ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
ସିଧାସଳଖ ଯିବେ ଦିଗବାରେଣିକୁ, ଖୋଜିବେ

ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ବା ଟଙ୍କା ଭାରତ, ନେପାଳଭୁଟାନରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଇଥାଏ । ଏହା ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇଥାଏ ।

ଖ୍ରୀ.ପୂ. ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଭାରତରେ ମୁଦ୍ରାର ବ୍ୟବହାର ଆରମ୍ଭ ହେଇଥିଲା । ପ୍ରଥମେ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିବା ଦେଶ ମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଅନ୍ୟତମ ।[୧] [୨]

କାଗଜ ମୁଦ୍ରା[ସମ୍ପାଦନା]

  • ଏକ ହଜାର ଟଙ୍କା (୧,୦୦୦ ଟଙ୍କା)
  • ପାଞ୍ଚ ଶତ ଟଙ୍କା (୫୦୦ ଟଙ୍କା)
  • ଏକ ଶତ ଟଙ୍କା (୧୦୦ ଟଙ୍କା)
  • ପଚାଶ ଟଙ୍କା (୫୦ ଟଙ୍କା)
  • କୋଡ଼ିଏ ଟଙ୍କା (୨୦ ଟଙ୍କା)
  • ଦଶ ଟଙ୍କା (୧୦ ଟଙ୍କା)
  • ପାଞ୍ଚ ଟଙ୍କା (୫ ଟଙ୍କା)
  • ଏକ ଟଙ୍କା (୧ ଟଙ୍କା)

ଧାତବ ମୁଦ୍ରା (କଏନ୍)[ସମ୍ପାଦନା]

  • ଦଶ ଟଙ୍କା(୧,୦୦୦ ପଇସା)
  • ପାଞ୍ଚ ଟଙ୍କା(୫୦୦ ପଇସା): ପାଞ୍ଚଟଙ୍କିଆ ମୁଦ୍ରା କ୍ୟୁପ୍ରୋ-ନିକେଲ ଧାତୁରେ ନିର୍ମିତ । ଏହାର ଓଜନ ୯.୦ ଗ୍ରାମ | ଏହାର ବ୍ୟାସ ୨୩ ମି.ମି. ଓ ଆକୃତି ଗୋଲାକାର ।
  • ଦୁଇ ଟଙ୍କା(୨୦୦ ପଇସା): ଦୁଇଟଙ୍କିଆ ମୁଦ୍ରା ମୁଦ୍ରା କ୍ୟୁପ୍ରୋ-ନିକେଲ ଧାତୁରେ ନିର୍ମିତ । ଏହାର ଓଜନ ୬.୦ ଗ୍ରାମ ଏହାର ବ୍ୟାସ ୨୬ ମି.ମି. ଓ ଆକୃତି ଏକାଦଶ କୋଣୀୟ ।
  • ଏକ ଟଙ୍କା(୧୦୦ ପଇସା): ଏକଟଙ୍କିଆ ମୁଦ୍ରା ଫେରୋଟିକ୍ ଷ୍ଟେନ୍‌ଲେସ୍‌ ଷ୍ଟିଲ ଧାତୁରେ ନିର୍ମିତ । ଏହାର ଓଜନ ୪.୮୫ ଗ୍ରାମ | ଏହାର ବ୍ୟାସ ୨୫ ମି.ମି. ଓ ଆକୃତି ଗୋଲାକାର ।
  • ୫୦ ପଇସା: ପଚାଶ ପଇସା ମୁଦ୍ରା ଫେରୋଟିକ୍ ଷ୍ଟେନ୍‌ଲେସ୍‌ ଷ୍ଟିଲ ଧାତୁରେ ନିର୍ମିତ । ଏହାର ଓଜନ ୩.୭୯ ଗ୍ରାମ| ଏହାର ବ୍ୟାସ ୨୨ ମି.ମି. ଓ ଆକୃତି ଗୋଲାକାର ।
  • ୨୫ ପଇସା: ଆଧୁନିକ ୨୫ ପଇସାର ପ୍ରଚଳନ ୧୯୫୫ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଏହାକୁ ୧୬ ଅଣାର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଚାରି ଅଣା ବା ଚାରଣା ବା ଚାରଣି କୁହାଯାଉଥିଲା । ୧୮୩୦ ମସିହାରେ, ବିଲିୟମ ଚତୁର୍ଥଙ୍କ ଶାସନ ସମୟରେ ପ୍ରଥମେ ରୁପା ତିଆରି ଚାରିଅଣା ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୮୪୦ମସିହାରେ ରାଣୀ ଭିକ୍ଟୋରିଆ ଭାରତର ସାମ୍ରାଜ୍ଞୀ ଭାବେ ଭୂଷିତ ହେବା ପରେ ଏହି ରୁପାମୁଦ୍ରାକୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୧୯ ମସିହାରେ ରୁପା ବଦଳରେ ନିକେଲ ତିଆରି ଚାରି ଅଣା ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ମୁଦ୍ରା ଉପରେ ସମ୍ରାଟ ପଞ୍ଚମ ଜର୍ଜଙ୍କ ଛବି ରହିଥିଲା । ଦେଶ ସ୍ଵାଧୀନ ହେବା ପରେ ୧୯୫୦ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ରେ ନୂତନ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ନିକେଲ ନିର୍ମିତ ଚାରଣି ଥିଲା । ୧୯୫୭ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ ୧ ତାରିଖରେ ଇଣ୍ଡିଆନ କଏନେଜ ଆକ୍ଟ ଲାଗୁ ହେବା ପରେ ଆସିଲା ଚାରଣିର ନୂଆ ରୁପ – ୫ ଗ୍ରାମ ଓଜନ ବିଶିଷ୍ଟ ୨୫ ନୂଆ ପଇସା । ୧୯୮୮ରେ କଳଙ୍କିହିନ ଇସ୍ପାତ ନିର୍ମିତ ଓ ୨.୮୩ ଗ୍ରାମ ଓଜନ ବିଶିଷ୍ଟ ୨୫ ପଇସା । ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ଶେଷଥର ପାଇଁ ନୂଆ ପଚିଶି ପଇସା ବଜାରକୁ ଆସିଥିଲା । ୨୦୧୧ମସିହା ଜୁଲାଇ ପହିଲା ଠାରୁ ଭାରତର ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ପଚିଶ ପଇସାର ପ୍ରଚଳନ ବନ୍ଦ କରି ଦେଇଛନ୍ତି ।
  • ୧୦ ପଇସା: ଦଶ ପଇସା ମୁଦ୍ରା ଫେରୋଟିକ୍ ଷ୍ଟେନ୍‌ଲେସ୍‌ ଷ୍ଟିଲ ଧାତୁରେ ନିର୍ମିତ । ଏହାର ଓଜନ ୨.୦୦ ଗ୍ରାମ| ଏହାର ବ୍ୟାସ ୧୬ ମି.ମି. ଓ ଆକୃତି ଗୋଲାକାର ।
  • ୫ ପଇସା

ଭାଷା[ସମ୍ପାଦନା]

ପ୍ରତେକ ଟି ମୁଦ୍ରା ରେ ୧୭ ଟି ଭାଷା ଥାଏ।

Denominations in central level official languages (At below either ends)
ଭାଷା Indian Rupee ₹1 Indian Rupee ₹2 Indian Rupee ₹5 Indian Rupee ₹10 Indian Rupee ₹20 Indian Rupee ₹50 Indian Rupee ₹100 Indian Rupee ₹500 Indian Rupee ₹1000
ଇଂରାଜୀ One rupee Two rupees Five rupees Ten rupees Twenty rupees Fifty rupees Hundred rupees Five hundred rupees One thousand rupees
ହିନ୍ଦୀ एक रुपया दो रुपये पाँच रुपये दस रुपये बीस रुपये पचास रुपये एक सौ रुपये पांच सौ रुपये एक हज़ार रुपये
Denominations in other Indian languages as seen on panel
ଭାଷା Indian Rupee ₹1 Indian Rupee ₹2 Indian Rupee ₹5 Indian Rupee ₹10 Indian Rupee ₹20 Indian Rupee ₹50 Indian Rupee ₹100 Indian Rupee ₹500 Indian Rupee ₹1000
ଅସମୀୟା ଭାଷା এক টকা দুই টকা পাঁচ টকা দহ টকা বিছ টকা পঞ্চাশ টকা এশ টকা পাঁচশ টকা এক হাজাৰ টকা
ବଙ୍ଗଳା ଭାଷା এক টাকা দুই টাকা পাঁচ টাকা দশ টাকা কুড়ি টাকা পঞ্চাশ টাকা শত টাকা পাঁচশত টাকা এক হাজার টাকা
ଗୁଜରାଟୀ એક રૂપિયો બે રૂપિયા પાંચ રૂપિયા દસ રૂપિયા વીસ રૂપિયા પચાસ રૂપિયા સો રૂપિયા પાંચ સો રૂપિયા એક હજાર રૂપિયા
କନ୍ନଡ଼ ಒಂದು ರುಪಾಯಿ ಎರಡು ರೂಪಾಯಿಗಳು ಐದು ರೂಪಾಯಿಗಳು ಹತ್ತು ರೂಪಾಯಿಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತು ರೂಪಾಯಿಗಳು ಐವತ್ತು ರೂಪಾಯಿಗಳು ನೂರು ರೂಪಾಯಿಗಳು ಐನೂರು ರೂಪಾಯಿಗಳು ಒಂದು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗಳು
କଶ୍ମୀରୀ آکھ رۄپے دہ رۄپے -
କୋଙ୍କଣୀ एक रुपया दोन रुपया पांच रुपया धा रुपया वीस रुपया पन्नास रुपया शंभर रुपया पाचशें रुपया एक हज़ार रुपया
ମଲୟାଲାମ ഒരു രൂപ രണ്ടു രൂപ അഞ്ചു രൂപ പത്തു രൂപ ഇരുപതു രൂപ അൻപതു രൂപ നൂറു രൂപ അഞ്ഞൂറു രൂപ ആയിരം രൂപ
ମରାଠୀ एक रुपया दोन रुपये पाच रुपये दहा रुपये वीस रुपये पन्नास रुपये शंभर रुपये पाचशे रुपये एक हजार रुपये
ନେପାଳୀ एक रुपियाँ दुई रुपियाँ पाँच रुपियाँ दश रुपियाँ बीस रुपियाँ पचास रुपियाँ एक सय रुपियाँ पाँच सय रुपियाँ एक हज़ार रुपियाँ
ଓଡ଼ିଆ ଏକ ଟଙ୍କା ଦୁଇ ଟଙ୍କା ପାଞ୍ଚ ଟଙ୍କା ଦଶ ଟଙ୍କା କୋଡ଼ିଏ ଟଙ୍କା ପଚାଶ ଟଙ୍କା ଏକ ଶତ ଟଙ୍କା ପାଞ୍ଚ ଶତ ଟଙ୍କା ଏକ ହଜାର ଟଙ୍କା
ପଞ୍ଜାବୀ ਇਕ ਰੁਪਈਆ ਦੋ ਰੁਪਏ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦਸ ਰੁਪਏ ਵੀਹ ਰੁਪਏ ਪੰਜਾਹ ਰੁਪਏ ਇਕ ਸੌ ਰੁਪਏ ਪੰਜ ਸੌ ਰੁਪਏ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ
ସଂସ୍କୃତ एकरूप्यकम् द्वे रूप्यके पञ्चरूप्यकाणि दशरूप्यकाणि विंशती रूप्यकाणि पञ्चाशत् रूप्यकाणि शतं रूप्यकाणि पञ्चशतं रूप्यकाणि सहस्रं रूप्यकाणि
ତାମିଲ ஒரு ரூபாய் இரண்டு ரூபாய் ஐந்து ரூபாய் பத்து ரூபாய் இருபது ரூபாய் ஐம்பது ரூபாய் நூறு ரூபாய் ஐந்நூறு ரூபாய் ஆயிரம் ரூபாய்
ତେଲୁଗୁ ఒక రూపాయి రెండు రూపాయలు ఐదు రూపాయలు పది రూపాయలు ఇరవై రూపాయలు యాభై రూపాయలు నూరు రూపాయలు ఐదువందల రూపాయలు వెయ్యి రూపాయలు
ଉର୍ଦ୍ଦୁ ایک روپیہ دو روپے پانچ روپے دس روپے بیس روپے پچاس روپے ایک سو روپے پانچ سو روپے ایک ہزار روپے

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. "ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନରେ ଭାରତ ସର୍ବପୁରାତନ". ଧରିତ୍ରୀ (ବ୍ରହ୍ମପୁର). Retrieved 23 September 2016. 
  2. Subodh Kapoor (January 2002). The Indian encyclopaedia: biographical, historical, religious ..., Volume 6. Cosmo Publications. p. 1599. ISBN 81-7755-257-0.