ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କ ରାଜଧାନୀ ତାଲିକା
ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ରାଜଧାନୀ ସମୂହ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଭାରତର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ଶାସନ କେନ୍ଦ୍ର ବିଷୟରେ ତଥ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି । ଭାରତ ହେଉଛି ଏକ ସଂଘୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଯାହାକି ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୮ ଗୋଟି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ୮ ଗୋଟି କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଗଠିତ ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରଶାସନିକ, ବିଧାନିକ ଏବଂ ନ୍ୟାୟିକ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ନିଜସ୍ୱ ରାଜଧାନୀ ରହିଛି । ଅଧିକାଂଶ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଶାସନ, ବିଧାନସଭା ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଗୋଟିଏ ପ୍ରମୁଖ ସହରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ, କେତେକ ରାଜ୍ୟରେ ଏହି ବିଭାଗଗୁଡ଼ିକ ଏକାଧିକ ସହରରେ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ହୋଇଛି । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, କିଛି ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ଓ ଶୀତକାଳୀନ ରାଜଧାନୀ ରହିଛି; ସେହିପରି ଅନେକ ରାଜ୍ୟର ନ୍ୟାୟିକ ରାଜଧାନୀ (ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ) ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶାସନିକ ରାଜଧାନୀଠାରୁ ଏକ ଭିନ୍ନ ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାରଣୀରେ ଭାରତର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ବର୍ତ୍ତମାନର ରାଜଧାନୀ (ପ୍ରଶାସନିକ, ବିଧାନିକ ଏବଂ ନ୍ୟାୟିକ), ସେଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବର୍ଷ ଏବଂ ପୂର୍ବତନ ରାଜଧାନୀର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇତିହାସ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି ।
ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ରାଜଧାନୀ ସମୂହ
[ସମ୍ପାଦନା]ରାଜଧାନୀର ପ୍ରକାରଭେଦ
[ସମ୍ପାଦନା]ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ଶାସନ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ପାଇଁ ରାଜଧାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନୋଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି:
ପ୍ରଶାସନିକ ରାଜଧାନୀ
[ସମ୍ପାଦନା](ଏଠାରେ ଲେଖିବେ ଯେଉଁଠାରେ ରାଜ୍ୟ ସଚିବାଳୟ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଥାଏ ।)
ବିଧାନିକ ରାଜଧାନୀ
[ସମ୍ପାଦନା](ଏଠାରେ ଲେଖିବେ ଯେଉଁଠାରେ ରାଜ୍ୟର ବିଧାନସଭା ବା ବିଧାନ ପରିଷଦର ଅଧିବେଶନ ବସେ ।)
ନ୍ୟାୟିକ ରାଜଧାନୀ
[ସମ୍ପାଦନା](ଏଠାରେ ଲେଖିବେ ଯେଉଁଠାରେ ରାଜ୍ୟର ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ (High Court) ଅବସ୍ଥିତ ଥାଏ ।)
ଏକାଧିକ ରାଜଧାନୀ ଥିବା ରାଜ୍ୟ
[ସମ୍ପାଦନା](ଏହି ବିଭାଗରେ ସେହି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବେ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ଏବଂ ଶୀତକାଳୀନ ରାଜଧାନୀ ରହିଛି, ଯେପରିକି ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଜମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର ।)
ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ରାଜଧାନୀ ସାରଣୀ
[ସମ୍ପାଦନା](ଏହି ଶିରୋନାମା ତଳେ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ମୁଖ୍ୟ Table ଟିକୁ ରଖିବେ ।)
ରାଜଧାନୀ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଇତିହାସ
[ସମ୍ପାଦନା](ଏଠାରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଯେଉଁସବୁ ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି, ସେ ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂଚନା ଦେବେ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ: ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ହାଇଦ୍ରାବାଦରୁ ଅମରାବତୀ ସ୍ଥାନାନ୍ତର, ଗୁଜରାଟର ଅହମଦାବାଦରୁ ଗାନ୍ଧୀନଗର ସ୍ଥାନାନ୍ତର ଇତ୍ୟାଦି ।)
ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ
[ସମ୍ପାଦନା]ଆଧାର
[ସମ୍ପାଦନା]- ↑ ୧୯୭୧ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଲଂ ଆସାମ ଏବଂ ମେଘାଳୟର ମିଳିତ ରାଜଧାନୀ ଥିଲା ।
- ↑ ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ହରିୟାଣାର ରାଜଧାନୀ ହେବା ସହ ନିଜେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଅଟେ ।
- ↑ ୧୮୪୩ ମସିହାରେ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ଶାସନ ସମୟରୁ ପାଣାଜୀ ଗୋଆର ରାଜଧାନୀ ରହିଆସିଛି ।
- ↑ ୧୮୬୧ରୁ ୧୯୫୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାଗପୁର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦେଶର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ୧୯୫୬ରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ରାଜଧାନୀ ରହିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପରେ ଭୋପାଳକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହେଲା। ପରେ ନାଗପୁର ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏହା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଜଧାନୀ ପାଲଟିଲା ।
- ↑ ଲାହୋର ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତରେ ପଞ୍ଜାବ ପ୍ରଦେଶର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ପାକିସ୍ତାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
- ↑ ୧୮୩୯ ମସିହାରୁ ଚେନ୍ନାଇ (ମାଡ୍ରାସ) ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା । ୧୯୬୮ରେ ଏହା ତାମିଲନାଡୁ ନାମରେ ନାମିତ ହେଲା ।
- ↑ ଭରାରୀସୈଣ ବା ଗୈରସୈଣକୁ ରାଜ୍ୟର ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ରାଜଧାନୀ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି ।