ଯମୁନା

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
ଦିଗବାରେଣି: 25°30′N 81°53′E / 25.5°N 81.883°E / 25.5; 81.883
ଯମୁନା
ନଦୀ
ଆଗ୍ରା ସ୍ଥିତ ତାଜମହଲ ଯମୁନା ନଦୀ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ
ଦେଶ ଭାରତ
ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ହରିଆଣା
Tributaries
 - left Tons, Hindon, Sharda, Kunta, Gir, Rishiganga, Hanuman Ganga
 - right Chambal, Betwa, Ken, Sindh
Cities ଯମୁନା ନଗର, ଦିଲ୍ଲୀ, ମଥୁରା, ଆଗ୍ରା, ଇଟାବାହ, କଳ୍ପି
Source ଯମୁନେତ୍ରୀ
 - location ଉତ୍ତରକାଶୀ ଜିଲ୍ଲା, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, India
 - elevation ୩,୨୯୩ m (୧୦,୮୦୪ ft)
 - coordinates 31°01′0.12″N 78°27′0″E / 31.0167°N 78.45°E / 31.0167; 78.45
Mouth ତ୍ରିବେଣୀ ସଙ୍ଗମ
 - location ଆଲାହାବାଦ, ଭାରତ
 - elevation ୭୪ m (୨୪୩ ft)
 - coordinates 25°30′N 81°53′E / 25.5°N 81.883°E / 25.5; 81.883
Length ୧,୩୭୬ km (୮୫୫ mi)
Basin ୩,୬୬,୨୨୩ km2 (୧,୪୧,୩୯୯ sq mi)
Map

ଯମୁନା ନଦୀ, ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ବୃହତ୍ତମ ଉପନଦୀ ।

Yamuna at its source Yamunotri in Uttarakhand

ଯମୁନା ନଦୀ “ଯମୁନେତ୍ରୀ” ନାମକ ହିମାଳୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ତୁଷାରକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଉପ୍ତତି ଲାଭ କରିଛି । ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ୮୫୫ ମାଇଲ୍ (855 mile) ବା ୧୩୭୬ କି.ମି (1376 km) ଅତିକ୍ରମ କରି ଆହ୍ଲାବାଦ୍ ନିକଟରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ମିଶିଛି ।

ଉପନଦୀ ଗଣ[ସମ୍ପାଦନା]

ଯମୁନା ନଦୀର କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ଉପନଦୀସମୂହ ହେଲେ:

  1. ଟନ୍ସ୍ ନଦୀ
  2. ବେତ୍ୱୱା
  3. ଚମ୍ବଲ୍ ନଦୀ
  4. କେନ୍
  5. ସିନ୍ଧ ନଦୀ
  6. ହିଣ୍ଡନ୍ ନଦୀ

ଟନ୍ସ୍ ନଦୀ ଯମୁନା ନଦୀର ବୃହତ୍ତମ ଓ ଦୀର୍ଘତମ ଉପନଦୀ ଅଟେ ।

ପୌରାଣିକ ସମ୍ବନ୍ଧ[ସମ୍ପାଦନା]

ଯମୁନା ହିନ୍ଦୁ ମାନକର ଅନ୍ୟତମ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଅଟେ । ଏହା “ଦେବୀ ଯମୁନା” ନାମରେ ପୁଜିତ । ବେଦ ଅନୁସାରେ ଯମୁନାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ନାମ “ଯାମୀ” ଏବଂ ସେ ସୁର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ଓ ସରନ୍ୟାଙ୍କର କନ୍ୟା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁର ଦେବତା ଯମଙ୍କର ଜମଜ ଭଉଣୀ । ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କହାଣୀ ଓ ଯମୁନା ନଦୀର ପ୍ରଗାଢ଼ ସମ୍ପର୍କ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଯଥା, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ବସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ୟା ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଯମୁନା ପାର କରିନେବା, କାଳନ୍ଦୀ ନଦୀରେ (ଯମୁନା ନଦୀର ପୌରାଣିକ ନାମ ) କାଳୀୟ ଦଳନ, ଯମୁନା ନଦୀ ତୀରରେ ବୃନ୍ଦାବନ ଓ ମଥୁରାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ବାଲ୍ୟ ଜୀବନ , ଇତ୍ୟାଦି । ଆହ୍ଲାବାଦ ନିକଟରେ (ପ୍ରୟାଗ ଠାରେ ) ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ମିଳନ ସ୍ଥଳ “ ତ୍ରିବେଣୀ ସଙ୍ଗମ” ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଏହା ହିନ୍ଦୁମାନକର ଏକ ପ୍ରଧାନ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ । ପ୍ରତି ୧୨ବର୍ଷରେ ଏଠାରେ “କୁମ୍ଭ ମେଳା ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥାଏ ।

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

ବାହାର ତଥ୍ୟ[ସମ୍ପାଦନା]