Jump to content

ସୋନେପୁର ମେଳା

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ‌ରୁ
ସୋନେପୁର ମେଳା
हरिहर क्षेत्र सोनपुर मेला
ତାରିଖନଭେମ୍ବର - ଡିସେମ୍ବର
ଆରମ୍ଭକାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା
ଘନତାବାର୍ଷିକ
ସ୍ଥାନ ସୋନପୁର
ଯୋଗଦାନକାରୀହିନ୍ଦୁ
ଯୋଗଦାନ>2,500,000-3,000,000
ପ୍ରକାରଧାର୍ମିକ
ବେବସାଇଟhttps://tourism.bihar.gov.in/

ସୋନେପୁର ମେଳା (ହିନ୍ଦୀ: सोनपुर पशु मेला) ନଭେମ୍ବର ଏବଂ ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ବିହାରର ସୋନେପୁରରେ[୧][୨] କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା (ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ)ରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ (ଗଣ୍ଡକ)ର ମିଳନ ସ୍ଥଳରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।[୩][୪] ଏହା ହରିହର କ୍ଷେତ୍ରର ମେଳା ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା । ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହା ଏସିଆର ସବୁଠାରୁ ବଡ ଗୋରୁ ମେଳା ଏବଂ ସାଧାରଣତ ପନ୍ଦର ଦିନରୁ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ । [୫] ବୈଦିକ କାଳରେ ଏହା ଐତିହାସିକ ଭାବରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ସୋନପୁର ଗୋରୁ ମେଳା ତାମିଲନାଡୁ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀ ଭଳି ଦୂର ସ୍ଥାନରୁ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା ୨୦୧୮ ରେ, ମେଳା ୨୧ ନଭେମ୍ବରରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ୨୨ ଡିସେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିଲା ।[୬]

ଇତିହାସ

[ସମ୍ପାଦନା]

ମୂଳତଃ, ଏହି ମେଳାର ସ୍ଥାନ ହାଜିପୁର ଥିଲା ଏବଂ ସୋନେପୁରର ହରିହର ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ କେବଳ ପୂଜାପାଠ କରାଯାଇଥିଲା ।ତେବେ ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟ ଔରଙ୍ଗଜେବଙ୍କ ଶାସନରେ ମେଳାର ସ୍ଥାନ ସୋନେପୁରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା ।[୭] ହରିହର ନାଥଙ୍କ ମନ୍ଦିର ମାତା ସୀତାଙ୍କ ହାତ ଜିତିବା ପାଇଁ ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଦରବାରକୁ ପରିଦର୍ଶନ ସମୟରେ ପ୍ରଭୁ ରାମଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ପରେ ରାଜ ମନ ସିଂ ମନ୍ଦିରର ମରାମତି କରିଥିଲେ । ହରିହର ନାଥ ମନ୍ଦିର ଆଜି ଯେପରି ଠିଆ ହୋଇଛି, ମୋଗଲ ଯୁଗର ଜଣେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ରାମ ନାରାୟଣଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ।[୮]

ମହାନ ସାଧକ ଅଗସ୍ତ୍ୟା ଏବଂ ଦେବଲା ମୁନିଙ୍କ ଅଭିଶାପଦ୍ୱାରା ଗଜେନ୍ଦ୍ର ମୋକ୍ଷ ଯଥାକ୍ରମେ ହାତୀ ଏବଂ କୁମ୍ଭୀର ଭାବରେ ବିଖ୍ୟାତ ହୋଇଥିଲେ । ଦିନେ କୁମ୍ଭୀରଟି ହାତୀର ଗୋଡକୁ ଧରିଥିଲା । କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହି ସ୍ଥାନ ନେପାଳରେ ଥିଲା । ଉଭୟ ନିଜ ଗୋରୁ ସହିତ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ସଂଘର୍ଷ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ଏହି ମନ୍ଦିର ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ପରିଶେଷରେ ରାଜାଙ୍କ ହାତୀ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ନିଜ ଟ୍ରଙ୍କରେ ନଦୀରୁ ଏକ ଲଟା ଫୁଲ ନେଇ ସର୍ବୋପରି ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁ (ହରି)ଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲା । ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣି କୁମ୍ଭୀରକୁ ଚକଦ୍ୱାରା କାଟିଲେ । କିନ୍ତୁ ଚକ୍ରର ସ୍ପର୍ଶ ହୁହୁଙ୍କୁ ଅଭିଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କଲା । ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରାୟାମୁନାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅଭିଶାପରୁ ମୁକ୍ତ କରି ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ନେଇଗଲେ ।

ସୋନେପୁର ପବିତ୍ର ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ଏବଂ ଗଣ୍ଡକର ମିଳନ ସ୍ଥଳରେ ଥିବାରୁ ହିନ୍ଦୁମାନେ ଏହାକୁ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରନ୍ତି । ମେଳା ବ୍ୟତୀତ ସୋନପୁର ଗୋରୁ ମେଳାକୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଅନ୍ୟତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସମ୍ମିଳନୀରେ ପବିତ୍ର ବୁଡ଼ ପକାଇବା ଏବଂ ହରିହରନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ।

ସୂଚନା

[ସମ୍ପାଦନା]

ଅବଧି: ଗୋଟିଏ ମାସ (ପ୍ରାୟ ନଭେମ୍ବର - ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ)[୯] ଚକ୍ର: ବାର୍ଷିକ

୨୦୧୩ ରେ, ମେଳା ୧୬ ନଭେମ୍ବରରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଡିସେମ୍ବର ୧୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାରି ରହିଲା [୧୦]

ପରିବହନ

[ସମ୍ପାଦନା]

ସଡ଼କ ଏବଂ ରେଳପଥଦ୍ୱାରା ସୋନପୁର ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ । ଏତଦ୍‌ବ୍ୟତୀତ, ବିହାରର ରାଜଧାନୀ ପାଟନାଠାରୁ ଏହା ମାତ୍ର ୨୫ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହାକି ବାୟୁସେନା, ରେଳପଥ ଏବଂ ସଡ଼କପଥଦ୍ୱାରା ଦେଶର ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ସହିତ ଭଲ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ । ମେଳା ସମୟରେ BSTDC ପାଟନାଠାରୁ ସୋନପୁର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଘାଟର ଆୟୋଜନ କରିଥାଏ । ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଟ୍ୟାକ୍ସି ଏବଂ କାର ଭଡା ସେବା ଅଛି ଯାହା ଏକ୍ସପର୍ଟ, ପର୍ଯ୍ୟଟକ, ଡ୍ରାଇଭର ସହିତ ସୋନପୁର ମେଳା ଏବଂ ପଛକୁ ପରିବହନ ଯୋଗାଇଥାଏ ।[୧୧]

  1. "Marriages made in Sonepur cattle fair". Archived from the original on 2017-11-07.
  2. "Destinations :: Sonepur". Archived from the original on 2017-11-01.
  3. "Sonepur Mela kickstarts". Archived from the original on 2017-12-23.
  4. "Destinations :: Patna". Archived from the original on 2014-09-18.
  5. "Sonepur fair losing its elephant charm". Archived from the original on 2017-06-11.
  6. "Sonpur Mela 2018". Archived from the original on 2014-11-02.
  7. "The gentle giants of Sonepur". Archived from the original on 2017-08-25.
  8. Sonepur Cattle Fair 2007 - Sonepur Cattle Fair, India 2007 - Sonepur Cattle Fair Bihar, India 2007 Archived 2008-02-09 at the Wayback Machine.
  9. "Sonpur mela".
  10. "World Famous Sonepur Cattle Fair to begin on November 16". Biharprabha News. Archived from the original on 26 October 2013. Retrieved 20 October 2013.
  11. "How to reach Sonepur Town?". Archived from the original on 25 November 2013. Retrieved 4 December 2013.