ଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ତାଙ୍କ ଧର୍ମ ମୂଳରୁ / ବଂଶର ମୂଳରୁ ସେ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ ନ ଥିଲା।[୧୪]


Ashokan Pillar at Vaishali

ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଇଚ୍ଛାପତ୍ର[ସମ୍ପାଦନା]

Ashoka's Major Rock Edict at Junagadh contains inscriptions by Ashoka (fourteen of the Edicts of Ashoka), Rudradamanna I and Skandagupta.
ରାଜାଙ୍କ ପୋତ[ସମ୍ପାଦନା]

ଐତିହାସିକ ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳ[ସମ୍ପାଦନା]

Bilingual inscription (in Greek and Aramaic) by King Ashoka, discovered at Kandahar (National Museum of Afghanistan).

ଉପଲବ୍ଧି[ସମ୍ପାଦନା]

ବିତର୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ[ସମ୍ପାଦନା]

ଦାନ[ସମ୍ପାଦନା]

ଧର୍ମ ପ୍ରତି ନିକଟତର ହବା[ସମ୍ପାଦନା]

ସାରାବିଶ୍ଵରେ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ବିସ୍ତାର[ସମ୍ପାଦନା]

ଶାସକ[ସମ୍ପାଦନା]

Mauryan ringstone, with standing goddess. Northwest Pakistan. 3rd century BCE. British Museum.

ଜୀବ କଲ୍ୟାଣ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଶୋକ ଚକ୍ର[ସମ୍ପାଦନା]

The Ashoka Chakra, "the wheel of Righteousness" (Dharma in Sanskrit or Dhamma in Pali)"

ଅଶୋକସ୍ତମ୍ବ[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଶୋକ ସ୍ତମ୍ଭ ଲୁମ୍ବିନୀ, ନେପାଳ, ବୁଦ୍ଧ ଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ

ଅଶୋକ ମୁଦ୍ରା[ସମ୍ପାଦନା]

ନିର୍ମାଣରେ ପାରଙ୍ଗମ ଅଶୋକ[ସମ୍ପାଦନା]

Mahabodhi Temple, built on the site of an older temple by Ashoka (ପ୍ରାୟ 250 BCE); restoration by the British and India post independence

ବ୍ରିଟିଶ ର କଟକଣା ଓ ୱେଲିଗାମା ଶ୍ରୀ ସୁମନଗଲଙ୍କ ତଦା ରଖରେ ପୁନଃନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିଲା।[୧୬]

ଅଙ୍କନ, ଚିତ୍ର, ସାହିତ୍ୟ[ସମ୍ପାଦନା]

ମୌର୍ଯ୍ୟଶାସନର ପତନ[ସମ୍ପାଦନା]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. Lars Fogelin (1 April 2015). An Archaeological History of Indian Buddhism. Oxford University Press. pp. 81–. ISBN 978-0-19-994823-9. 
  2. Fred Kleiner (1 January 2015). Gardner’s Art through the Ages: A Global History. Cengage Learning. pp. 474–. ISBN 978-1-305-54484-0. 
  3. Chandra, Amulya (2015-05-14). "Ashoka | biography - emperor of India". Britannica.com. Retrieved 2015-08-09. 
  4. Thapur (1973), p. 51.
  5. ୫.୦ ୫.୧ Jerry Bentley, Old World Encounters: Cross-Cultural Contacts and Exchanges in Pre-Modern Times (New York: Oxford University Press, 1993), 44.
  6. Kalinga had been conquered by the preceding Nanda Dynasty but subsequently broke free until it was re-conquered by Ashoka, c. 260 BCE. (Raychaudhuri, H. C.; Mukherjee, B. N. 1996. Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty. Oxford University Press, pp. 204-209, pp. 270-271)
  7. Jerry Bentley, Old World Encounters: Cross-Cultural Contacts and Exchanges in Pre-Modern Times (New York: Oxford University Press, 1993), 45.
  8. Jerry Bentley, Old World Encounters: Cross-Cultural Contacts and Exchanges in Pre-Modern Times (New York: Oxford University Press, 1993), 46.
  9. http://indiansaga.com/history/magadha_kalinga.html
  10. prachin bharater itihas by sunil chattopadhyay
  11. Smith, Vincent A. (1901). Asoka - the Buddhist Emperor of India. Rulers of India series. Oxford at the Clarendon Press. p. 130. 
  12. Kamath, Prabhakar. "How Ashoka the Great Gave Brahmins A Song With Which They Conquered India". Nirmukta. 
  13. "Ashoka - Ancient History Encyclopedia". Ancient.eu. Retrieved 2015-08-08. 
  14. The Wonder That was India : A.L. Basham page 56
  15. Mitchiner, Michael (1978). Oriental Coins & Their Values: The Ancient and Classical World 600 B.C. - A.D. 650. Hawkins Publications. p. 544. ISBN 978-0-9041731-6-1. 
  16. Goonatilake, Hema (30 May 2010). "Edwin Arnold and the Sri Lanka connection". The Sunday Times. 

ବାହାର ତଥ୍ୟ[ସମ୍ପାଦନା]