ଖଣ୍ଡାୟତ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Jump to navigation Jump to search

ଖଣ୍ଡାୟତ (ସଂସ୍କୃତ ଖଣ୍ଡା-ଆୟତ , "ଖଡ୍ଗ ଉପରେ ଯାହାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ") ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ଯୋଦ୍ଧା ଜାତି । ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ଜନ ସଂଖ୍ୟାର ୨୨% ହଉଛି ଖଣ୍ଡାୟତ ଜାତି । ଖଣ୍ଡାୟତମାନେ ସାଧାରଣତଃ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିୟୋଜିତ ହେଉଥିଲେ। [୧]

ଇତିହାସ[ସମ୍ପାଦନା]

ଖଣ୍ଡାୟତ ଶବ୍ଦଟି ସଂସ୍କୃତର ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦରୁ ଜାତ "ଖଣ୍ଡା" + "ଆୟତ"। ଅର୍ଥାତ ଖଣ୍ଡା ଉପରେ ଯାହାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ । ପୁରୀ ଗଜପତିଙ୍କ ନିଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଖଣ୍ଡାୟତ ହେଉଛି ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ଯେ କି ଯୁଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟା, ରାଜ୍ୟ ଶାସନରେ ମହାରଥି ହାସଲ କରିଥିବ ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ।

ଇତିହାସ[ସମ୍ପାଦନା]

ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି , ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଏଇ ମଧ୍ୟମ ଶ୍ରେଣୀର ଖଣ୍ଡାୟତ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଜଗତରେ ଜଣେ ମହାନ ଲେଖକ ଓ କବି ଭାବରେ ପରିଚିତ। ସେ ସର୍ବଦା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିବାଦ ପାଇଁ ମାନେ ରହିବେ।

ସେମାନେ ହେଲେ ପାରମ୍ପରିକ ଯୋଦ୍ଧା ଜାତି। ଖଣ୍ଡାୟତ କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ବର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଖଣ୍ଡାୟତମାନଙ୍କ ୨୫୦୦ ବର୍ଷରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଲିଖିତ ଇତିହାସ ରହିଛି, ସେସବୁ ଭିତରୁ କଳିଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ ହେଉଛି କେତେକ ଐତିହାସିକ ଘଟଣା । ଯେଉଁ ଖଣ୍ଡାୟତ ମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଢୁଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ପଦ ଅନୁସାରେ ଜମି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିଲା ଯାହା "ଜାଗିର" ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏହା ଫଳରେ ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଶେଷ ଭାଗ ସମୟରେ ଅଧିକାଂଶ ଜମିଦାରୀ ଖଣ୍ଡାୟତ ସମୁଦାୟର ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଖେ ଥିଲା ।

ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଯେତେବେଳେ ଜମିଦାରୀ ପ୍ରଥାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହୃତ କରା ଯାଇଥିଲା, ଓଡ଼ିଶାର ଖଣ୍ଡାୟତ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମୁଦାୟ ଲୋକ ସେବା, ରାଜନୀତି ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅନ୍ୟ ଦିଗ ଆଡେ ନିଜ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ ପାଇଁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇଥିଲେ।

ବର୍ତ୍ତମାନ[ସମ୍ପାଦନା]

ଖଣ୍ଡାୟତମାନେ  ମୁଖ୍ୟତଃ ଅଗ୍ନିବେଶୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ, ନାଗବଂଶୀ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶୀରେ ବିଭକ୍ତ। ଯଦିଓ ଖଣ୍ଡାୟତ ମାନେ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ଜାତି ଭାବେ ଗଣା ଯାଏ , କିନ୍ତୁ ସେମାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଣୀଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ ଯଦିଓ ଏହା ଧାର୍ମିକ ନ ହୋଇ ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତି ଅଟେ। ରାଜ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ ମାନଙ୍କୁ ରାଜପୁତିଆ ଖଣ୍ଡାୟତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖଣ୍ଡାୟତ, ଯେଉଁ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ ଅଥବା ପୂର୍ବ ପୁରୁଷମାନେ ରାଜ୍ୟପାଇଁ କିଛି ବିଶିଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଖଣ୍ଡାୟତ, ଯେଉଁ ମାନେ ଥିଲେ ଯୋଦ୍ଧା ଓ ଶାନ୍ତି ସମୟରେ ଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥାନ୍ତି ଯଥା କୃଷି, ଶିକ୍ଷା ଇତ୍ୟାଦି। ପୁର୍ବେ ଖଣ୍ଡାୟତ ମାନେ ବିଶେଷ କରି କଟକ, କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା, ଖୋର୍ଦ୍ଧା, ପୁରୀ, ଗଂଜାମ, ଜଗତସିଂପୁର, ଯାଜପୁର, ନୟାଗଡ, ଭଦ୍ରକ, ବାଲେଶ୍ୱର, ଢେଙ୍କାନାଳ, ସମ୍ବଲପୁର ଓ କିଛି ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶା ସ୍ଥାନରେ ବସ ବାସ କରୁଥିଲେ।

ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମୂଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ। ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ଶ୍ରେଣୀ ର ଖଣ୍ଡାୟତ ପରିବାର ରେ।

ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରା[ସମ୍ପାଦନା]

ଖଣ୍ଡାୟତ ମାନଙ୍କର ରିତିନୀତି ଓ ପରମ୍ପରା ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାନଙ୍କ ରିତି ନୀତି ପରି । ଖଣ୍ଡାୟତ ମାନଙ୍କ କେତେକ ସାଧାରଣ ଗୋତ୍ର ମାନେ ହେଲେ ଭରଦ୍ୱାଜ, କୌନସ୍ୟ, ବାତ୍ସ୍ୟ, ଗୌତମ, ବଶିଷ୍ଠ, କଶ୍ୟପ, ନାଗସ୍ୟ ଅଥବା ବଳଭଦ୍ର ।

ପାଇକ ଆଖଡା[ସମ୍ପାଦନା]

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ପାଇକର ଅର୍ଥ ଯୋଦ୍ଧା । ପାଇକ ଅଖାଡାରେ ପାଇକ ମାନେ ଯୁଦ୍ଧାଭ୍ୟାସ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧକଳାର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ନେଇଥାନ୍ତି ।  ପାଇକମାନେ ଥିଲେ ଖଣ୍ଡାୟତ, ଯୁଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟାରେ ମହାରଥ ହାସଲ କରିଥିଲେ ସେମାନେ ।[୨][୩][୪]

ଆଧାର [ସମ୍ପାଦନା]

  1. Bailey, Frederick George (1970).
  2. Mohapatra, Dr. Hemanta Kumar (December 2014).
  3. Indian Association of Kickboxing Organisations, 9 February 2013.
  4. Eaton, Richard Maxwell (2015).