ଅଳ୍ପତାପ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
(ହାଇପୋଥର୍ମିଆ ରୁ ଲେଉଟି ଆସିଛି)
Jump to navigation Jump to search
ଅଳ୍ପତାପ
Napoleons retreat from moscow.jpg
ଋଷିଆରୁ ୧୮୧୨ ମସିହାରେ ପଛଘୁଞ୍ଚା ଦେଲାବେଳେ ଅଳ୍ପତାପ ଯୋଗୁ ନେପୋଲିଅନ ବୋନାପାର୍ଟଙ୍କର ଅନେକ ସୈନିକ ଦଳ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ।
ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ଓ ବାହାର ସ୍ରୋତ
ସ୍ପେଶାଲିଟିଆଶୁ ଚିକିତ୍ସା[*]
ଆଇସିଡ଼ି-୧୦T68.
ଆଇସିଡ଼ି-୯-ସିଏମ୍991.6
ରୋଗ ଡାଟାବେସ6542
ମେଡ଼ିସିନ-ପ୍ଲସ000038
ଇ-ମେଡ଼ିସିନmed/1144
Patient UKଅଳ୍ପତାପ
MeSHD007035

ଅଳ୍ପତାପ (ଇଂରାଜୀରେ Hypothermia) ଶବ୍ଦ ଗ୍ରୀସ ଭାଷାରୁ (Greek ὑποθερμία) ନିଆଯାଇଛି ଯାହାର ଅର୍ଥ ଶରୀର ଅଭ୍ୟନ୍ତରର ଉତ୍ତାପ ୩୫.୦ ସେ.ରୁ କମ । ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଉତ୍ତାପ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ସାମାନ୍ୟ ଅଳ୍ପତାପ ହୋଇଥିଲେ କମ୍ପ (shivering) ଓ ମାନସିକ ଅସଂଗତି ବା କନ୍‌ଫ୍ୟୁଜନ (confusion) ହୁଏ । ମଧ୍ୟମ ଅଳ୍ପତାପ ହେଲେ କମ୍ପ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ଓ ମାନସିକ ଅସଂଗତି ବଢ଼ିଯାଏ । ସାଙ୍ଘାତିକ ଅଳ୍ପତାପ ହେଲେ ପାରାଡକ୍ସିକାଲ ଅନ‌ଡ୍ରେସିଙ୍ଗ ହୁଏ ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ଲୋକ ନିଜ ଲୁଗା ଫିଙ୍ଗି ଦିଏ ଓ ହୃତ୍‌ସ୍ପନ୍ଦନ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ।[୧]

ଅଳ୍ପତାପ ରୋଗର ଦୁଇଟି ମୂଖ୍ୟ କାରଣ ଥାଏ । ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଥଣ୍ଡା ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ ।[୨] କୌଣସି କାରଣ ବଶତଃ ଦେହର ଉତ୍ତାପ ସୃଷ୍ଟି କମିଗଲେ ବା ଅଧିକ ଉତ୍ତାପ କ୍ଷୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ହୁଏ ।[୨] ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣ ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣତଃ ଅତ୍ୟଧିକ ମଦନିଶା, ବୟସାଧିକ୍ୟ, ଅରୁଚିକମ‌ ରକ୍ତଶର୍କରା ଥିଲେ ହୁଏ ।[୨][୧] ଦେହ ଉତ୍ତାପ ଥର୍ମୋରେଗୁଲେସନ‌ଦ୍ୱାରା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାନରେ ସ୍ଥିର ରହେ ।[୧] ଦେହ ଉତ୍ତାପ ବଢ଼ାଇବା ନିମନ୍ତେ କମ୍ପ, ଅଧିକ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ କର୍ମ କରିବା ଓ ଉଷୁମ ଲୁଗା ଘୋଡ଼େଇ ହେବା ଦରକାର ହୁଏ ।[୧][୩] ଲୋକର ଲକ୍ଷଣ ଓ ସଙ୍କଟପ୍ରଦ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ବା ଦେହର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ(କୋର୍) ଉତ୍ତାପ ମାପି ଅଳ୍ପତାପ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।[୧]

ଉଷୁମ ପାନୀୟ, ଗରମ କପଡ଼ା ଓ ସକ୍ରିୟ ରହିବା ଏହି ରୋଗର ଉପଚାର ଅଟେ । ମଧ୍ୟମ ଅଳ୍ପତାପ ଥିଲେ ରୋଗୀକୁ ଉଷୁମ କମ୍ବଳ ଘୋଡ଼େଇ ଶୀରାମାଧ୍ୟମ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଦେବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ । ମଧ୍ୟମ ଓ ସାଂଙ୍ଘାତିକ ରୋଗୀକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଘୁଞ୍ଚେଇବା ଉଚିତ । ସାଙ୍ଘାତିକ ହୋଇଥିଲେ ଏକ୍ସଟ୍ରାକର୍ପୋରିଆଲ ମେମ୍ବ୍ରେନ ଅକ୍ସିଜେନେସନ (ECMO) କିମ୍ବା କାର୍ଡ଼ିଓପଲମୋନାରୀ ବାଇପାସ ଚିକିତ୍ସା ଉପକାରୀ ହୁଏ । ଏହି ରୋଗୀର ନାଡ଼ି ବନ୍ଦ ଥିଲେ ଉପରୋକ୍ତ ଉପଚାର ସ‌ହିତ କାର୍ଡ଼ିଓପଲମୋନାରୀ ରିସସିଟେସନ (ସିପିଆର) କରାଯାଏ । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ୩୨ ସେ. ଉତ୍ତାପ ବଢ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁରହେ । ଯଦି ଏହି ଉପଚାରଦ୍ୱାରା କିଛି ଉନ୍ନତି ନ ହୁଏ ବା ରକ୍ତ ପଟାସିଅମ ୧୨ ମି.ମୋଲ/ଲିଟରରୁ ଅଧିକ ରହେ ତେବେ ରିସସିଟେସନ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଏ ।[୧]

ଅଳ୍ପତାପ ଯୋଗୁ ଆମେରିକାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅତି କମରେ ୧୫୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ।[୧] ବୟସାଧିକ ଲୋକ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଏହି ରୋଗ ସାଧାରଣତଃ ଅଧିକ ହୁଏ ।[୪] ସ୍ୱିଡେନର ଗୋଟିଏ ୭ ବର୍ଷ ବୟସର ବୁଡ଼ିଯାଉଥିବା ଝିଅର ସର୍ବନିମ୍ନ ରେକର୍ଡ଼ ହୋଇଥିବା ଉତ୍ତାପ ୧୩ ସେ. ଥିଲା ଓ ସେ ବଞ୍ଚିଯାଇଥିଲା ।[୫]ସିପିଆର ଚିକିତ୍ସାରେ ୬ ଘଣ୍ଟା ପରେ ରୋଗୀ ବଞ୍ଚିଯାଇଥିବା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।[୧] ଇସିଏମଓ କିମ୍ବା ବାଇପାସ ଚିକିତ୍ସାରେ ପ୍ରାୟ ୫୦ % ବଞ୍ଚିଯାଆନ୍ତି ।[୧] ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ରୋଗର ଦୁଃଖଦ ଭୂମିକା ଦେଖାଯାଇଛି । ସଠିକ ଉତ୍ତାପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦେହରେ ନ ହୋଇପାରିଲେ ଅତିଉତ୍ତାପ ହୁଏ ଓ ଏହା ଅଳ୍ପତାପର ଠିକ ଓଲଟା ।[୨][୬][୭]


ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. ୧.୦ ୧.୧ ୧.୨ ୧.୩ ୧.୪ ୧.୫ ୧.୬ ୧.୭ ୧.୮ Brown, DJ; Brugger, H; Boyd, J; Paal, P (Nov 15, 2012). "Accidental hypothermia". The New England Journal of Medicine. 367 (20): 1930–8. doi:10.1056/NEJMra1114208. PMID 23150960.
  2. ୨.୦ ୨.୧ ୨.୨ ୨.୩ Marx, John (2010). Rosen's emergency medicine: concepts and clinical practice 7th edition. Philadelphia, PA: Mosby/Elsevier. p. 1870. ISBN 978-0-323-05472-0.
  3. Robertson, David (2012). Primer on the autonomic nervous system (3rd ed. ed.). Amsterdam: Elsevier/AP. p. 288. ISBN 9780123865250.CS1 maint: Extra text (link)
  4. Bracker, Mark (2012). The 5-Minute Sports Medicine Consult (2 ed.). Lippincott Williams & Wilkins. p. 320. ISBN 9781451148121.
  5. "Remarkable recovery of 7-year-old girl". http://sverigesradio.se/. Jan 17, 2011. Retrieved 2 March 2015. External link in |website= (help)
  6. Axelrod YK, Diringer MN (May 2008). "Temperature management in acute neurologic disorders". Neurol Clin. 26 (2): 585–603, xi. doi:10.1016/j.ncl.2008.02.005. PMID 18514828.
  7. Laupland KB (July 2009). "Fever in the critically ill medical patient". Crit Care Med. 37 (7 Suppl): S273–8. doi:10.1097/CCM.0b013e3181aa6117. PMID 19535958.