ଏମ୍‌ଡିଏମ୍‌ଏ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Jump to navigation Jump to search
ଏମ୍‌ଡିଏମ୍‌ଏ
MDMA structure
Ball-and-stick model of an MDMA molecule
Clinical data
Pronunciation methylenedioxy­methamphetamine:
/ˈmɛ.θɪ.ln.d.ˈɒk.si./
/ˌmɛθæmˈfɛtəmn/
Synonyms 3,4-MDMA, Ecstasy (E, X, XTC), Molly, Mandy[୫][୬]
AHFS/Drugs.com entry
Dependence
liability
Physical: none[୧]
Psychological: moderate
Addiction
liability
Moderate[୨]
Routes of
administration
Common: orally[୩]
Uncommon: snorting,[୩] inhalation (vaporization),[୩] injection,[୩][୪] rectal
ATC code
  • none
Legal status
Legal status
Pharmacokinetic data
Metabolism Liver, CYP450 extensively involved, including CYP2D6
Metabolites MDA, HMMA, HMA, DHA, MDP2P, MDOH[୭]
Onset of action 30–45 minutes (orally)[୮]
Elimination half-life (R)-MDMA: 5.8 ± 2.2 hours[୯]
(S)-MDMA: 3.6 ± 0.9 hours[୯]
Duration of action 4–6 hours[୮]
Excretion Kidney
Identifiers
CAS Number
PubChem CID
IUPHAR/BPS
DrugBank
ChemSpider
UNII
KEGG
ChEBI
ChEMBL
PDB ligand
Chemical and physical data
Formula C11H15NO2
Molar mass ୧୯୩.୨୫ g·mol−1
3D model (JSmol)
Chirality Racemic mixture
Boiling point ୧୦୫ °C (୨୨୧ °F) at 0.4 mmHg (experimental)
  (verify)

୩,୪-ମେଥିଲିନ୍‌ଡାଇଅକ୍ସିମେଥାମ୍ଫେଟାମିନ୍ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ 3,4-Methylenedioxymethamphetamine ବା MDMA), ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଏକ୍ସଟାସି ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ E), ଏକ ମନୋସକ୍ରିୟ ଔଷଧ ଯାହା ମନୋରଞ୍ଜନ ଔଷଧ ଭାବରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ସ‌ହାନୁଭୂତି, ସୁଖ, ଆନନ୍ଦ ଆଦି ଅନୁଭବକୁ ଏହା ଶିଖରକୁ ନେଇଯାଏ, ସମୟ ଜ୍ଞାନ ଓ କାମାବେଗ ବଦଳିଯାଏ ।[୧୦][୧୧] ପାଟିରେ ନେଲେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ୩୦ରୁ ୪୫ ମିନିଟ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଏ ଓ ୩ରୁ ୬ ଘଣ୍ଟା ପରେ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ ।[୮][୧୨] ଏହାକୁ ଶୁଙ୍ଘିକରି ବା ଧୁଆଁ କରି ପ୍ରଶ୍ୱାସରେ ନିଆଯାଏ ।[୧୩] ସନ ୨୦୧୬ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ଔଷଧକୁ ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବ‌ହାରରେ ଲଗାଯାଇନାହିଁ । [୩]

ଏହି ଫର୍ମୁଲାର ପାର୍ଶ୍ୱପ୍ରତିକ୍ରିୟାମାନଙ୍କ ନାମ:- ନିଶାଗ୍ରସ୍ତ, ସ୍ମରଣ ସମସ୍ୟା, ପାରାନୋଇଆ, ନିଦ୍ରା ସମସ୍ୟା, ଦାନ୍ତ ରଗଡ଼ିବା, ଝାପ୍‌ସା ଦୃଷ୍ଟି, ଝାଳ ବୋହିବା ଓ ଦୃତ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ଗତି । ଏହାର ବ୍ୟବ‌ହାରରେ ଅବସାଦ ଓ ଥକ୍କା ମଧ୍ୟ ଆସେ । ଶରୀର ଉତ୍ତାପ ବୃଦ୍ଧି ଓ ନିର୍ଜଳନ ଯୋଗୁ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ।[୧୩] ସେରୋଟୋନିନ୍, ଡୋପାମିନ୍ନର୍-ଏପିନେଫ୍ରିନ ଆଦି ନିଉରୋଟ୍ରାନ୍ସମିଟରମାନଙ୍କର ଦୃତ ବିମୋଚନ ଓ ଧିର ରିଅପଟେକ୍ ଏମଡିଏମଏ ଯୋଗୁ ହୁଏ ଫଳରେ ମସ୍ତିଷ୍କର କିଛି ଅଂଶ ଉପରେ ଉତ୍ତେଜକ ଓ ମନୋବିକୃତକାରୀ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼େ ।[୧][୧୪] ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ନିଉରୋଟ୍ରାନ୍ସମିଟର ବୃଦ୍ଧି ପରେ ସ୍ୱଳ୍ପ ସ୍ଥାୟୀ ହ୍ରାସ ହୁଏ ।[୧୨][୧୩] ଗଠନାତ୍ମକ ଭାବେ ଏହା ମେଥାମ୍ଫେଟାମିନ୍ ସ‌ହିତ ଅନୁରୂପ କିନ୍ତୁ ଏହାର ଔଷଧୀୟ ଓ ବିଷାକ୍ତ‌ତା ଗୁଣରେ ଆମ୍ଫେଟାମିନ୍ ସ‌ହିତ ତୁଳନୀୟ ।[୧୨][୧୪]

ଏମ୍‌ଡିଏମ୍‌ଏ ପ୍ରଥମେ ସନ ୧୯୧୨ରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା ।[୧୩] ସନ ୧୯୭୦ରେ ସାଇକୋଥେରାପିରେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହେଲା ଓ ସନ ୧୯୮୦ରେ ରାସ୍ତା ଡ୍ରଗ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହେଲା ।[୧୨][୧୩][୧୫] ଏହା ମୂଖ୍ୟତଃ ନାଚ ପାର୍ଟି ଓ ରେଭ ପାର୍ଟିମାନଙ୍କରେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହେଉଛି ।[୧୬] ଅନେକ ସମୟରେ ଏହା ସ‌ହିତ ଏଫିଡ୍ରିନ୍କେଟାମିନ୍ ମିଶ୍ରିତ ହୋଇ ବିକ୍ରି ହେଉଛି ।[୧୩] ସନ ୨୦୧୩ରେ ୧୫ରୁ ୬୫ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ୯ରୁ ୨୮ ନିୟୁତ (ପୃଥିବୀ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୦.୨% to ୦.୬%) ଲୋକ ଏକ୍ସଟାସି (ଏମଡିଏମଏ) ବ୍ୟବ‌ହାର କରିଥିଲେ । ଏହା କୋକେନ, ଆମ୍ଫେଟାମିନ୍ ଓ ଓପିଅଏଡ୍ ବ୍ୟବ‌ହାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ସ‌ହିତ ସମାନ କିନ୍ତୁ ଗଞ୍ଜେଇ ଗ୍ରହଣକାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ କମ୍ ।[୧୭] ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ସନ ୨୦୧୦ରେ ପ୍ରାୟ ୦.୯ ନିୟୁତ ଲୋକ ଏହା ବ୍ୟବ‌ହାର କରିଥିଲେ ।[୧୩]

ଅଧିକାଂଶ ଦେଶରେ ଏମଡିଏମଏ ଡ୍ରଗ୍ ରଖିବା ଓ ବ୍ୟବ‌ହାର କରିବା ବେଆଇନ । କେବଳ ଗବେଷଣା ନିମନ୍ତେ କିଛିଟା ରିହାତି ଦିଆଯାଏ । ସାଂଘାତିକ ଓ ଚିକିତ୍ସା-ଅବରୋଧୀ ମାନସିକ ରୋଗ ଚିକିତ୍ସା ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱଳ୍ପ ବା ନିମ୍ନ ଡୋଜ୍‌ର ଏମଡିଏମଏ ନିମନ୍ତେ ଗବେଷଣା ଚାଲିଛି ।[୧୦][୧୮] ଏହାର ଉପକାର ଅପେକ୍ଷା ଅପକାର ଉପରେ ଅଧିକ ଗବେଷଣା ଆବଶ୍ୟକ ।[୧୦][୧୮]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. ୧.୦ ୧.୧ Palmer, Robert B. (୨୦୧୨). Medical toxicology of drug abuse : synthesized chemicals and psychoactive plants. Hoboken, N.J.: John Wiley & Sons. p. ୧୩୯. ISBN ୯୭୮୦୪୭୧୭୨୭୬୦୬. 
  2. Malenka RC, Nestler EJ, Hyman SE (୨୦୦୯). "Chapter ୧୫: Reinforcement and Addictive Disorders". In Sydor A, Brown RY. Molecular Neuropharmacology: A Foundation for Clinical Neuroscience (୨nd ed.). New York: McGraw-Hill Medical. p. ୩୭୫. ISBN ୯୭୮୦୦୭୧୪୮୧୨୭୪. MDMA has been proven to produce lesions of serotonin neurons in animals and humans.  .
  3. ୩.୦ ୩.୧ ୩.୨ ୩.୩ ୩.୪ "Methylenedioxymethamphetamine (MDMA or 'Ecstasy')". EMCDDA. European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction. Retrieved 17 October 2014. 
  4. "Methylenedioxymethamphetamine (MDMA, ecstasy)". Drugs and Human Performance Fact Sheets. National Highway Traffic Safety Administration. 
  5. Luciano, Randy L.; Perazella, Mark A. (25 March 2014). "Nephrotoxic effects of designer drugs: synthetic is not better!". Nature Reviews Nephrology. 10 (6): 314–324. doi:10.1038/nrneph.2014.44. Retrieved 2 December 2014. 
  6. "DrugFacts: MDMA (Ecstasy or Molly)". National Institute on Drug Abuse. Retrieved 2 December 2014. 
  7. Carvalho M, Carmo H, Costa VM, Capela JP, Pontes H, Remião F, Carvalho F, Bastos Mde L (August 2012). "Toxicity of amphetamines: an update". Arch. Toxicol. 86 (8): 1167–1231. doi:10.1007/s00204-012-0815-5. PMID 22392347. 
  8. ୮.୦ ୮.୧ ୮.୨ Freye, Enno (୨୮ July ୨୦୦୯). "Pharmacological Effects of MDMA in Man". Pharmacology and Abuse of Cocaine, Amphetamines, Ecstasy and Related Designer Drugs. Springer Netherlands. pp. ୧୫୧–୧୬୦. ISBN ୯୭୮-୯୦-୪୮୧-୨୪୪୮-୦. Retrieved ୧୮ June ୨୦୧୫. 
  9. ୯.୦ ୯.୧ "3,4-Methylenedioxymethamphetamine". Hazardous Substances Data Bank. National Library of Medicine. 28 August 2008. Retrieved 22 August 2014. 
  10. ୧୦.୦ ୧୦.୧ ୧୦.୨ Meyer JS (2013). "3,4-methylenedioxymethamphetamine (MDMA): current perspectives". Subst Abuse Rehabil. 4: 83–99. doi:10.2147/SAR.S37258. PMC 3931692Freely accessible. PMID 24648791. 
  11. ଆଧାର ଭୁଲ: ଅଚଳ <ref> ଚିହ୍ନ; Acute amph toxicity ନାମରେ ଥିବା ଆଧାର ଭିତରେ କିଛି ଲେଖା ନାହିଁ ।
  12. ୧୨.୦ ୧୨.୧ ୧୨.୨ ୧୨.୩ "DrugFacts: MDMA (Ecstasy/Molly)". National Institute on Drug Abuse. February 2016. Retrieved 30 March 2016. 
  13. ୧୩.୦ ୧୩.୧ ୧୩.୨ ୧୩.୩ ୧୩.୪ ୧୩.୫ ୧୩.୬ Anderson, Leigh, ed. (18 May 2014). "MDMA". Drugs.com. Drugsite Trust. Retrieved 30 March 2016. 
  14. ୧୪.୦ ୧୪.୧ Methylenedioxymethamphetamine (MDMA, Ecstasy), National Highway Traffic Safety Administration, retrieved 5 April 2016 
  15. Chakraborty, Kaustav; Neogi, Rajarshi; Basu, Debasish (2011). "Club drugs: review of the 'rave' with a note of concern for the Indian scenario". The Indian Journal of Medical Research. 133 (6): 594–604. ISSN 0971-5916. PMC 3135986Freely accessible. PMID 21727657. 
  16. World Health Organization (୨୦୦୪). Neuroscience of Psychoactive Substance Use and Dependence. World Health Organization. pp. ୯୭–. ISBN ୯୭୮-୯୨-୪-୧୫୬୨୩୫-୫. 
  17. "Status and Trend Analysis of Illict&#୩୨;&#୯୧;sic&#୯୩; Drug Markets". World Drug Report ୨୦୧୫ (pdf). Retrieved ୨୬ June ୨୦୧୫. 
  18. ୧୮.୦ ୧୮.୧ Parrott AC (2014). "The potential dangers of using MDMA for psychotherapy". J Psychoactive Drugs. 46 (1): 37–43. doi:10.1080/02791072.2014.873690. PMID 24830184. Deficits have been demonstrated in retrospective memory, prospective memory, higher cognition, complex visual processing, sleep architecture, sleep apnoea, pain, neurohormonal activity, and psychiatric status. Neuroimaging studies have shown serotonergic deficits, which are associated with lifetime Ecstasy/MDMA usage, and degree of neurocognitive impairment. Basic psychological skills remain intact. Ecstasy/MDMA use by pregnant mothers leads to psychomotor impairments in the children. Hence, the damaging effects of Ecstasy/MDMA were far more widespread than was realized a few years ago. ... Rogers et al. (2009) concluded that recreational ecstasy/MDMA is associated with memory deficits, and other reviews have come to similar conclusions. Nulsen et al. (2010) concluded that 'ecstasy users performed worse in all memory domains'. Laws and Kokkalis (2007) concluded that abstinent Ecstasy/MDMA users showed deficits in both short-term and long-term memory, with moderate to large effects sizes.