ପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Jump to navigation Jump to search
ପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ
EscherichiaColi NIAID.jpg
ଇଶ୍ଚେରିଚିଆ କୋଲୀ
ବିଜ୍ଞାନଭିତ୍ତିକ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ e
ଜଗତ: ବ୍ଯାକ୍ଟେରୀଆ
ପର୍ବ: ପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ
ଷ୍ଟେକ୍-ବ୍ରାଣ୍ଡ୍ଟ ଏବଂ ଅନ୍ଯମାନେ, ୧୯୮୮,[୧] ଗ୍ଯାରିଟୀ ଏବଂ ଅନ୍ଯମାନେ, ୨୦୦୫[୨]
ଶ୍ରେଣୀ

ଆଲ୍ଫାପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ[୩]
ବିଟାପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ[୪]
ଗାମାପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ[୫]
ଡେଲ୍ଟାପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ[୬]
ଏପ୍ସାଇଲୋନପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ[୭]
ଜେଟାପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ[୮]
ଆସିଡିଥିଓବାସିଲିଆ[୫]
ହାଇଡ୍ରୋଜେନୋଫିଲାଲିଆ[୪]
ଓଲିଗୋଫ୍ଲେକ୍ସିଆ[୯]
"କା. ଲାମ୍ବଡାପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ"
"କା. ମ୍ଯୁପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ"

ଗ୍ରାମ୍-ବିରୋଧୀ ବ୍ଯାକ୍ଟେରୀଆଙ୍କର ଏକ ମୁଖ୍ଯ ପର୍ବ ପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ ଅଟେ । ଏଥିରେ ବହୁ ପ୍ରକାରର ରୋଗକାରୀ ବ୍ଯାକ୍ଟେରୀଆ ଅଛନ୍ତି, ଯଥା - ଇଶ୍ଚେରିଚିଆ ସାଲ୍ମୋନେଲା, ଭିବ୍ରିଓ, ହେଲିକୋବ୍ୟାକ୍ଟର, ୟର୍ସିନିଆ, ଲେଜିଓନେଲେଲ, ଇତ୍ଯାଦି ଇତ୍ଯାଦି ।[୧୦] ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମୁକ୍ତ-ଅଣପରଜୀବୀ ବ୍ଯାକ୍ଟେରୀଆ ଯେଉଁମାନେ ଯବକ୍ଷାରଜାନ ବିବନ୍ଧନ ମଧ୍ଯ କରିଥାନ୍ତି ।

କାର୍ଲ ଓଏସ ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ଏହି ବର୍ଗୀକରଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଏହାକୁ "ବାଇଗଣୀ ବୀଜାଣୁ ଏବଂ ତା'ର ସମ୍ବନ୍ଧୀ" ବୋଲି ନାମ ଦେଇଥିଲେ ।[୧୧] ଏହି ପର୍ବରେ ବହୁପ୍ରକାରର ଜୀବରୂପ ମିଳୁଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଗ୍ରୀକ୍ ଦେବତା ପ୍ରୋଟିଅସଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ । ଏହା ପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ ପ୍ରଜାତି ପ୍ରୋଟିଓସର ନାମରେ ନାମିତ ନୁହେଁ ।[୧][୧୨]

କିଛି ଆଲ୍ଫାପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ ଖୁବ୍ କମ୍ ସ୍ତରର ପୋଷକ ପଦାର୍ଥରେ ମଧ୍ଯ ବଢ଼ି ପାରନ୍ତି ଏବଂ ଏହାଙ୍କର ଅସାଧାରଣ ବାହ୍ୟଗଠନ ରହିଥାଏ । କେତେକ ବୀଜାଣୁ କୃଷିଭିତ୍ତିକ ମହତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟନ୍ତି । ଏଗୁଡ଼ିକ ଉଦ୍ଭିଦ ସହ ସହଜୀବୀ ସମ୍ବନ୍ଧ ସ୍ଥାପନ କରି ଯବକ୍ଷାରଜାନ ବିବନ୍ଧନ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ପର୍ବର ପ୍ରତିନିଧି ଗଣ ହେଉଛି କୌଲବ୍ଯାକ୍ଟେରାଲ୍ସ । ଏଥିରେ ଷ୍ଟକ ଥିବା କୌଲବ୍ଯାକ୍ଟର ରହିଛି । ସୁନ୍ଯଷ୍ଟୀୟକମାନଙ୍କର ମାଇଟୋକଣ୍ଡ୍ରିଆଟି ଆଲ୍ଫାପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆର ବଂଶଜ ବୋଲି ଧରାଯାଏ ।[୧୩]

ବିଟାପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆମାନେ ଚୟାପଚୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବହୁ ପ୍ରକାରର ଯଥା - କେମୋଲିଥୋସ୍ୱଭୋଜୀ, ଫୋଟୋସ୍ୱୋଭୋଜୀ, ଏବଂ ପରଭୋଜୀ । ପ୍ରତିନିଧି ଗଣ - ବୁର୍ଖୋଲ୍ଡେରିଏଲ । ଏଥିରେ ଅନେକ ସୁବିଧାବାଦୀ ଜୀବାଣୁ ରହିଛନ୍ତି ।

ଗାମାପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆ, ବର୍ଣ୍ଣିତ ଜାତିସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ସର୍ବବୃହତ୍ ବର୍ଗ ଅଟେ । ପ୍ରତିନିଧି ଗଣ - ସ୍ଯୁଡୋମୋନାଡେଲ । ଏହି ଗଣରେ ସ୍ଯୁଡୋମୋନାସ ତଥା ଯବକ୍ଷାରଜାନ ବିବନ୍ଧକ ଆଜୋଟୋବ୍ଯାକ୍ଟର ପରି ପ୍ରଜାତିମାନ ରହିଛନ୍ତି ।

ଡେଲ୍ଟାପ୍ରୋଟିଓବ୍ଯାକ୍ଟେରିଆରେ ଅନ୍ୟ ବ୍ଯାକ୍ଟେରୀଆଙ୍କୁ ଶିକାର କରୁଥିବା ବୀଜାଣୁ ରହିଛନ୍ତି । ଏମାନେ ଅବାୟବିକ ଗନ୍ଧକଚକ୍ରର ଏକ ମୁଖ୍ଯ ଯୋଗଦାନକାରୀ । ପ୍ରତିନିଧି ଗଣ - ମିକ୍ଜୋକୋକେଲ । ଏଥିରେ ମିକ୍ଜୋକୋକସ ପରି ସ୍ୱସଂଗଠନ ଗୁଣ ଥିବା ବୀଜାଣୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. ୧.୦ ୧.୧ Stackebrandt, E.; Murray, R. G. E.; Truper, H. G. (1988). "Proteobacteria classis nov., a Name for the Phylogenetic Taxon That Includes the "Purple Bacteria and Their Relatives"". International Journal of Systematic Bacteriology. 38 (3): 321–325. doi:10.1099/00207713-38-3-321.
  2. Garrity, G. M., Bell, J. A. & Lilburn, T. (2005). Phylum XIV. Proteobacteria phyl. nov. In: Bergey’s Manual of Systematic Bacteriology, 2nd edn, vol. 2 (The Proteobacteria), part B (The Gammaproteobacteria), p. 1. Edited by D. J. Brenner, N. R. Krieg, J. T. Staley & G. M. Garrity. New York: Springer.
  3. Garrity GM, Bell JA, Lilburn T (2005). "Class I. Alphaproteobacteria class. nov.". In Brenner DJ, Krieg NR, Staley JT, Garrity GM (eds.). Bergey's Manual of Systematic Bacteriology Volume 2: The Proteobacteria Part C (The Alpha-, Beta-, Delta- and Epsilonproteobacteria (2nd ed.). Springer. p. 1. doi:10.1002/9781118960608.cbm00041. ISBN 9781118960608.
  4. ୪.୦ ୪.୧ Boden R, Hutt LP, Rae AW (2017). "Reclassification of Thiobacillus aquaesulis (Wood & Kelly, 1995) as Annwoodia aquaesulis gen. nov., comb. nov., transfer of Thiobacillus (Beijerinck, 1904) from the Hydrogenophilales to the Nitrosomonadales, proposal of Hydrogenophilalia class. nov. within the "Proteobacteria", and four new families within the orders Nitrosomonadales and Rhodocyclales". International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology. 67 (5): 1191–1205. doi:10.1099/ijsem.0.001927. hdl:10026.1/8740. PMID 28581923.
  5. ୫.୦ ୫.୧ Williams KP, Kelly DP (2013). "Proposal for a new class within the phylum Proteobacteria, Acidithiobacillia classis nov., with the type order Acidithiobacillales, and emended description of the class Gammaproteobacteria". International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology. 63 (Pt 8): 2901–2906. doi:10.1099/ijs.0.049270-0. PMID 23334881.
  6. Kuever J, Rainey FA, Widdel F (2005). "Class IV. Deltaproteobacteria class. nov.". In Brenner DJ, Krieg NR, Staley JT, Garrity GM (eds.). Bergey's Manual of Systematic Bacteriology Volume 2: The Proteobacteria Part C (The Alpha-, Beta-, Delta- and Epsilonproteobacteria (2nd ed.). Springer. p. 922. doi:10.1002/9781118960608.cbm00043. ISBN 9781118960608.
  7. Garrity GM, Bell JA, Lilburn T (2005). "Class V. Epsilonproteobacteria class. nov.". In Brenner DJ, Krieg NR, Staley JT, Garrity GM (eds.). Bergey's Manual of Systematic Bacteriology Volume 2: The Proteobacteria Part C (The Alpha-, Beta-, Delta- and Epsilonproteobacteria (2nd ed.). Springer. p. 1145. doi:10.1002/9781118960608.cbm00044. ISBN 9781118960608.
  8. Emerson, D.; Rentz, J. A.; Lilburn, T. G.; Davis, R. E.; Aldrich, H.; Chan, C.; Moyer, C. L. (2007). Reysenbach, Anna-Louise (ed.). "A Novel Lineage of Proteobacteria Involved in Formation of Marine Fe-Oxidizing Microbial Mat Communities". PLoS ONE. 2 (8): e667. Bibcode:2007PLoSO...2..667E. doi:10.1371/journal.pone.0000667. PMC 1930151. PMID 17668050.
  9. Nakai R, Nishijima M, Tazato N, Handa Y, Karray F, Sayadi S, Isoda H, Naganuma T (2014). "Oligoflexus tunisiensis gen. nov., sp. nov., a Gram-negative, aerobic, filamentous bacterium of a novel proteobacterial lineage, and description of Oligoflexaceae fam. nov., Oligoflexales ord. nov. and Oligoflexia classis nov". International Journal of Systematic and Evolutionary Microbiology. 64 (Pt 10): 3353–3359. doi:10.1099/ijs.0.060798-0. PMC 4179278. PMID 25013226.CS1 maint: uses authors parameter (link)
  10. Madigan, M. and J. Martinko. (eds.) (2005). Brock Biology of Microorganisms (11th ed.). Prentice Hall. ISBN 978-0-13-144329-7.CS1 maint: extra text: authors list (link)
  11. Woese, CR (1987). "Bacterial evolution". Microbiological Reviews. 51 (2): 221–71. doi:10.1128/MMBR.51.2.221-271.1987. PMC 373105. PMID 2439888.
  12. "Proteobacteria". Discover Life: Tree of Life. Retrieved 2007-02-09.
  13. Roger AJ, Muñoz-Gómez SA, Kamikawa R (2017). "The origin and diversification of mitochondria". Current Biology. 27 (21): R1177–R1192. doi:10.1016/j.cub.2017.09.015.CS1 maint: uses authors parameter (link)