କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ

କାର୍ଯ୍ୟକାଳ
୨୯ ନଭେମ୍ବର ୧୯୪୧ – ୨୯ ଜୁନ ୧୯୪୪
ପୂର୍ବ ଅଧିକାରୀ ବିଶ୍ଵନାଥ ଦାସ
ପର ଅଧିକାରୀ ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ
କାର୍ଯ୍ୟକାଳ
୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୭ – ୧୯ ଜୁଲାଇ ୧୯୩୭
ପୂର୍ବ ଅଧିକାରୀ ପଦବୀ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା
ପର ଅଧିକାରୀ ବିଶ୍ଵନାଥ ଦାସ

ଜନ୍ମ ୨୬ ଏପ୍ରିଲ ୧୮୯୨(1892-04-26)
ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି, ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା
ମୃତ୍ୟୁ ୨୫ ମଇ, ୧୯୭୪ (୮୨ ବର୍ଷ)
ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି
ଜାତୀୟତା ଭାରତୀୟ
ଧର୍ମ ହିନ୍ଦୁ
ବାପା ମା ଗୌରଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ (ଦ୍ୱିତୀୟ)
ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା ଦେବୀ

ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ (୧୮୯୨-୧୯୭୪) ଓଡ଼ିଶାର ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଠାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ଶାସକ ଓ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ପୁରୋଧା ଥିଲେ ।

ଜୀବନ କାଳ[ସମ୍ପାଦନା]

ରାଜା ଗୌରଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ (ଦ୍ୱିତୀୟ) ଓ ତାଙ୍କ ରାଣୀ ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା ଦେବୀଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ରୂପେ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ୧୮୯୨ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ ମାସ ୨୬ତାରିଖ, ବୈଶାଖ ମାସ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିଠାରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ [୧]। ରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେଓ ତତ୍କାଳୀନ ମାନ୍ଦ୍ରାଜଠାରେ ପାଠ ପଢ଼ା ଶେଷ କରିବା ପରେ ୧୯୧୩ରେ ଶାସନ ଭାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।[୨] ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷା ଓ ଚଳଣିର ବିକାଶ ସାଧନ ନିମନ୍ତେ ସତତ ଚେଷ୍ଟିତ ଥିଲେ । ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଠାରେ ୧୯୧୨ରେ ହୋଇଥିବା ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀରେ ସେ ଜଣେ ପୁରୋଧା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ ।[୩] ଡିସେମ୍ବର ୨୭ ଓ ୨୮ ତାରିଖ,୧୯୧୪ ମସିହାରେ ସେ ଦଶମ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଠାରେ ଆହୂତ କରି ନିଜର କର୍ମକୁଶଳତା ଦେଖାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ଗଠନର ମୂଳଭିତ୍ତି ପକାଇଥିଲେ । ୧୯୧୬ରେ ସେ ସରକାରଙ୍କ ଦେଇ ସେନା-ବଳର କମିସନର ପଦରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।[୪] ଏହି କାଳରେ ସେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଭିତର ଦେଇ ନୂଆପଡ଼ା-ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ରେଳପଥର ବିକାଶ କରିଥିଲେ । ଗବେଷକ ମାନଙ୍କ ପଠନ ନିମନ୍ତେ ନିଜ ରାଜ ଉଆସରେ ଏକ ବିରାଟ ପାଠାଗାରର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ । ମାଡ୍ରାସର ଜଷ୍ଟିସ ପାର୍ଟିର ସେ ଜଣେ ସଭ୍ୟ ଭାବରେ କାମ କରୁଥିଲେ । ଏଥି ସହିତ ରୟାଲ ଆଗ୍ରିକଲଚରାଲ କମିସନର ସଭ୍ୟ ଭାବରେ ୧୯୨୭ରୁ କମ କରୁଥିଲେ ।[୫] ସେ ମାଡ୍ରାସ ଲେଜିସଲେଟିଭ କାଉନସିଲର ସଭ୍ୟ ଭାବରେ ୧୯୩୦-୩୧ରେ ଲଣ୍ଡନଠାରେ ଗୋଲ ଟେବୁଲ ବୈଠକରେ ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ।[୬][୭] ୧୯୩୪ରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ଓଡ଼ିଶାରେ ମିଶ୍ରଣ ପାଇଁ ଜଏଣ୍ଟ ପାର୍ଲାମେଣ୍ଟାରି କମିଟିଠାରେ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କଦେଇ ଲେଖା ମେମୋରେଣ୍ଡମରେ ଓଡ଼ିଶା ସହିତ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ମିଶ୍ରଣ ଓ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦାବିକୁ ଅଗ୍ରାଧିକାର ଦେଇ ଇଂରେଜ ସରକାର ଏହାକୁ ଓଡ଼ିଶା ଅନ୍ତର୍ଗତ କରିଥିଲେ ଓ ୧୯୩୬ ଏପ୍ରିଲ ପହିଲାରେ ଏହି ଦାବି ଓ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ଦାବି ଫଳରେ ଓଡ଼ିଶା ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା ।

ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ପାଇଁ ସେ ତିନିଥର ଲଣ୍ଡନ ଯାଇଥିଲେ । ଶୁଣାଯାଏ ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଉତ୍କଳ ଗଠନ ନେଇ ବାରମ୍ବାର ଲଣ୍ଡନ ଯିବାଫଳରେ ସେ ଅର୍ଥନୈତିକ ଚାପରେ ପଡ଼ି ରାଜପ୍ରସାଦର ବହୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଳଙ୍କାର ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳପାଇଁ ବିକ୍ରି କରିଥିଲେ ।

୧୯୩୨ରେ ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର "ମହାରାଜା" ଉପାଧିରେ ଭୂଷିତ କରିଥିଲେ । ସେହି ବର୍ଷ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ତାଙ୍କୁ କେସିଆଇଇ ଉପାଧି ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ । ୧୯୪୧ ନଭେମ୍ବର ମାସରେ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୪୭ରୁ ୧୯୫୦ ଯାଏଁ ସେ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ସଭାର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ।[୮] ଏହା ସହିତ ସେ ରୟାଲ ସୋସାଇଟି ଅଫ ଆର୍ଟସ ଓ ରୟାଲ ଏସିଆଟିକ ସୋସାଇଟି, ଲଣ୍ଡନ ଓ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସ୍ଥିତ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟର ଆଜୀବନ ସଭ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ତରଫରୁ LL. D ରେ ଭୂଷିତ କରାଯାଇଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଅର୍ଥାତ ଗାନ୍ଧୀ ଜୟନ୍ତୀ ୧୯୯୨ ରେ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସମୟରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ମହାରାଜାଙ୍କ ନାମରେ ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲା ଭାବରେ ନାମିତ ହେଲା ।[୯] ୨୫ ମଇ ୧୯୭୪ରେ ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ହୋଇଥିଲା ।[୧୦]

ସଦସ୍ୟତା[ସମ୍ପାଦନା]

  • ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ, ଓଡ଼ିଶା
  • ରୟାଲ ଆଗ୍ରିକଲଚରାଲ କମିସନ
  • ଜଷ୍ଟିସ ପାର୍ଟି, ମାନ୍ଦ୍ରାଜ
  • ରୟାଲ ସୋସାଇଟି ଅଫ ଆର୍ଟସ, ଲଣ୍ଡନ
  • ରୟାଲ ଏସିଆଟିକ ସୋସାଇଟି, ଲଣ୍ଡନ
  • ଆଜୀବନ ସଭ୍ୟ, ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ, ଭୁବନେଶ୍ୱର
  • ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ସଭା (୧୯୪୭ରୁ ୧୯୫୦)

ମାନ ସମ୍ମାନ[ସମ୍ପାଦନା]

  • ୧୯୧୬ରେ ସେନା-ବଳର କମିସନର

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ମହାରାଜା ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ
  2. "Eminent Persons -123orissa.com". 123orissa.com. 2012. http://www.123orissa.com/person/person.asp?sno=11&cat=f. Retrieved 3 July 2012. "he was sworn in as the King of Paralakhemundi in the year 1913." 
  3. "talentodisha.com the complete odisha or Orissa Talet Information". talentodisha.com. 2012. http://www.talentodisha.com/odisha-orissa-information-directory/great-odiya/shri-krushna-chandra-gajapati/print.html?tmpl=component. Retrieved 3 July 2012. "He took the leadership for formation of the Swatantra Utkal Pradesh and shouldered the responsibility in conducting the 10th Utkal Sameelani at Paralakhemundi in the year 1912" 
  4. "MAHARAJA SHRI KRUSHNA CHANDRA GAJAPATI NARAYAN DEO". talentodisha.com. 2012. http://www.talentodisha.com/vacancy/item/127-maharaja-shri-krushna-chandra-gajapati-narayan-deo.html. Retrieved 5 July 2012. "In 1916, he was nominated by the Government to hold the post of Honorary Commissioner of the Land-Force of the Defence of India" 
  5. "Gajapati Maharaja Krushna Chandra Dev". orissadiary.com. 2012. http://orissadiary.com/personality/freedom_fighter/KrushnaChandraDev.asp. Retrieved 5 July 2012. "He was a member of old Madras Legislative Council, a member of royal commission of Agriculture and a member of Orissa Legislative Assembly" 
  6. "History of Orissa". theorissa.com. 2012. http://www.theorissa.com/index.php/about-orissa/history-orissa. Retrieved 5 July 2012. "Krushna Chandra Gajapati Narayan Dev, Maharaja of Paralakhemundi, represented Odisha in the Round Table Conference" 
  7. "Gajapati Maharaja Krushna Chandra Dev in India". india9.com. 2012. http://www.india9.com/i9show/Gajapati-Maharaja-Krushna-Chandra-Dev-16198.htm. Retrieved 3 July 2012. "He took part in the Round Table Conference held in 1931 and 1933 and placed a demand for the creation of a separate state of Orissa." 
  8. "Rajya Sabha". rajyasabha.nic.in. 2012. http://rajyasabha.nic.in/rsnew/constituent_assembly/constituent_assembly.asp. Retrieved 5 July 2012. "Krishna Chandra Gajapati Narayana Deo of Parlakimedi" 
  9. "Gajapati District Profile :: Bridging the Digital Gap". gajapati.nic.in. 2012. http://gajapati.nic.in/DistProfile.htm. Retrieved 5 July 2012. "Gajapati district has been named after Maharaja Sri Krushna Chandra Gajapati Narayan Deo" 
  10. "Odisha Files: Jobs | Education | Politics | Tourism | Events: Maharaja Shri Krushna Chandra Gajapati Narayan Deo". odishafiles.com. 2013. http://www.odishafiles.com/2012/11/maharaja-shri-krushna-chandra-gajapati.html. Retrieved 21 May 2013. "He breathed last on 25th of May 1974." 

ଅଧିକ ତଥ୍ୟ[ସମ୍ପାଦନା]

  • The Makers of Modern Orissa. Orissa Review. April 2011. pp. 11-12