ଡ୍ରେକୋ ଏଣ୍ଡୁଅ (ପ୍ରଜାତି)

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Jump to navigation Jump to search
ଡ୍ରେକୋ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ
Draco taeniopterus Gunther, 1861 from Bulon.jpg
ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡର ବ୍ୟୁଲନ୍ ଦ୍ୱୀପର ଏକ ଡ୍ରେକୋ ଟେନିଓପ୍ଟେରସ୍ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ (D. taeniopterus)
Draco spilonotus.JPG
ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ସୁଲାୱେସିରେ ଏକ ଅଣ୍ଡିରା ଡ୍ରେକୋ ସ୍ପିଲୋନୋଟସ୍ ନିଜର ଡେଣା ମେଲାଇଥିବାର ଚିତ୍ର
ବିଜ୍ଞାନଭିତ୍ତିକ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ e
ସାମ୍ରାଜ୍ୟ: ପ୍ରାଣୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ
ଗୋଷ୍ଠୀ: ବାଇଲାଟେରିଆ
ପର୍ବ: କୋର୍ଡାଟା
ମହାଶ୍ରେଣୀ: ଟେଟ୍ରାପୋଡା
ଶ୍ରେଣୀ: ରେପ୍ଟିଲିଆ
Order: Squamata
Suborder: Iguania
Family: Agamidae
Subfamily: Draconinae
Genus: Draco
କାର୍ଲ୍ ଲିନିଅସ୍, ୧୭୫୮
ପ୍ରଜାତି

ପ୍ରଜାତି ଦେଖନ୍ତୁ

ଡ୍ରେକୋ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Draco) ଏକ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ ପ୍ରଜାତି । ଏମାନଙ୍କୁ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ ବା ଉଡ଼ନ୍ତା ଡ୍ରାଗନ୍ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଏଣ୍ଡୁଅମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଅନେକ ପତଳା ପରଦା ରହିଥାଏ ଯାହା ଡେଣା ପରି ଖୋଲିପାରେ ଓ ଏହା ସହାୟତାରେ ଏମାନେ ଅଳ୍ପ ଦୂର ଉଡ଼ିଯାଇ ପାରନ୍ତି । ଏହି ଏଣ୍ଡୁଅ ଅଧିକାଂଶରେ ଗଛ ଉପରେ ବିଚରଣ କରେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କୀଟପତଙ୍ଗ ଭକ୍ଷଣ କରିଥାଏ । ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅର ପ୍ରମୁଖ ଆହାର ହେଲା ପିମ୍ପୁଡ଼ି, ଊଈ ଏବଂ ପୋକଯୋକ ।

ଏହି ଏଣ୍ଡୁଅ ଲମ୍ବା ସମୟ ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ଉଡ଼ିପାରେ । ଏକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରୁ ୬୦ ମିଟର୍ ଦୂରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏମାନେ ଉଡ଼ିବା ଦେଖାଯାଇଛି । କିନ୍ତୁ ଏହି ଉଡ଼ାଣରେ ଏମାନେ କେବଳ ୧୦ ମିଟର୍ ଉଚ୍ଚତା ତଳକୁ ଖସନ୍ତି । ୨୦ ସେଣ୍ଟିମିଟର୍ ଲମ୍ବା ଏକ ଏଣ୍ଡୁଅ ପାଇଁ ଏହି ଉଡ଼ାଣ ଅଧିକ ବୋଲି ଧରିବାକୁ ହେବ ।[୧] ଏହି ଏଣ୍ଡୁଅ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆର ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ, ବୁଦାଳିଆ ଜଙ୍ଗଲ, ସାଗୁଆନ ବଗିଚା ଓ ତାଳ ବଣରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।

ନାମକରଣ[ସମ୍ପାଦନା]

ପୌରାଣିକ ଜୀବ ଡ୍ରାଗନ୍‍ର ନାମରୁ କାର୍ଲ୍ ଲିନାୟସ୍ ଏହି ଡ୍ରେକୋ ପ୍ରଜାତିର ନାମ ଉଦ୍ଧୃତ କରିଥିଲେ ।

ଉଡ଼ିବା[ସମ୍ପାଦନା]

ମାଈଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ, ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ କିମ୍ବା ବିପଦ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏମାନେ ଉଡ଼ିଥାନ୍ତି । ଏହି ଏଣ୍ଡୁଅଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ଡ୍ରାଗନ୍ ପରି ରୂପ ଏବଂ ନିଜ ପରଦାଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଲି ଉଡ଼ିବା ଗୁଣ ପାଇଁ ଏମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।[୨] ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ ଓ ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭାରତୀୟ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ ଗଛରୁ ଗଛ ଉଡ଼ିପାରେ । ବିପଦରୁ ଦୂରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଏମାନେ ନିଜର ଶରୀରରେ ଥିବା ପରଦା ଡେଣା ପରି ଖୋଲି ଉଡ଼ିଯାନ୍ତି ଓ ନିଜ ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ ସହାୟତା ନେଇ ଉଡ଼ିବା ଅବସ୍ଥାରୁ ସ୍ଥିତାବସ୍ଥାକୁ ଆସନ୍ତି ।[୩]

ପ୍ରଜାତି[ସମ୍ପାଦନା]

ଭାରତର ଦାଣ୍ଡେଲିରେ ଏକ ଅଣ୍ଡିରା ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅର ପ୍ରଦର୍ଶନ
ମାଲେସିଆର ସାରାୱାକର ଏକ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅର ଆକାର ଓ ମନୁଷ୍ୟର ହାତର ଆକାରର ତୁଳନା
ଭାରତର ବାନ୍ଦିପୁର ଜାକୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ଏକ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅର ଛଳାବରଣ

ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅମାନଙ୍କର ୪୨ଟି ପ୍ରଜାତି ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛି:[୪][୫]

  • ଡ୍ରେକୋ ଏବ୍ରିଭାୟାଟସ୍ ଥୋମାସ୍ ହାର୍ଡୱିକ୍ ଓ ଜନ୍ ଏଡ୍ୱାର୍ଡ୍ ଗ୍ରେ, ୧୮୨୭
  • ଡ୍ରେକୋ ଏଫିନିସ୍ ଏଡ୍ୱାର୍ଡ୍ ବାର୍ଟଲେଟ୍, ୧୮୯୫
  • ଡ୍ରେକୋ ବେକାରି ୱିଲିୟମ୍ ପିଟର୍ସ ଓ ଜ୍ୟାକୋମୋ ଡୋରିଆ, ୧୮୭୮[୬]
  • ଡ୍ରେକୋ ବାୟାରୋ ଜେମ୍‍ସ୍ ଡ୍ରେପର୍ ଲାଜେଲ୍, ୧୯୮୭
  • ଡ୍ରେକୋ ବିମାକ୍ୟୁଲାଟସ୍ ଆଲବର୍ଟ୍ ଗୁନ୍ଥର୍, ୧୮୬୪
  • ଡ୍ରେକୋ ବ୍ଲାନଫୋର୍ଡି ଜର୍ଜ୍ ଆଲବର୍ଟ୍ ବୌଲିଞ୍ଜର୍, ୧୮୮୫
  • ଡ୍ରେକୋ ବୋଶାମାଇ ୱିଲି ହେନିଂ, ୧୯୩୬
  • ଡ୍ରେକୋ ବୌରୋନିଏନ୍ସିସ୍ ରେନେ ପ୍ରିନେଭେରେ ଲେସନ୍, ୧୮୩୪
  • ଡ୍ରେକୋ କେରୁଲ୍‍ହିଆନ୍ସ୍ ଲାଜେଲ୍, ୧୯୯୨
  • ଡ୍ରେକୋ କର୍ଣ୍ଣୁଟସ୍ ଗୁନ୍ଥର୍, ୧୮୬୪
  • ଡ୍ରେକୋ କ୍ରିଷ୍ଟାଟେଲସ୍ ଗୁନ୍ଥର୍, ୧୮୭୨
  • ଡ୍ରେକୋ ସ୍ୟାନୋପ୍ଟେରସ୍ ପିଟର୍ସ୍, ୧୮୬୭
  • ଡ୍ରେକୋ ଡୁସୁମିଏରି ଆଣ୍ଡ୍ରେ ମେରି କନ୍‍ଷ୍ଟାଣ୍ଟ୍ ଡୁମେରି ଓ ଗାବ୍ରିଏଲ୍ ବିବ୍ରୋନ୍, ୧୮୩୭
  • ଡ୍ରେକୋ ଫିମ୍‍ବ୍ରାୟାଟସ୍ ହାଇନ୍ରିଖ୍ କୁଃଲ୍, ୧୮୨୦
  • ଡ୍ରେକୋ ଫୋର୍ମୋସସ୍ ବୌଲିଞ୍ଜର୍, ୧୯୦୦
  • ଡ୍ରେକୋ ଗୁନ୍ଥେରି ବୌଲିଞ୍ଜର୍, ୧୮୮୫
  • ଡ୍ରେକୋ ହେମାଟୋପୋଗୋନ୍ ଗ୍ରେ, ୧୮୩୧
  • ଡ୍ରେକୋ ଇଣ୍ଡୋଚିନେନ୍ସିସ୍ ମାଲ୍କମ୍ ଆର୍ଥର୍ ସ୍ମିଥ୍, ୧୯୨୮
  • ଡ୍ରେକୋ ଇସ୍କନ୍ଦାରି ଜିମି ମାଗ୍ୱେୟର୍ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ୨୦୦୭
  • ଡ୍ରେକୋ ଜାରେକି ଲାଜେଲ୍, ୧୯୯୨
  • ଡ୍ରେକୋ ଲିନିଆଟସ୍ ଫ୍ରଂକୋଇସ୍ ମେରି ଦୌଡିନ୍, ୧୮୦୨
  • ଡ୍ରେକୋ ମାକ୍ୟୁଲାଟସ୍ ଗ୍ରେ, ୧୮୪୫
  • ଡ୍ରେକୋ ମାକ୍ସିମସ୍ ବୌଲିଞ୍ଜର୍, ୧୮୯୩
  • ଡ୍ରେକୋ ମେଲାନୋପୋଗନ୍ ବୌଲିଞ୍ଜର୍, ୧୮୮୭
  • ଡ୍ରେକୋ ମାଇଣ୍ଡାନେନ୍ସିସ୍ ଲିଓନାର୍ଡ୍ ଷ୍ଟେନେଗର୍, ୧୯୦୮
  • ଡ୍ରେକୋ ମୋଡିଗ୍ଲିଆନି ଡେସିଓ ଭିଞ୍ଚିଗ୍ୱେରା, ୧୮୯୨
  • ଡ୍ରେକୋ ନୋର୍ଭିଲି ଆଲଫ୍ରେଡ୍ ୱିଲିୟମ୍ ଆଲ୍କକ୍, ୧୮୯୫
  • ଡ୍ରେକୋ ଓବ୍‍ସ୍କ୍ୟୁରସ୍ ବୌଲିଞ୍ଜର୍, ୧୮୮୭
  • ଡ୍ରେକୋ ଅର୍ଣ୍ଣେଟସ୍ ଗ୍ରେ, ୧୮୪୫
  • ଡ୍ରେକୋ ପାଲାୱାନେନ୍ସିସ୍ ମାଗ୍ୱାୟାର୍ ଓ ଆଞ୍ଜେଲ୍ ଚୁଆ ଆଲ୍କାଲା, ୨୦୦୦
  • ଡ୍ରେକୋ କ୍ୱାଡ୍ରାସି ଓସ୍କାର୍ ବୋଟ୍‍ଗର୍, ୧୮୯୩
  • ଡ୍ରେକୋ କିଞ୍ଚେଫାଶିଆଟସ୍ ହାର୍ଡ୍ୱିକ୍ ଓ ଗ୍ରେ, ୧୮୨୭
  • ଡ୍ରେକୋ ରେଟିକ୍ୟୁଲାଟସ୍ ଗୁନ୍ଥର୍, ୧୮୬୪
  • ଡ୍ରେକୋ ରିଟିସ୍ମା କର୍ଣ୍ଣେଲିସ୍ ୟୋହାନସ୍ ମାରିଆ ମଷ୍ଟର୍ସ୍, ୧୯୮୩
  • ଡ୍ରେକୋ ସ୍ପିଲୋନୋଟସ୍ ଗୁନ୍ଥର୍, ୧୮୭୨
  • ଡ୍ରେକୋ ସ୍ପିଲୋପ୍ଟେରସ୍ ଆରେଣ୍ଡ୍ ଫ୍ରେଡ୍ରିଖ୍ ଅଗଷ୍ଟ୍ ୱିଏଗ୍‍ମାନ୍, ୧୮୩୪
  • ଡ୍ରେକୋ ସୁମାତ୍ରାନସ୍ ହର୍ମାନ୍ ଶ୍ଲେଗେଲ୍, ୧୮୪୪
  • ଡ୍ରେକୋ ସୁପ୍ରାୟାଟ୍ନାଇ ମାଗ୍ୱାୟାର୍ ଓ ଅନ୍ୟ ମାନେ, ୨୦୦୭
  • ଡ୍ରେକୋ ଟେନିଓପ୍ଟେରସ୍ ଗୁନ୍ଥର୍, ୧୮୬୧
  • ଡ୍ରେକୋ ଟିମୋରିଏନ୍ସିସ୍ କୁଃଲ୍, ୧୮୨୦
  • ଡ୍ରେକୋ ଭୋଲାନ୍ସ କାର୍ଲ୍ ଲିନାୟସ୍, ୧୭୫୮
  • ଡ୍ରେକୋ ୱାକେରି ବୌଲିଞ୍ଜର୍, ୧୮୯୧

ପ୍ରଜନନ[ସମ୍ପାଦନା]

ମାଈ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ କେବଳ ଅଣ୍ଡା ଦେବା ପାଇଁ ଭୂମି ଉପରକୁ ଓହ୍ଲାଇଥାଏ । ଭୂମିକୁ ଓହ୍ଲାଇବା ପରେ ମାଟିରେ ମୁଣ୍ଡ ଗଳାଇ ମାଈ ଏଣ୍ଡୁଅ ଏକ ବସା ତିଆରି କରେ । ଏଥିରେ ସେ ୨-୫ଟି ଅଣ୍ଡା ଦେଇ ଗାତକୁ ଘୋଡ଼ାଇ ଦିଏ ଏବଂ ଗାତ ପାଖରେ ପ୍ରାୟ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଗି ରହେ । ତା’ ପରେ ସେ ନିଜର ଅଣ୍ଡା ଓ ବସା ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଯାଏ ଓ ଶାବକଙ୍କ ଲାଳନପାଳନ ପାଇଁ କେବେ ଫେରି ଆସେନାହିଁ ।[୧]

କାଳ୍ପନିକ କଥାରେ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ[ସମ୍ପାଦନା]

ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତେଜସ୍ୱୀଙ୍କ କନ୍ନଡ଼ ଉପନ୍ୟାସ କାର୍ଭାଲୋ (ಕರ್ವಾಲೊ)ରେ ଡ୍ରେକୋ ଡୁସୁମିଏରି ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ଏହି କଥାରେ ଜଣେ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ କାର୍ଭାଲୋ ଭାରତର କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜ୍ୟର ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପର୍ବତମାଳାସ୍ଥିତ ଜଙ୍ଗଲମାନଙ୍କରେ ଏକ ବିରଳ ଉଡନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ ପ୍ରଜାତିର ଅନୁସନ୍ଧାନ କରୁଥିଲେ ଓ ଶେଷରେ ଏହି ଏଣ୍ଡୁଅ ଏକ ପାହାଡ଼ରୁ ତଳକୁ ଉଡ଼ି ଯାଇଥିଲା । ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ଟୋହୋଙ୍କ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ୱାରାନ୍ – ଦ ଅନ୍‍ବିଲିଭେବଲ୍ର ମୁଖ୍ୟ ଦାନବ ଚରିତ୍ରଟି ଏକ ଉଡ଼ନ୍ତା ଏଣ୍ଡୁଅ ଉପରେ ଆଧାରିତ ।

ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ[ସମ୍ପାଦନା]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. ୧.୦ ୧.୧ Piper, Ross (2007). 'Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals'. Santa Barbara, California: Greenwood Press.
  2. Herre, Albert W. (1958). "On the Gliding of Flying Lizards, Genus Draco ". Copeia. 1958 (4): 338–339. doi:10.2307/1439979. JSTOR 1439979.
  3. http://www.walkthroughindia.com/wildlife/the-6-rare-species-of-reptiles-in-india/
  4. Draco. The Reptile Database. www.reptile-database.org.
  5. "Draco ". Dahms Tierleben. www.dahmstierleben.de.
  6. Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). The Eponym Dictionary of Reptiles. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 pp. ISBN 978-1-4214-0135-5. (Draco beccarii, p. 21).

ଆହୁରି ପଢ଼ିପାରିବେ[ସମ୍ପାଦନା]