ସୀସା ବିଷକ୍ରିୟା

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Jump to navigation Jump to search
ସୀସା ବିଷକ୍ରିୟା‌
ଇଂରାଜୀ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ - plumbism, colica pictorum, saturnism, Devon colic, painter's colic
Lead PoisoningRadio.jpg
ଏକ୍ସ-ରେ ଚିତ୍ର- ବିଷାକ୍ତ ଅସ୍ଥିର ଚିତ୍ରରେ ଗାଢ଼ ମେଟାଫିସିଆଲ (metaphyseal) ରେଖା ଦେଖାଯାଉଛି ।
ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ଓ ବାହାର ସ୍ରୋତ
ସ୍ପେଶାଲିଟି Toxicology
ଆଇସିଡ଼ି-୧୦ T56.0
ଆଇସିଡ଼ି-୯-ସିଏମ୍ 984.9
ରୋଗ ଡାଟାବେସ 7307
ମେଡ଼ିସିନ-ପ୍ଲସ 002473
ଇ-ମେଡ଼ିସିନ article/815399
Patient UK ସୀସା ବିଷକ୍ରିୟା
MeSH D007855

ସୀସା ବିଷକ୍ରିୟା‌ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Lead poisoning) ନାମ ଦିଆଯାଏ ଯେତେବଳେ ସୀସାଦ୍ୱାରା (lead) ଦେହ ବିଷାକ୍ତ ହୋଇଯାଏ । ଏଥିରେ ମସ୍ତିଷ୍କ (brain) ସର୍ବାଧିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହୁଏ ।[୧] ବିଷାକ୍ତ ହେବାର ଲକ୍ଷଣ: ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା, କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ (constipation), ମୁଣ୍ଡବଥା, ଚିଡ଼ଚିଡ଼ା ସ୍ୱଭାବ, ସ୍ମରଣ ସମସ୍ୟା, ବାଞ୍ଝଦୋଷ (inability to have children) ଓ ପାରେସ୍ଥେସିଆ (ଦେହ ଝିମଝିମ ହୁଏ) ।[୨] ଏହା ଯୋଗୁ ୧୦% ବୌଦ୍ଧିକ ଅକର୍ମନ୍ୟତା (intellectual disability) ଓ ବ୍ୟବ‌ହାରିକ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଏ । କେତେକ ପ୍ରଭାବ ସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଯାଏ ।[୧] ସାଂଘାତିକ କେଶରେ ଆନିମିଆ, ବାତ (seizures), କୋମା ବା ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇପାରେ ।[୨][୧]

ଅପମିଶ୍ରିତ ବାୟୁ, ଜଳ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବ‌ହାର ଯୋଗୁ ସୀସା ମାନବ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସେ । ବିଷ ପ୍ରଭାବ ପିଲାଙ୍କର ବେଶୀ ଥାଏ କାରଣ ସେମାନେ ପାଟିରେ ପୁରାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟରେ ସୀସା ମିଶ୍ରିତ ରଙ୍ଗ (lead paint) ଥାଇପାରେ ଓ ତାଙ୍କର ଅଧିକ ଅବଶୋଷଣ କ୍ଷମତା ଥାଏ ।[୧] କେତେକ ବୃତ୍ତିର କର୍ମସ୍ଥଳୀରେ ସାଧାରଣତଃ ବଡ଼ ମଣିଷଙ୍କର ଏହି ସଙ୍କଟ ଥାଏ ।[୩] ରକ୍ତରେ ସୀସା ସ୍ତର (blood lead level) ମାପ କରି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । [୧] ସେଣ୍ଟର ଫର ଡିଜିଜ କଣ୍ଟ୍ରୋଲଦ୍ୱାରା ରକ୍ତ ସୀସା ସ୍ତରର ସର୍ବଧିକ ମାତ୍ରା ପିଲାଙ୍କର ୫ µg/ଡେଲି ଓ ବଡ଼ମଣିଷଙ୍କର ୧୦ µg/ଡେଲି (୧୦ µg/୧୦୦ ଗ୍ରା) ସ୍ଥିରିକୃତ ହୋଇଛି ।[୪][୫] ଏହି ମାତ୍ରା ବଢ଼ିଗଲେ ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକାରେ (red blood cell) ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ଓ ଏକ୍ସ-ରେ (X-ray) ଚିତ୍ରରେ ହାଡ଼ ଉପରେ ଗାଢ଼ ରେଖା ଦେଖାଯାଏ ।[୬]

ସୀସା ବିଷକ୍ରିୟା ହେବାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରାଯାଇପାରେ ।[୧] ଏହା ସମ୍ଭବପର ହେବ ଯଦି ନିଜ ଘରୁ ସୀସାମିଶ୍ରତ ଦ୍ରବ୍ୟ ବାହାର କରିଦିଆଯାଏ,[୭] କର୍ମସ୍ଥଳୀରେ ଉତ୍ତମ ବାୟୁପ୍ରବାହ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବନ୍ଦବୋସ୍ତ କରାଯାଏ,[୮] ଓ ସୀସା ଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଯେପରିକି ଗ୍ୟାସୋଲିନ, ପେଣ୍ଟ/ରଙ୍ଗ, ଅପମିଶ୍ରିତ ମାଟିକୁ ପରିସ୍କାର କରିବାକୁ, ମାଟି ବା ପାଣିରେ ସୀସା ଥିଲେ ତାହାର ପରିମାଣ କମେଇବାକୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ କାନୁନ ତିଆରି କରି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଏ ।[୧][୬] ଉତ୍ସରୁ ସୀସା ବାହାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ଓ ଚିଲେସନ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତିରେ (chelation therapy) ଦେହ ଭିତରେ ଥିବା ସୀସାକୁ ଔଷଧ ସ‌ହିତ ଅନୁବନ୍ଧିତ କରି ନିଷ୍କାସନ (eliminated from the body) କରିଦିଆଯାଏ ।[୬] ପିଲାଙ୍କ ଦେହରେ ରକ୍ତସୀସା ସ୍ତର ୪୦-୪୫ ug/ଡେଲିରୁ ଅଧିକ ହେଲେ ଚିଲେସନ କରାଯାଏ ।[୬][୯] ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଉଥିବା ଔଷଧମାନଙ୍କର ନାମ: ଡାଇମରକାପ୍ରଲ (dimercaprol), ଇଡେଟେଟ କ୍ୟାଲସିଅମ ଡାଇସୋଡ଼ିଅମ (edetate calcium disodium) ଓ ସକ୍ସିମର (succimer) ଇତ୍ୟାଦି । [୩]

ସନ ୨୦୧୩ରେ ସୀସା ବିଷକ୍ରିୟା ହେବା ଫଳରେ ୮୫୩,୦୦୦ଜଣ ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ସାଧାରଣତଃ ବିକାଶଶୀଳ (developing world) ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଅଧିକ ସୀସା ବିଷକ୍ରିୟା ଦେଖାଯାଏ । ଗରୀବ ଲୋକଙ୍କର ଏହି ସଙ୍କଟ ଅଧିକ ଥାଏ ।[୧] ପୃଥିବୀର ରୋଗ ବୋଝରୁ (world's disease burden) ସୀସାର ଭାଗ ୦.୬% ।[୭] ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଜନ ସାଧାରଣ ସୀସାକୁ ଖଣିରୁ ଉତ୍ତୋଳନ ଓ ବ୍ୟବ‌ହାର କରୁଛନ୍ତି । ଖ୍ରୀ:ପୂ: ୨୦୦୦ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସୀସା ବିଷ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନ କରାଯାଇଛି,[୬] କିନ୍ତୁ ଏହାର ବ୍ୟବ‌ହାରକୁ ସୀମିତ କରିବା ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ସନ ୧୫୦୦ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ।[୭] ସନ ୧୯୭୦ରୁ ନିମ୍ନ ସ୍ତରର ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ କରାଯାଇଛି କିନ୍ତୁ ଏହାର କୌଣସି ବିପଦମୁକ୍ତ ସୀମା ଥିବା ଜଣାଯାଇନାହିଁ ।[୧][୬]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. ୧.୦ ୧.୧ ୧.୨ ୧.୩ ୧.୪ ୧.୫ ୧.୬ ୧.୭ ୧.୮ "Lead poisoning and health". WHO. September 2016. Retrieved 14 October 2016. 
  2. ୨.୦ ୨.୧ "Lead Information for Workers". CDC. 30 September 2013. Retrieved 14 October 2016. 
  3. ୩.୦ ୩.୧ Gracia, RC; Snodgrass, WR (1 January 2007). "Lead toxicity and chelation therapy". American journal of health-system pharmacy : AJHP : official journal of the American Society of Health-System Pharmacists. 64 (1): 45–53. PMID 17189579. 
  4. "Advisory Committee On Childhood Lead Poisoning Prevention (ACCLPP)". CDC. May 2012. Retrieved 18 May 2012. 
  5. The Code of Federal Regulations of the United States of America (in ଇଂରାଜୀ). U.S. Government Printing Office. ୨୦୦୫. p. ୧୧୬. 
  6. ୬.୦ ୬.୧ ୬.୨ ୬.୩ ୬.୪ ୬.୫ Dapul, H; Laraque, D (August 2014). "Lead poisoning in children". Advances in pediatrics. 61 (1): 313–33. PMID 25037135. 
  7. ୭.୦ ୭.୧ ୭.୨ Needleman, H (2004). "Lead poisoning". Annual Review of Medicine. 55: 209–22. doi:10.1146/annurev.med.55.091902.103653. PMID 14746518. 
  8. "Lead Information for Employers". CDC. 30 September 2013. Retrieved 14 October 2016. 
  9. "What Do Parents Need to Know to Protect Their Children?". CDC. 30 October 2012. Retrieved 14 October 2016.