ଅମ୍ଳଜାନ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ


Oxygen
8O
-

O

S
nitrogenoxygenfluorine
ଭୌତିକ ରୁପ
colorless gas; pale blue liquid. Oxygen bubbles rise in this photo of liquid oxygen.
A glass bottle half-filled with a bluish bubbling liquid

Spectral lines of oxygen
ସାଧାରଣ ଧର୍ମ
ନାମ, ପ୍ରତୀକ,
ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ
oxygen, O,
8
ଉଚ୍ଚାରଣ /ˈɒksɪən/ ok-si-jən
ମୌଳିକ ପ୍ରକାର nonmetal, chalcogen
ଶ୍ରେଣୀ, ପର୍ଯ୍ୟାୟ, ବ୍ଲକ୍ 16 (chalcogens), 2, p
ମାନକ ପରମାଣବିକ ଓଜନ 15.999(4)
ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରୋନ୍ ବିନ୍ୟାସ [He] 2s2 2p4
2, 6
Electron shells of oxygen (2, 6)
ଇତିହାସ
ଆବିଷ୍କାର Carl Wilhelm Scheele (1772)
ନାମକରଣ Antoine Lavoisier (1777)
ଭୌତିକ ଧର୍ମ
ଅବସ୍ଥା gas
ଘନତା (0 °C, 101.325 kPa)
1.429 g/L
Liquid density at b.p. 1.141 g·cm−3
ଗଳନାଙ୍କ 54.36 K, -218.79 °C, -361.82 °F
ସ୍ଫୁଟନାଙ୍କ 90.20 K, -182.95 °C, -297.31 °F
କ୍ରିଟିକାଲ୍ ପଏଣ୍ଟ 154.59 K, 5.043 MPa
Heat of fusion (O2) 0.444 kJ·mol−1
Heat of vaporization (O2) 6.82 kJ·mol−1
Molar heat capacity (O2)
29.378 J·mol−1·K−1
Vapor pressure
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K)       61 73 90
Atomic properties
Oxidation states 2, 1, −1, −2
Electronegativity 3.44 (Pauling scale)
Ionization energies
(more)
1st: 1313.9 kJ·mol−1
2nd: 3388.3 kJ·mol−1
3rd: 5300.5 kJ·mol−1
Covalent radius 66±2 pm
Van der Waals radius 152 pm
Miscellanea
Crystal structure cubic
Magnetic ordering paramagnetic
Thermal conductivity 26.58x10-3  W·m−1·K−1
Speed of sound (gas, 27 °C) 330 m·s−1
CAS registry number 7782-44-7
Most stable isotopes
Main article: Isotopes of oxygen
iso NA half-life DM DE (MeV) DP
16O 99.76% 16O is stable with 8 neutrons
17O 0.039% 17O is stable with 9 neutrons
18O 0.201% 18O is stable with 10 neutrons
· r
Blue white glow from an oxygen discharge tube.

ଅମ୍ଳଜାନ (ଇଂରାଜୀ: Oxygen; ଅକ୍‌ସିଜେନ୍) ହେଉଛି ଏକ ରାସାୟନିକ ମୌଳିକ ଯାହାର ପ୍ରତୀକ O, ପରମାଣୁ କ୍ରମାଙ୍କ

ଭୌତିକ ଗୁଣ[ସମ୍ପାଦନା]

ଗଠନ[ସମ୍ପାଦନା]

ଉପସ୍ଥିତି[ସମ୍ପାଦନା]

ବହୁଳତା
ବିଶ୍ୱ: ୧୦୦୦ ppm (by weight)
ସୂର୍ଯ୍ୟ: ୯୦୦୦ ppm (by weight)
ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠ : ୪.୭୪*୧୦୫ ppm
ମାନବ ଶରୀର
6.1 x 108 ppb by weight
2.4 x 108 ppb by atoms

ଏଠାରେ ପିପିଏମ୍ ଅର୍ଥ ପାର୍ଟ୍ସ୍ ପାର୍ ମିଲିଅନ୍ ବା ୧୦ ଲକ୍ଷ ଭାଗରେ ଏକ ଭାଗ । ସେହିପରି ପିପିବି ଅର୍ଥ ପାର୍ଟ୍ସ୍ ପାର୍ ବିଲିଅନ୍ ବା ୧୦୦ କୋଟି ଭାଗରେ ଏକ ଭାଗ ।

ଇତିହାସ[ସମ୍ପାଦନା]

୧୭୭୩ ମସିହାରେ ସ୍ଵିଡେନ ବୈଜ୍ଞାନିକ କାର୍ଲ ଉଇଲ୍‌ହେମ ସିଲି ଏବଂ ୧୭୭୪ ମସିହାରେ ଲଣ୍ଡନ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜୋସେଫ ପ୍ରିଷ୍ଟଲେ ସ୍ଵାଧୀନ ଭାବେ ପୃଥକ ଭାବେ ଅମ୍ଳଜାନର ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ ବୋଲି ଦାବି ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ସନ୍ଧର୍ଭ ପ୍ରକାଶ କରିଥିବାରୁ ପ୍ରିଷ୍ଟଲେଙ୍କୁ ଅମ୍ଳଜାନ ର ଆବିଷ୍କାରକ ବୋଲି ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ କୁହାଯାଏ । ତେବେ ଏହାର ନାମ "oxygen" ୧୭୭୭ ମସିହାରେ ଲାଭୋଇସିଏର ଦେଇଥିଲେ ।

ଟୀକା[ସମ୍ପାଦନା]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  • Cook, Gerhard A.; Lauer, Carol M. (1968). "Oxygen". In Clifford A. Hampel. The Encyclopedia of the Chemical Elements. New York: Reinhold Book Corporation. ପୃଷ୍ଠା. 499–512. 
  • Emsley, John (2001). "Oxygen". Nature's Building Blocks: An A-Z Guide to the Elements. Oxford, England, UK: Oxford University Press. ପୃଷ୍ଠା. 297–304. ISBN 0-19-850340-7. 
  • Raven, Peter H.; Ray F. Evert, Susan E. Eichhorn (2005). Biology of Plants, 7th Edition. New York: W.H. Freeman and Company Publishers. ପୃଷ୍ଠା. 115–27. ISBN 0-7167-1007-2. 

ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ[ସମ୍ପାଦନା]

  • Walker, J. (1980). "The oxygen cycle". In Hutzinger O.. Handbook of Environmental Chemistry. Volume 1. Part A: The natural environment and the biogeochemical cycles. Berlin; Heidelberg; New York: Springer-Verlag. ପୃଷ୍ଠା. 258. ISBN 0-387-09688-4. 

ବାହାର ଲିଙ୍କ[ସମ୍ପାଦନା]