Jump to content

ଡିଭିଡେଣ୍ଡ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ‌ରୁ
(Dividendରୁ ଲେଉଟି ଆସିଛି)

ଡିଭିଡେଣ୍ଡ ବା ଲାଭାଂଶ ହେଉଛି ଏକ ନିଗମଦ୍ୱାରା ଏହାର ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କୁ ଲାଭର ବଣ୍ଟନ |[] ଯେତେବେଳେ ଏକ ନିଗମ ଲାଭ କିମ୍ବା ଅତିରିକ୍ତ ରୋଜଗାର କରେ, ଏହା ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କୁ ଲାଭାଂଶ ଭାବରେ ଲାଭର ଏକ ଅନୁପାତ ଦେବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୁଏ | ବିତରଣ ହୋଇନଥିବା ଯେକୌଣସି ରାଶି ବ୍ୟବସାୟରେ ପୁନଃ-ବିନିଯୋଗ କରିବାକୁ ନିଆଯାଏ (ଯାହାକୁ ବଜାୟ ରଖାଯାଇଥିବା ରୋଜଗାର କୁହାଯାଏ)। ବର୍ତ୍ତମାନର ବର୍ଷର ଲାଭ ଏବଂ ପୂର୍ବ ବର୍ଷଗୁଡିକର ବଜାୟ ରୋଜଗାର ବଣ୍ଟନ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥାଏ ; ଏକ ନିଗମ ସାଧାରଣତଃ ଏହାର ପୁଞ୍ଜିରୁ ଲାଭାଂଶ ଦେବାକୁ ନିଷେଧ | ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କୁ ବଣ୍ଟନ ନଗଦ (ସାଧାରଣତଃ ଏକ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଜମା) ହୋଇପାରେ କିମ୍ବା, ଯଦି ନିଗମର ଲାଭାଂଶ ପୁନଃନିବେଶ ଯୋଜନା ଅଛି, ତେବେ ଅଧିକ ସେୟାର କିମ୍ବା ଅଂଶୀଦାର ପୁନଃକ୍ରୟଦ୍ୱାରା (share buyback) ଏହି ରାଶି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇପାରିବ | କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସମ୍ପତ୍ତିର ବଣ୍ଟନ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ।

ଜଣେ ଅଂଶୀଦାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ଲାଭାଂଶ ହେଉଛି ଅଂଶୀଦାରଙ୍କ ଆୟ ଏବଂ ଆୟକର ଅଧୀନରେ ହୋଇପାରେ । ଏହି ଆୟର ଟିକସ କେତେ ପଡ଼ିବ ତାହା ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ | ନିଗମ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଲାଭାଂଶ ପାଇଁ ଟିକସ ରିହାତି ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ ।[]

ଅଂଶୀଦାରମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଅଂଶଧନ ଅନୁପାତରେ ଲାଭାଂଶ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସହିତ ଏକ ଲାଭାଂଶ ଅଂଶୀଦାର ପିଛା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିମାଣ ଭାବରେ ଆବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ | ଲାଭାଂଶ ସ୍ଥିର ଆୟ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବ ଏବଂ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନୋବଳ ବଢାଇପାରେ | ଯୁଗ୍ମ-ଷ୍ଟକ୍ କମ୍ପାନୀ ପାଇଁ, ଲାଭାଂଶ ଦେବା ଏକ ଖର୍ଚ୍ଚ ନୁହେଁ; ବରଂ, ଏହା ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଟିକସ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଲାଭର ବିଭାଜନ | କମ୍ପାନୀର ବାଲାନ୍ସ ସିଟ‌ରେ ଅଂଶୀଦାରଙ୍କ ଇକ୍ୱିଟି ବିଭାଗରେ ରଖାଯାଇଥିବା ରୋଜଗାର (ଲାଭାଂଶ ଭାବରେ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଇ ନଥିବା ଲାଭ) ଦେଖାଯାଏ - ଏହାର ଜାରି ହୋଇଥିବା ସେୟାର ପୁଞ୍ଜି ସହିତ ସମାନ | ସାର୍ବଜନୀନ କମ୍ପାନୀଗୁଡିକ ସାଧାରଣତଃ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀରେ ଲାଭାଂଶ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ଲାଭାଂଶ ଘୋଷଣା କରିପାରନ୍ତି, ବେଳେବେଳେ ଏହାକୁ ସ୍ଥିର କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀ ଲାଭାଂଶରୁ ପୃଥକ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଲାଭାଂଶ କୁହାଯାଏ | ଅପରପକ୍ଷରେ, ସମବାୟ ସମିତିଗୁଡ଼ିକ ସଦସ୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଅନୁଯାୟୀ ଲାଭାଂଶ ଆବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କର ଲାଭାଂଶ ପ୍ରାୟତଃ ଟିକସ ପୂର୍ବ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ |

"ଡିଭିଡେଣ୍ଡ" ଶବ୍ଦଟି ଲାଟିନ୍ ଶବ୍ଦ ଡିଭିଡେଣ୍ଡମ୍ ("ବିଭାଜିତ ହେବାକୁ ଥିବା ଜିନିଷ")ରୁ ଆସିଛି | []

ଇତିହାସ

[ସମ୍ପାଦନା]

ବିଶ୍ୱର ଆର୍ଥିକ ଇତିହାସରେ, ଡଚ୍ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ (VOC) ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିବା (ସର୍ବସାଧାରଣ) କମ୍ପାନୀ ଯାହାକି ନିୟମିତ ଡିଭିଡେଣ୍ଡ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା | [] VOC ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ବର୍ଷର ଅସ୍ତିତ୍ୱ (୧୬୦୨-୧୮୦୦) ପାଇଁ ଶେୟାର ମୂଲ୍ୟର ପ୍ରାୟ ୧୮ ପ୍ରତିଶତ ମୂଲ୍ୟର ବାର୍ଷିକ ଡିଭିଡେଣ୍ଡ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା | []

ଡିଭିଡେଣ୍ଡ କଭରେଜ୍

[ସମ୍ପାଦନା]

ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ, ପ୍ରତି ସେୟାରରେ ଲାଭାଂଶ ଏବଂ ସେୟାର ପିଛା ରୋଜଗାର ଉପରେ ଆଧାର କରି ଦେୟ ଅନୁପାତ ଗଣନା କରାଯାଏ:[]

ଦେୟ ଅନୁପାତ = ଶେୟାର ପିଛା ଡିଭିଡେଣ୍ଡ/ଶେୟାର ପିଛା ରୋଜଗାର × ୧୦୦

୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ଦେୟ ଅନୁପାତର ଅର୍ଥ ହେଉଛି କମ୍ପାନୀ ଅର୍ଜିତ ଅପେକ୍ଷା ବର୍ଷ ପାଇଁ ଲାଭାଂଶରେ ଅଧିକ ଦେୟ ଦେଉଛି |

ଲାଭାଂଶ ନଗଦରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ | ଅପରପକ୍ଷରେ, ରୋଜଗାର ହେଉଛି ଏକ ଆକାଉଣ୍ଟାନ୍ସି ମାପ ଏବଂ ଏକ କମ୍ପାନୀର ପ୍ରକୃତ ନଗଦ ପ୍ରବାହକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ ନାହିଁ | ତେଣୁ, ଲାଭାଂଶର ନିରାପତ୍ତା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାର ଏକ ଅଧିକ ନଗଦ-ଚାଳିତ ଉପାୟ ହେଉଛି ମାଗଣା ନଗଦ ପ୍ରବାହ (free cash flow)ଦ୍ୱାରା ରୋଜଗାରକୁ ବଦଳାଇବା | ମାଗଣା ନଗଦ ପ୍ରବାହ ନିବେଶ ପରେ ଏହାର ଅପରେଟିଂ ବ୍ୟବସାୟ ଉପରେ ଆଧାର କରି କମ୍ପାନୀର ଉପଲବ୍ଧ ନଗଦକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ:

ଦେୟ ଅନୁପାତ = ଶେୟାର ପିଛା ଡିଭିଡେଣ୍ଡ/ଶେୟାର ପିଛା ମାଗଣା ନଗଦ ପ୍ରବାହ × ୧୦୦

ଆହୁରି ଦେଖନ୍ତୁ

[ସମ୍ପାଦନା]
  1. O'Sullivan, Arthur; Sheffrin, Steven M. (2003). Economics: Principles in Action. Upper Saddle River, New Jersey 07458: Pearson Prentice Hall. p. 273. ISBN 978-0-13-063085-8.{{cite book}}: CS1 maint: location (link)
  2. Meritt, Cam. "Corporate Taxation When Issuing Dividends". Houston Chronicle. Retrieved 9 March 2019.
  3. "dividend". Online Etymology Dictionary. Douglas Harper. 2001. Retrieved November 9, 2006.
  4. Freedman, Roy S.: Introduction to Financial Technology. (Academic Press, 2006, ISBN 0123704782)
  5. Chambers, Clem (14 July 2006). "Who needs stock exchanges?". MondoVisione.com. Archived from the original on 22 March 2012. Retrieved 14 May 2017.
  6. CFA, Elvis Picardo (2003-11-25). "Payout Ratio". Investopedia (in ଆମେରିକୀୟ ଇଂରାଜୀ). Retrieved 2018-08-04.

ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ୍

[ସମ୍ପାଦନା]