ହୋମାଇ ବ୍ୟାରାୱାଲା

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Jump to navigation Jump to search

{{Infobox person | name = ହୋମି ବ୍ୟାରାୱାଲା | image = | birth_date = ୯ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୧୩(1913-12-09) | birth_place = ନବାସର, ବମ୍ବେ ରାଜ୍ୟ, ବ୍ରିଟିଶ୍ ଭାରତ | death_date = ୧୫ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୨ (୯୮ ବର୍ଷ)


| death_place=ବଦୋଦରା, ଗୁଜରାଟ, ଭାରତ | education = ସାର୍ ଜେ ଜେ ସ୍କୁଲ୍ ଅଫ୍ ଆର୍ଟ୍ | occupation = Photojournalist | spouse = [[ମାଙ୍କେଶା ବ୍ୟାରାୱାଲା] (ମୃତ୍ୟୁ ୧୯୬୯) | parents = | children = ଫାରୁକ୍[୧] | nationality = ଭାରତୀୟ }}

ହୋମାଇ ବ୍ୟାରାୱାଲା (୯ ଡ଼ିସେମ୍ବର ୧୯୧୩ - ୧୫ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୨), ସାଧାରଣରେ ଡାଲ୍‌ଡା ୧୩ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା, ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଛାୟାଚିତ୍ର ସାମ୍ବାଦିକ[୨][୩] ସେ ୧୯୩୦ର ଶେଷରେ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଓ ୧୯୭୦ର ଆରମ୍ଭରେ ଅବସର ନେଇଥିଲେ । ୨୦୧୧ରେ ସେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବେସାମରିକ ସମ୍ମାନ ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ପାଇଥିଲେ ।[୪][୫]

ଆଦ୍ୟ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା[ସମ୍ପାଦନା]

ହୋମାଇ ବ୍ୟାରାୱାଲା ୯ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୧୩ରେ ନବସାରୀରେ ଏକ ପାର୍ସୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ।[୬][୭][୮] ବ୍ୟାରାୱାଲା ତାଙ୍କ ପିଲାଦିନ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ଥିଏଟର୍ କମ୍ପାନୀରେ ବିଭିନ୍ନ ଯାଗା ବୁଲି ବୁଲି କଟାଇଥିଲେ ।[୯] ବମ୍ବେ ଯିବା ପରେ, ସେ ବମ୍ବେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟସାର୍ ଜେ ଜେ ସ୍କୁଲ୍ ଅଫ୍ ଆର୍ଟ୍‌ସରେ ପଢ଼ିଥିଲେ ।[୧୦]

ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ[ସମ୍ପାଦନା]

ବ୍ୟାରାୱାଲା ଟାଇମ୍‌ସ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆର ଲେଖାପାଳ ମାନେକ୍‌ସା ଜାମ୍‌ସେଟ୍‌ଜି ବ୍ୟାରାୱାଲାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।[୧୧] ୧୯୭୦ରେ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ଏକ ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ଛାୟା ଚିତ୍ରତ୍ତୋଳନ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ ଓ ନୂତନ ପୀଢ଼ିର ଗୁପ୍ତଚର ସଂସ୍କୃତିରେ କାମ କରିବା ପସନ୍ଦ କରିବଥିଲେ ।[୧୨] [୧୩]

ହୋମାଇ ବ୍ୟାରାୱାଲା ତା'ପରେ ରାଜସ୍ଥାନର ପିଲାନୀକୁ, ବିର୍ଲା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଓ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ପଢ଼ୁଥିବା ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଫାରୁକଙ୍କ ସ‌ହ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୮୨ରେ ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସ‌ହ ବଦୋଦରା ଫେରିଥିଲେ ।[୧୪] ୧୯୮୯ରେ କର୍କଟ ରୋଗରେ ପୁଅର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ବଦୋଦରା ସ୍ଥିତ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଆପାର୍ଟମାଣ୍ଟରେ ଏକା ରହୁଥିଲେ ଓ ବଗିଚା କାମରେ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରୁଥିଲେ ।[୧୫]

ବୃତ୍ତି[ସମ୍ପାଦନା]

ବ୍ୟାରାୱାଲା ନିଜର ବୃତ୍ତି ୧୯୩୦ରେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୂଦ୍ଧ ବେଳେ ସେ ମୁମ୍ବାଇ ସ୍ଥିତ ଦି ଇଲୁଷ୍ଟ୍ରେଟେଡ୍ ଉଇକ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆରେ କାମ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ବ‌ହୁତ କଳା ଧଳା ଛାୟାଚିତ୍ର ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା ଓ ପରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲାଭ କରିଥିଲା ।[୧୬] ବୃତ୍ତିର ଆରମ୍ଭରେ, ବ୍ୟାରାୱାଲା ଜଣେ ମହିଳା ଓ ଅଜ୍ଞାତ ଥିବା ହେତୁ ତାଙ୍କ କାମଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା ।[୧୭]

ଘଟଣାକ୍ରମରେ ତାଙ୍କ ଛାୟାଚିତ୍ର ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପରିଚିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା, ମୁଖ୍ୟତଃ ୧୯୪୨ରେ ବ୍ରିଟିଶ ସୂଚନା ସେବା, ଦିଲ୍ଲୀରେ ଯୋଗ ଦେବା ପରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଚିତ୍ରୋତ୍ତଳକ ଭାବେ ବ‌ହୁତ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଓ ଜାତୀୟ ନେତା, ଯଥା: ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ, ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ, ମହମ୍ମଦ ଅଲ୍ଲୀ ଜିନ୍ନା, ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀନେହେରୁ-ଗାନ୍ଧୀ ପରିବାରର ଛାୟାଚିତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ ।[୧୭]

ତାଙ୍କ ମନପସନ୍ଦର ଚରିତ୍ର ଭାରତର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ଥିଲେ ।

ତାଙ୍କର ବ‌ହୁ ଛାୟାଚିତ୍ର ଛଦ୍କ ନାମ ଡାଲ୍‌ଡା ୧୩ ନାମରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ପଛରେ କାରଣ ଥିଲା, ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ମସିହା ୧୯୧୩, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଭେଟିଥିଲେ, ପ୍ରଥମ କାର୍‌ର ନମ୍ବର ଡିଏଲ୍‌ଡି ୧୩ ଥିଲା ।[୧୮].

୧୯୭୦ରେ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଅଳ୍ପ ଦିନ ପରେ ସେ ନୂତନ ପୀଢ଼ିର ଖରାପ ବ୍ୟବ‌ହାର ପାଇଁ ଛାୟାଚିତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନ ଛାଡ଼ିଦେବାକୁ ମନସ୍ଥ କରିଥିଲେ ।[୧୯] ସେ ଜୀବନର ଶେଷ ୪୦ ବର୍ଷରେ ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ଛାୟାଚିତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନ କରିନଥିଲେ । ଯେତେବେଳେ ତ୍ଙ୍କୁ ପେଶାଗତ ଜୀବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୟରେ ଛାୟାଚିତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନ ଛାଡ଼ିଦେବାର କାରଣ ସମ୍ପର୍କରେ କାରଣ ପଚରାଗଲା ସେ କ‌ହିଥିଲେ,

"ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ । ଛାୟାଚିତ୍ରତ୍ତୋଳକଙ୍କ ପାଇଁ ଅକ ନିୟମ ଅଛ, ଏପରିକି ପୋଷାକ ମଧ୍ୟା ଅଛି । ଆମେ ପରସ୍ପରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉ । କନ୍ତୁ ଏହା ବ‌ହୁତ ଖରାପ ସ୍ତରକୁ ଚାଲିଯାଇଛି । ନୂତନ ପୀଢ଼ି ଶିଘ୍ଋ ଟଙ୍କା ଅର୍ଜନ କରିବାରେ ଲାଗି ପଡ଼ିଛନ୍ତି । ମୁଁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଂଶ ହେବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ ।[୧୬]

ପରେ, ବ୍ୟାରାୱାଲା ଦିଲ୍ଲୀ ସ୍ଥିତ ଆଲ୍‌କାଜି ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ଫର୍ ଆର୍ଟ୍‌ସକୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଛାୟାଚିତ୍ର ଦାନ କରିଥିଲେ ।

୨୦୧୦ ନ୍ୟାସ୍‌ନାଲ୍ ଗ୍ୟାଲେରୀ ଅଫ୍ ମଡ଼ର୍ଣ୍ଣ ଆର୍ଟ୍‌ସ, ମୁମ୍ବାଇରେ ଆଲ୍‌କାଜି ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ତାଙ୍କ ଛାୟାଚତ୍ରକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା ।[୧୬]

ଗୁଗୁଲ୍ ତାଙ୍କର ୧୦୪ତମ ଜନ୍ମ ଦିବସରେ, ଫାଷ୍ଟ୍ ଲେଡି ଅଫ୍ ଲେନ୍ସ୍ ଭାବେ ଡୋଡ଼ଲ୍ ତିଆରି କରି ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲା ।[୨୦] ସେହି ଡୋଡ଼ଲ୍ ଅତିଥି ଡୋଡ଼ଲର୍ ଓ ମୁମ୍ବାଇ କଳାକାର ସମୀର କୁଲାଭୁର୍‌ଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା ।

ମୃତ୍ୟୁ[ସମ୍ପାଦନା]

ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୨ରେ, ବ୍ୟାରାୱାଲା ଖଟରୁ ପଡ଼ିଯିବା ହେତୁ, ତାଙ୍କର ନିତମ୍ବ ହାଡ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ପଡ଼ୋଶୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଡାକ୍ତରଖାନା ନେଇଯାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ ଅସୁବିଧା ଏଖାଯାଇଥିଲା । ସେ ଅନ୍ତଃ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ଜନିତ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଏ, ଯାହାଫଳରେ ସେ ୧୫ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୨ରେ ୧୦:୩୦ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।[୨୧]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. "India's first woman photojournalist, a chronicler of history". The Indian Express. 16 January 2012. Retrieved 9 December 2017.
  2. Pandya, Haresh (29 January 2012). "Homai Vyarawalla, Indian Photojournalist, Dies at 99". The New York Times (in ଇଂରାଜୀ). ISSN 0362-4331. Retrieved 16 September 2017.
  3. "Homai Vyarawalla: India's First Female Photojournalist | #IndianWomenInHistory". Feminism in India (in ଇଂରାଜୀ). 2017-03-24. Retrieved 2017-09-17.
  4. "An iconic observer – The curious life and times of Homai Vyarawalla". The Telegraph. 23 January 2011.
  5. "Homai gets Padma Vibhushan - Times of India". The Times of India. Retrieved 2017-12-11.
  6. "Magazine / Personality : India through her eyes". The Hindu. 12 March 2006. Retrieved 16 January 2012.
  7. "The Times of India on Mobile". M.timesofindia.com. 9 December 1913. Retrieved 16 January 2012.
  8. "Photojournalism: Arthur Fellig (Weegee) and Homai Vyarawalla". Mendeley. 9 December 1913. doi:10.1080/17512780802560823. Retrieved 16 January 2012.
  9. Pandya, Haresh (2012). "Homai Vyarawalla, Indian Photojournalist, Dies at 98". The New York Times (in ଇଂରାଜୀ). ISSN 0362-4331. Retrieved 2017-09-16.
  10. "Homai gets Padma Vibhushan". The Times of India. 25 January 2011.
  11. Pandya, Haresh (2012). "Homai Vyarawalla, Indian Photojournalist, Dies at 98". The New York Times (in ଇଂରାଜୀ). ISSN 0362-4331. Retrieved 2017-09-16.
  12. Cotter, Holland (2012-08-23). "'Candid,' Photos by Homai Vyarawalla, at Rubin Museum". The New York Times (in ଇଂରାଜୀ). ISSN 0362-4331. Retrieved 2017-12-09.
  13. Pandya, Haresh (2012). "Homai Vyarawalla, Indian Photojournalist, Dies at 98". The New York Times (in ଇଂରାଜୀ). ISSN 0362-4331. Retrieved 2017-12-09.
  14. "Homai Vyarawalla: First lady of the lens". Retrieved 2017-09-16.
  15. Sabeena., Gadihoke, (2010). India in focus : camera chronicles of Homai Vyarawalla. Vyarawalla, Homai. New Delhi: Mapin Publishing in association with Parzor Foundation. ISBN 1935677071. OCLC 868304226.
  16. ୧୬.୦ ୧୬.୧ ୧୬.୨ "Meet India's first lady photographer Homai Vyarawalla". Rediff.com. 3 March 2011.
  17. ୧୭.୦ ୧୭.୧ Gadihoke, Sabeena. "Homai Vyarawalla: India's First Female Photojournalist". Time. Retrieved 2017-09-16.
  18. "Homai Vyarawalla: First lady of the lens". Retrieved 2017-09-16.
  19. Haresh Pandya, "Homai Vyarawalla, Pioneering Indian Photojournalist, Dies at 98", New York Times, 29 January 2012.
  20. Kalam, M (2017-12-09). "Homai Vyarawalla: Google Doodle celebrates India's first female photojournalist". TechObserver (in ଇଂରାଜୀ). Retrieved 2017-12-08.
  21. Vyarawalla, Homai. "India's first woman photojournalist dead". timesofindia.indiatimes.com. Retrieved 17 January 2012.
Bibliography
Magazine articles

HARSHITH

ବାହାର ଲିଙ୍କ[ସମ୍ପାଦନା]