ଲିଚୁ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
ସିଧାସଳଖ ଯିବେ ଦିଗବାରେଣିକୁ, ଖୋଜିବେ
ଲିଚୁ
Litchi chinensis fruits.JPG
ବିଜ୍ଞାନଭିତ୍ତିକ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ
ଜଗତ: Plantae
ଅଶ୍ରେଣୀକୃତ: Angiosperms
ଅଶ୍ରେଣୀକୃତ: Eudicots
ଅଶ୍ରେଣୀକୃତ: Rosids
ଗଣ: Sapindales
କୁଳ: Sapindaceae
ଉପକୁଳ: Sapindoideae
ପ୍ରଜାତି: Litchi
Sonn.
ଜାତି: L. chinensis
ବାଇନୋମିଆଲ ନାମ
Litchi chinensis
Sonn.[୧]

ଲିଚୁ (ଇଂରେଜୀରେ LYCHEE, ) ଏକ ବେରୀ ଜାତୀୟ ଫଳ । ଏହା ସୁସ୍ଵାଦୁ ହେବା ସହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭିଟାମିନ ଯୁକ୍ତ ଫଳ ଯାହା ସିଧା ସଳଖ ଖାଇ ହେବା ସହ ବିଭିନ୍ନ ସୁସ୍ଵାଦୁ ବ୍ୟଞ୍ଜନରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ । 

ଲିଚୁ ଗଛ  ସାଧାରଣତ ଉଷ୍ମ ବା ନାତିଶୀତଳ ଜଳବାଯୁ ଅଞ୍ଚଳ ତଥା ଚୀନ , ଫିଜି ଦ୍ବୀପପୁଞ୍ଜରେ ବହୁଳ ପରିମାଣରେ ହେଉଥିଲେ ହେଁ ଏବେ ପୃଥିବୀର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଷ ହିସାବରେ କରାଯାଏ । ଲିଚୁ ଫଳର ଧଳା ଅଂଶର ସ୍ଵାଦ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ହେଇଥିବାରୁ ଏହାର ଆଦର ସବୁ ଜାଗାରେ ହେଇଥାଏ । 

ଲିଚୁ ବୃକ୍ଷ୍ୟ  ଲିଚୁ ଗଛ ଗୁଡିକ ୩୩ ଫୁଟରୁ ୯୨ ଫୁଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ଚ ହେଇଥାଏ । ଲିଚୁ ଫଳ ଗୁଡିକ ୫ ସେଣ୍ଟିମିଟର ଆକାରରେ ହେଇଥାଏ ଏବଂ ଏଥିର ବାହାର ଆବରଣ ମସୃଣ ହେଇଥାଏ । ଏହି ଆବରଣକୁ ଖଳି ଦେଲେ ତାହା ତଳେ ନରମ ଧଳା ରଙ୍ଗର ଲିଚୁ ଥାଏ । ତାହା ମଝିରେ  ଗାଢ ବାଦାମି ରଙ୍ଗର ବଡ ଆକାରର ମଞ୍ଜି ଥାଏ ।  

ପୃଥିବୀରେ ଚୀନ ଦେଶରେ ସବୁଠୁ ବେଶୀ ପରିମାଣର ଲିଚୁ ଉପନ୍ନ ହାଉଥିବା ବେଳେ ତାହା ପଛକୁ ଭାରତରେ ଦ୍ଵିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ଲିଚୁ ଉତ୍ପାଦନ ହୁଏ । ଭାରତରେ ଉପାନ୍ନ ଲିଚୁ ମଧ୍ୟରୁ ୭୧% କେବଳ ବିହାର ରାଜ୍ୟରେ ହେଇଥାଏ । 

ବର୍ଗାକରଣ[ସମ୍ପାଦନା]

ଲିଚୁ ବା Litchi chinensisକୁ ଫ୍ରାଣ୍ସର ପ୍ରକୃତିବିଦst Pierre Sonnerat  ତାଙ୍କର ଭାରତ ଉପମହାଦେଶ ଭ୍ରମଣ ସମୟରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ତାହା ଉପରେ ବିଷାଦ ଗବେଷଣା କରିଥିବାର ଜଣା ପଡେ । orientales et à la Chine, fait depuis 1774 jusqu'à 1781 (1782). । ସେ ତିନି ପ୍ରକାର ଲିଚୁ ଥିବାର ତାଙ୍କର ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । 

Description[ସମ୍ପାଦନା]

ପାନାମା ସହରରେ ଲିଚୁ ବୃକ୍ଷ
ଲିଚୁ ଫୁଲ 

ଲିଚୁ ଫଳ ପ୍ରାୟ ୮୦ରୁ ୧୧୨ ଦିନରେ ପାକଳ ହେଇଥାଏ । ଲିଚୁ ଫଳ ଗୋଲାକାରରୁ ହୃଦୟାକାର ମଧ୍ୟ ହେଇଥାଏ । ଏହା ପାକଲା ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିଲେ ତାହାର ଖୋଳ ଲାଲ ବା ନାରଙ୍ଗି ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥାଏ । 

ଇତିହାସ [ସମ୍ପାଦନା]

୧୬୫୭ର ଏକ ଅଙ୍କିତ  ଚିତ୍ରରେ ଲିଚୁ ଗଛ 

ପୂର୍ବରୁ ଅରଣ୍ୟରେ ହାଉଥିବା ଲିଚୁ , ପରେ ବହୁଳ ଭାବରେ ଚାଷ କରାଗଲା । ଚୀନ , ମାଲେସିଆ, ଉତ୍ତର ଭିଏତନାମ ଇତ୍ୟାଦି ଅଞ୍ଚଳରେ ଲିଚୁ ଚାଷ ହୁଏ । ଇତିହାସ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ପ୍ରଥମ ଶତାବ୍ଦୀ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଚୀନ ଦେଶରୁ ଲିଚୁ ଉତ୍ପାଦନ ହେଇ ଜାହାଜ ଯୋଗେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ରପ୍ତାନି ହଉଥିଲା ।

ପରିବ୍ରାଜକ Juan González de Mendoza  ତାଙ୍କର ଚୀନ ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀରେ ଲିଚୁ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି kingdom of China (1585; English translation 1588),  

ଲିଚୁ ଚାଷ ଓ ବ୍ୟବହାର [ସମ୍ପାଦନା]

ଲିଚୁ ମଞ୍ଜିରୁ ଚାରା ବାହାରୁଥିବା ଚିତ୍ର 

Taxonomy[ସମ୍ପାଦନା]

ମରିସସରେ ଲିଚୁ ବଗିଚା 
ଚୀନର ଲିଚୁ 

Description[ସମ୍ପାଦନା]

ଆଧାର ସବୁ [ସମ୍ପାଦନା]

  1. "Litchi chinensis Sonn". Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. 1995-10-17. Retrieved 2010-01-19. 

ପୁନଶ୍ଚ ପଠନ [ସମ୍ପାଦନା]

  • Boning, Charles R. (୨୦୦୬). "Lychee". Florida's Best Fruiting Plants: Native and Exotic Trees, Shrubs, and Vines. Sarasota, Florida: Pineapple Press, Inc. pp. ୧୩୦–୧୩୩. 
  • Hui, Y. H. (୨୦୦୮). "Lychee". Handbook of Fruits and Fruit Processing. New Delhi: Wiley India. pp. ୬୦୬–୬୧୧. ISBN ୯୭୮-୮୧-୨୬୫-୧୭୮୮-୬. 
  • Kadam, S. S.; S. S. Deshpande (୧୯୯୫). "Lychee". In D. K. Salunkhe and S. S. Kadam. Handbook of fruit science and technology: production, composition, storage, and processing. New York: M. Dekker. pp. ୪୩୫–୪୪୩. ISBN ୯୭୮-୦-୮୨୪୭-୯୬୪୩-୩.  CS1 maint: Uses editors parameter (link)
  • Rosengarten, Frederic (୨୦୦୪). "Litchi 'Nuts'". The book of edible nuts. New York: Dover Publications. pp. ୨୯୯–୩୦୦. ISBN ୯୭୮-୦-୪୮୬-୪୩୪୯୯-୫. 

ବାହ୍ୟ ସଂଯୋଗ ସବୁ [ସମ୍ପାଦନା]