ଫୋବିଆ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Jump to navigation Jump to search
ଫୋବିଆ
Little Miss Muffet 2 - WW Denslow - Project Gutenberg etext 18546.jpg
ବୁଢ଼ିଆଣୀ ଫୋବିଆ (fear of spiders) ଏକ ସାଧାରଣ ଫୋବିଆ ।
ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ଓ ବାହାର ସ୍ରୋତ
ସ୍ପେଶାଲିଟି ମାନସିକ ବେମାରୀ
ଆଇସିଡ଼ି-୧୦ F40.9{{{2}}}.{{{3}}}
ଆଇସିଡ଼ି-୯-ସିଏମ୍ 300.20
ଓଏମ୍‌ଆଇଏମ୍ 608251
ମେଡ଼ିସିନ-ପ୍ଲସ 000956
ଇ-ମେଡ଼ିସିନ article/288016
MeSH D010698

ଫୋବିଆ ଏକ ପ୍ରକାର ଉତ୍କଣ୍ଠା ବେମାରୀ (anxiety disorder) ଯେଉଁଥିରେ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ବା ଅବସ୍ଥା ପ୍ରତି ନିରନ୍ତର ଭୀତି ଥାଏ ।[୧] ଏହି ରୋଗରେ ଶୀଘ୍ର ଭୀତି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଓ ୬ ମାସରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ । ପ୍ରଭାବିତ ରୋଗୀ ସେହି ବସ୍ତୁ ବା ଅବସ୍ଥାକୁ ଟାଳିବା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରକୃତ ଭୀତିପ୍ରଦ ଅବସ୍ଥାଠାରୁ ବ‌ହୁଦୂରକୁ ଯାଇପାରେ । ଟାଳିବା ଅସମ୍ଭବ ହେଲେ ଲୋକ ବିବ୍ରତ ହୁଏ । ରକ୍ତ ଫୋବିଆ ବା ଆଘାତ ଫୋବିଆ ଥିଲେ ମୂର୍ଚ୍ଛା ହୋଇପାରେ ।[୧] ଆଗୋରା ଫୋବିଆରେ ଆତଙ୍କ (panic attacks) ଜାତ ହୁଏ ।[୨] ସାଧାରଣତଃ ଜଣେ ଲୋକ ଅନେକ ସଂଖ୍ୟକ ବସ୍ତୁ ବା ଅବସ୍ଥା ପ୍ରତି ଫୋବିଆଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇପାରେ ।[୧]

ଫୋବିଆକୁ ୩ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ ଯଥା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫୋବିଆ (specific phobias) , ସାମାଜିକ ଫୋବିଆ (social phobia) ଓ ଆଗୋରାଫୋବିଆ (agoraphobia) ।[୧][୩] ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫୋବିଆରେ କେତେକ ପଶୁ, ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ ଅବସ୍ଥା, ରକ୍ତ ବା ଆଘାତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ।[୧] ସର୍ବାଧିକ ସାଧାରଣ ଫୋବିଆମାନଙ୍କ ନାମ: ବୁଢ଼ୀଆଣି ଫୋବିଆ (fear of spiders), ସାପ ଫୋବିଆ (fear of snakes) ଓ ଉଚ୍ଚସ୍ଥାନ ଫୋବିଆ (fear of heights) ।[୪] ସ୍ଥଳ ବିଶେଷରେ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ବା ପରିସ୍ଥିତିର ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଅନୁଭୂତି ଫୋବିଆ ଟ୍ରିଗର ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ । ସାମାଜିକ ଫୋବିଆରେ ଜଣେ ଲୋକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ତା ପ୍ରତି ବିଚାର ଭାବନାକୁ ଚିନ୍ତା କରି ଫୋବିଆ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । କୌଣସି ମୁକ୍ତି ପଥର ସମ୍ଭାବନା ନ ଥିବା ଅନୁଭବ ହେଲେ ଯେଉଁ ଫୋବିଆ ଜାତ ହୁଏ ତାହାକୁ ଆଗାରୋଫୋବିଆ କୁହାଯାଏ ।[୧]

ଏକ୍ସପୋଜର ଥେରାପି (exposure therapy) ସାହାଯ୍ୟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫୋବିଆମାନଙ୍କର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ, ବସ୍ତୁ ବା ଅବସ୍ଥା ସ‌ହ ତାକୁ ପରିଚିତ କରି ଭୀତି ଯିବାଯାଏ ରଖାଯାଏ । ଏଥି ନିମନ୍ତେ ଔଷଧ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏନାହିଁ ।[୩] ସାମାଜିକ ଫୋବିଆ ଓ ଆଗାରୋଫୋବିଆ ନିମନ୍ତେ ଉଭୟ କାଉନସେଲିଙ୍ଗ ଓ ଔଷଧ ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।[୫][୬] ଔଷଧ ମଧ୍ୟରେ ଅବସାଦରୋଧୀ (antidepressant), ବେଞ୍ଜୋଡାଏଜେପିନ (benzodiazepine) ବା ବିଟାବ୍ଲକର (beta-blockers) ଦିଆଯାଏ । [୫]

ପଶ୍ଚିମ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫୋବିଆ ପ୍ରାୟ ୬-୮% ଲୋକଙ୍କୁ ଓ ଏସିଆ, ଆଫ୍ରକା, ଲାଟିନ ଆମେରିକାର ୨-୪% ଲୋକଙ୍କୁ ହୁଏ । [୧] ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ପ୍ରାୟ ୭% ଲୋକଙ୍କୁ ଓ ବାକି ପୃଥିବୀର ୦.୫-୨.୫% ଲୋକଙ୍କୁ ସାମାଜିକ ଫୋବିଆ ହୁଏ । ପ୍ରାୟ ୧.୭% ଲୋକଙ୍କୁ ଆଗାରୋଫୋବିଆ ହୁଏ ।[୨] ପୁରୁଷଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ମହିଳାମାନଙ୍କର ୨ ଗୁଣ ଅଧିକ ରୋଗ ହୁଏ । ପ୍ରାୟ ୧୦ରୁ ୧୭ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ବୟସ ବଢ଼ିବା ସାଥେ ସାଥେ ରୋଗ ହାର କମିଯାଏ । [୧][୨] ଏହି ରୋଗରେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ସଙ୍କଟ ବଢ଼ିଯାଏ ।[୧]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. ୧.୦ ୧.୧ ୧.୨ ୧.୩ ୧.୪ ୧.୫ ୧.୬ ୧.୭ ୧.୮ American Psychiatric Association (2013), written at Arlington, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.), American Psychiatric Publishing, ISBN 0890425558 
  2. ୨.୦ ୨.୧ ୨.୨ American Psychiatric Association (2013), written at Arlington, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.), American Psychiatric Publishing, ISBN 0890425558 
  3. ୩.୦ ୩.୧ Hamm, AO (September 2009). "Specific phobias.". The Psychiatric clinics of North America 32 (3): 577–91. PMID 19716991. 
  4. "Specific Phobias". USVA. Retrieved 26 July 2016. 
  5. ୫.୦ ୫.୧ "Anxiety Disorders". NIMH. March 2016. Retrieved 26 July 2016. 
  6. Perugi, G; Frare, F; Toni, C (2007). "Diagnosis and treatment of agoraphobia with panic disorder.". CNS drugs 21 (9): 741–64. PMID 17696574.