ଅକ୍ସିକୋଡୋନ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Jump to navigation Jump to search
ଅକ୍ସିକୋଡୋନ
Oxycodone.svg
Oxycodone structure.png
Clinical data
Pronunciationɒksɪˈkəʊdəʊn
Trade namesOxyContin, others
SynonymsEukodal, eucodal; dihydrohydroxycodeinone, 7,8-dihydro-14-hydroxycodeinone, 6-deoxy-7,8-dihydro-14-hydroxy-3-O-methyl-6-oxomorphine [୨]
AHFS/Drugs.commonograph
MedlinePlusa682132
Pregnancy
category
  • AU: C
  • US: B (No risk in non-human studies)
Dependence
liability
High
Routes of
administration
By mouth, sublingual, intramuscular, intravenous, intranasal, subcutaneous, transdermal, rectal, epidural [୧]
ATC code
Legal status
Legal status
Pharmacokinetic data
BioavailabilityBy mouth: 60–87%[୩][୫]
Protein binding45%[୩]
MetabolismLiver: mainly CYP3A, and, to a much lesser extent, CYP2D6 (~5%);[୩] 95% metabolized (i.e., 5% excreted unchanged)[୪]
MetabolitesNoroxycodone (25%) [୬][୪]
Noroxymorphone (15%, free and conjugated)[୬][୪]
Oxymorphone (11%, conjugated)[୬][୪]
• Others (e.g., minor metabolites)[୪]
Onset of actionIR: 10–30 minutes[୫][୪]
CR: 1 hour[୭]
Elimination half-lifeBy mouth (IR): 2–3 hrs (same t1/2 for all ROAs)[୪][୫]
By mouth (CR): 4.5 hrs[୮]
Duration of actionBy mouth (IR): 3–6 hrs[୪]
By mouth (CR): 10–12 hrs[୯]
ExcretionUrine (83%)[୩]
Identifiers
CAS Number
PubChem CID
IUPHAR/BPS
DrugBank
ChemSpider
UNII
KEGG
ChEBI
ChEMBL
ECHA InfoCard100.000.874 Edit this at Wikidata
Chemical and physical data
FormulaC18H21NO4
Molar mass315.364 g/mol
3D model (JSmol)
Melting point୨୧୯ °C (୪୨୬ °F)
Solubility in waterHCl: 166 mg/mL (20 °C)
  (verify)

ଅକ୍ସିକୋଡୋନ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Oxycodone, ଏକ ବିକ୍ରୟ ନାମ ଅକ୍ସିକୋଣ୍ଟିନ/ OxyContin) ଏକ ଓପିଅଏଡ (opioid) ଔଷଧ ଯାହା ମଧ୍ୟମ ଓ ସାଂଘାତିକ ଧରଣ ଯନ୍ତ୍ରଣା (pain) ଲାଘବ ନିମନ୍ତେ ଦିଆଯାଏ ।[୧୦] ଏହି ଔଷଧ ପାଟିରେ (by mouth) ଦିଆଯାଏ ଓ ଏହା ତୁରନ୍ତ ବିମୋଚନ (immediate release) ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ବିମୋଚନ (controlled release) ଫର୍ମୁଲାରେ ମିଳେ ।[୧୦] ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଔଷଧ ଦେବାର ୧୫ ମିନିଟ ମଧ୍ୟରେ କଷ୍ଟ ଲାଘବ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପ୍ରାୟ ୬ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାମ କରେ ।[୧୦] ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ (United Kingdom) ଏହା ଇଞ୍ଜେକସନ (by injection) ଆକାରରେ ମିଳେ ।[୧୧] ଅନ୍ୟ ଔଷଧ ଯେପରିକି ପାରାସେଟାମୋଲ ବା ଆସ୍ପିରିନ ସାଥିରେ ମିଶ୍ରିତ ଔଷଧ (Combination product) ଆକାରରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ମିଳେ ।[୧୦]

ଅକ୍ସିକୋଡୋନର ସାଧାରଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ, ଅଇ (nausea), ନିଦ୍ରାଳୁ ଭାବ, ମୁଣ୍ଡ ଓଜନିଆ (dizziness), ଗଲୁ (itching), ଶୁଷ୍କ ପାଟି (dry mouth) ଓ ସ୍ୱେଦ ନିର୍ଗତ (sweating) ଇତ୍ୟାଦି ହୋଇପାରେ ।[୧୦] ସାଂଘାତିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହେଲେ ଔଷଧ ନିଶା (addiction), ନ୍ୟୁନ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା (respiratory depression) ଓ ସ୍ୱଳ୍ପ ରକ୍ତଚାପ (low blood pressure) ଇତ୍ୟାଦି ହୋଇପାରେ । [୧୦] କୋଡିନ (codeine) ପ୍ରତି ଆଲର୍ଜି ଥିଲେ ଅକ୍ସିକୋଡୋନ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଆଲର୍ଜି ହୋଇପାରେ । [୧୦] ଗର୍ଭାବସ୍ଥାର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ଏହା ଅପେକ୍ଷାକୃତ ବିପଦମୁକ୍ତ ।[୧୦] ଏହି ଔଷଧ ଦେବା ହଠାତ୍ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ ଓପିଅଏଡ ଉଇଥଡ୍ରାଅଲ (Opioid withdrawal) ହୋଇପାରେ ।[୧୦] μ-ଓପିଅଏଡ ରିସେପ୍ଟରକୁ (μ-opioid receptor) ଏହା ସକ୍ରିୟ କରିଦିଏ ।[୧୨] ସମ ପରିମାଣର ଅଫିମ (morphine) ଅପେକ୍ଷା ଏହା ୧.୫ଗୁଣା ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ ।[୧୩]

ଜର୍ମାନୀରେ ସନ ୧୯୧୬ରେ ପ୍ରଥମେ ଥିବେନରୁ (thebaine) ଅକ୍ସିକୋଡୋନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା । [୧୪] ଏହା ଜେନେରିକ ଔଷଧ ନାମରେ (generic medication) ବିକ୍ରୟ ହୁଏ ।[୧୦] ସନ ୨୦୧୮ରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହାର ଏକ ଡୋଜର ହୋଲସେଲ ମୂଲ୍ୟ ୦.୩୦ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରୁ କମ୍ ଥିଲା । [୧୫] ସନ ୨୦୧୬ରେ ଏହାର ୧୪ ନିୟୁତ ପ୍ରେସକ୍ରିପସନ ହୋଇ ୫୪ତମ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରେସକ୍ରିପସନର ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲା ।[୧୬] ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ (drug of abuse) ଭାବରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ ।[୧୭] ଏହା ସହିତ ନାଲୋକ୍ସୋନ ମିଶ୍ରିତ ନିଶା ନିବାରକ ଅକ୍ସିକୋଡୋନ/ନାଲୋକ୍ସୋନ (combination with naloxone) ଫର୍ମୁଲା ମିଳୁଛି ।[୧୭][୧୮]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. Kalso E (2005). "Oxycodone". Journal of Pain and Symptom Management. 29 (5S): S47–S56. doi:10.1016/j.jpainsymman.2005.01.010. PMID 15907646.
  2. O'Neil, Maryadele J., ed. (2006). The Merck index (14 ed.). Whitehouse Station, NJ: Merck & Co. ISBN 978-0-911910-00-1.
  3. ୩.୦ ୩.୧ ୩.୨ ୩.୩ "Roxicodone, OxyContin (oxycodone) dosing, indications, interactions, adverse effects, and more". Medscape Reference. WebMD. Retrieved 8 April 2014.
  4. ୪.୦ ୪.୧ ୪.୨ ୪.୩ ୪.୪ ୪.୫ ୪.୬ ୪.୭ Howard Smith; Steven Passik (25 April 2008). Pain and Chemical Dependency. Oxford University Press USA. pp. 195–. ISBN 978-0-19-530055-0.
  5. ୫.୦ ୫.୧ ୫.୨ Jennifer A. Elliott; Howard S. Smith (19 April 2016). Handbook of Acute Pain Management. CRC Press. pp. 82–. ISBN 978-1-4665-9635-1.
  6. ୬.୦ ୬.୧ ୬.୨ "Roxicodone, OxyContin (oxycodone) dosing, indications, interactions, adverse effects, and more". Medscape Reference. WebMD. Retrieved 4 January 2019.
  7. Connie Henke Yarbro; Debra Wujcik; Barbara Holmes Gobel (15 November 2010). Cancer Nursing: Principles and Practice. Jones & Bartlett Publishers. pp. 695–. ISBN 978-1-4496-1829-2.
  8. Richard A. McPherson; Matthew R. Pincus (31 March 2016). Henry's Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods. Elsevier Health Sciences. pp. 336–. ISBN 978-0-323-41315-2.
  9. Sunshine, Abraham; Olson, Nancy Z.; Colon, Ariel; Rivera, Juana; Kaiko, Robert F.; Fitzmartin, Ronald D.; Reder, Robert F.; Goldenheim, Paul D. (July 1996). "Analgesic Efficacy of Controlled-Release Oxycodone in Postoperative Pain". Journal of Clinical Pharmacology. 36 (7): 595–603. doi:10.1002/j.1552-4604.1996.tb04223.x. PMID 8844441. Treatment with CR oxycodone was safe and effective in this study, and its characteristics will be beneficial in the treatment of pain.
  10. ୧୦.୦ ୧୦.୧ ୧୦.୨ ୧୦.୩ ୧୦.୪ ୧୦.୫ ୧୦.୬ ୧୦.୭ ୧୦.୮ ୧୦.୯ "Oxycodone Monograph for Professionals". Drugs.com (in ଇଂରାଜୀ). AHFS. Retrieved 28 December 2018.
  11. British national formulary : BNF 74 (74 ed.). British Medical Association. 2017. p. 442. ISBN 978-0857112989.
  12. Nicholas J Talley; Brad Frankum; David Currow (10 February 2015). Essentials of Internal Medicine 3e. Elsevier Health Sciences. pp. 491–. ISBN 978-0-7295-8081-6.
  13. "Stanford School of Medicine, Palliative Care, Opioid Conversion / Equivalency Table". 2013-04-20.
  14. Sneader, W. (2005). Drug discovery: a history. Hoboken, NJ: Wiley. p. 119. ISBN 978-0-471-89980-8.
  15. "NADAC as of 2018-12-19". Centers for Medicare and Medicaid Services (in ଇଂରାଜୀ). Retrieved 22 December 2018.
  16. "The Top 300 of 2019". clincalc.com. Retrieved 22 December 2018.
  17. ୧୭.୦ ୧୭.୧ Pergolizzi JV, Jr; Taylor R, Jr; LeQuang, JA; Raffa, RB (2018). "Managing severe pain and abuse potential: the potential impact of a new abuse-deterrent formulation oxycodone/naltrexone extended-release product". Journal of Pain Research. 11: 301–311. doi:10.2147/JPR.S127602. PMC 5810535. PMID 29445297.
  18. Dart, RC; Iwanicki, JL; Dasgupta, N; Cicero, TJ; Schnoll, SH (2017). "Do abuse deterrent opioid formulations work?". Journal of Opioid Management. 13 (6): 365–378. doi:10.5055/jom.2017.0415. PMID 29308584.

ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ[ସମ୍ପାଦନା]