ଟ୍ରାକୋମା

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Trachoma
ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ଓ ବାହାର ସ୍ରୋତ
In-turned eyelid and eyelashes as a result of trachoma
ଆଇସିଡ଼ି-୧୦ A71.
ଆଇସିଡ଼ି- 076
ରୋଗ ଡାଟାବେସ 29100
ମେଡ଼ିସିନ-ପ୍ଲସ 001486
ଇ-ମେଡ଼ିସିନ oph/118
MeSH D014141

ଟ୍ରାକୋମା ଏକ ରୋଗ ଯାହା କ୍ଲାମିଡିଆ ଟ୍ରାକୋମାଟିସ ନାମକ ଜୀବାଣୁଦ୍ଵାରା ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ ଓ ଏହି ରୋଗରେ ଆଖିର ଭିତର ପତା ବା କଞ୍ଜକ୍ଟାଇଭା ଚିକ୍କଣ ନ ରହି ଆବଡ଼ାଖାବଡ଼ା ହୋଇଯାଏ । ଇଂରାଜୀରେ ଏହି ଟ୍ରାକୋମା ଶବ୍ଦଟି ଗ୍ରୀକ ଭାଷାରୁ (Greek: τράχωμα, ‘roughness’) ନିଆଯାଇଛି । ଗ୍ରାନୁଲାର କଞ୍ଜକ୍ଟିଭାଇଟିସ୍, ଇଜିପ୍ସିଆନ ଅଫ୍‌ଥାଲମିଆ[୧]ବ୍ଲାଇନ୍ଡିଙ୍ଗ ଟ୍ରାକୋମା ଇତ୍ୟାଦି ଶବ୍ଦମାନ ଏହାର ପ୍ରତିଶବ୍ଦ । ଭିତର ପତା ଆଖି ଡୋଳାରେ ଘସି ହେବା ଯୋଗୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ ଓ କର୍ନିଆର ସମ୍ମୁଖ ସ୍ତର ନଷ୍ଟ ହେବା ଯୋଗୁ ରୋଗୀ ଅନ୍ଧ ହୋଇଯାଏ ।
ଆଖି ବା ନାକ ସହ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବା ପରୋକ୍ଷ ସଂସ୍ପର୍ଷଦ୍ଵାରା ଏହି ରୋଗ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ । ରୋଗୀର ଆଖି ଓ ନାକ ସଂସ୍ପର୍ଷରେ ଆସିଥିବା ମାଛି ଓ ଲୁଗାପଟା ମାଧ୍ୟମରେ ଜୀବାଣୁ ଅନ୍ୟ ସୁସ୍ଥ ଲୋକକୁ ସଂକ୍ରମିତ କରେ । ବାରମ୍ଵାର ଏହି ରୋଗ ହେଲେ ଆଖି ପତା ଖରାପ ହୋଇଯାଇ ଡୋଳା ସହ ଘର୍ଷଣ ହୁଏ । ବଡ଼ ମଣିଷଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ପିଲାମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ରୋଗ ଅଧିକ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ । ବିରର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କର ସହାବସ୍ଥାନ, ଅଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଓ ଖରାପ ପାଇଖାନା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏହି ରୋଗ ବ୍ୟାପିବାରେ ସହଯୋଗ କରେ ।
ଏହି ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ନିମନ୍ତେ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକଦ୍ଵାରା ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ଓ ବିଷୁଦ୍ଧ ପାନୀୟ ଜଳ ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା ଚାଲିଛି । ସାଦାରଣତଃ ଏହି ରୋଗ ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକାବେଳେ ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକ । କେବଳ ଧୁଆଧୁଇ କଲେ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ. ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା ଦରକାର ।[୨] ଆଜିଥ୍ରୋମାଇସିନ ଖାଇବାକୁ ଦିଆଯାଏ ଓ ଟ୍ରାକୋମା ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଟେଟ୍ରାସାଇକ୍ଲିନ ଦେଇ ଏହାର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ ।[୩] ଆଜିଥ୍ରୋମାଇସିନ ଦିନକୁ ଗୋଟିଏ ଥର ଦିଆଯାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ପସନ୍ଦ କରାଯାଏ ।[୪] ଆଖିପତାରେ ସ୍କାର ହେଲେ ଅପରେସନ କରି ଆଖିପତାର ପୋଜିସନ ଠିକ କରାଯାଏ ।
ସାରା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରାୟ ୮୦ ନିୟୁତ ରୋଗୀ ଅଛନ୍ତି ।[୫] କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ୬୦ ରୁ ୯୦ % ପିଲାଙ୍କଠାରେ ଏହି ରୋଗ ଦେଖାଯାଏ । ଏହା ଯୋଗୁ ପ୍ରାୟ ୨.୨ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି କମିଯାଏ ଓ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୧.୨ ନିୟୁତ ଅନ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି । ଆଫ୍ରିକାର ୫୩ଟି ଦେଶରେ ଏହି ରୋଗ ଦେଖାଯାଏ, ଏସିଆ ତଥା ମଧ୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାରେ ୨୩୦ ନିୟୁତ ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ ରହନ୍ତି ।[୬] ଏହା ଯୋଗୁ ୬ ବିଲିଅନ ଡଲାର କ୍ଷତି ଆମେରିକା ସହେ ।

କାରଣ[ସମ୍ପାଦନା]

କ୍ଲାମିଡିଆ ଟ୍ରାକୋମାଟିସ୍ ଜୀବାଣୁ ଏହି ରୋଗୀର ଆଖି, ନାକ ଓ ଗଳାରୁ ନିର୍ଗତ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ମାଧ୍ୟମରେ ସିଧାସଳଖ ବା କୌଣସି ତଉଲିଆ, କନା ଇତ୍ୟାଦିରେ ଯାଇ ସୁସ୍ଥ ଲୋକକୁ ସଂକ୍ରମିତ କରେ । ମାଛି ମଧ୍ୟ ଏହାର ସଂକ୍ରମଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।[୭] ଚିକିତ୍ସା ନ କଲେ ପତା ଭିତର ସ୍ତର ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଓ ସେହି ପତା ଡୋଳା ଦିଗରେ ମୋଡ଼ି ହୋଇଯାଏ ଯାହାକୁ ଏଣ୍ଟ୍ରୋପିଅନ କହନ୍ତି । ଏହା କର୍ନିଆ ସହ ଘସି ହୁଏ ଓ ତାହା ଫଳରେ ସବୁଦିନ ନିମାନ୍ତେ ରୋଗୀ ଅନ୍ଧ ହୁଏ ।

ଚିକିତ୍ସା[ସମ୍ପାଦନା]

ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ[ସମ୍ପାଦନା]

ଆଜିଥ୍ରୋମାଇସିନ (୨୦ମି.ଗ୍ରା/କେ.ଜି.) ଦିନକୁ ଥରେ ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ । ମହଙ୍ଗା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଟ୍ରାକୋମା ଇନିସିଏଟିଭଦ୍ଵାରା ଫାଇଜର କମ୍ଵାନୀର ଡୋନେସନ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ମାଧ୍ୟମରେ ଦିଆଯାଏ । ଏହି ଔଷଧ ୬ମାସର ଶିଶୁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଗର୍ଭିଣୀମାନଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇ ପାରିବ । ଏହା ସହ ଟେଟ୍ରାସାଇକ୍ଲିନ ମଲମ ପ୍ରଭାବିତ ସ୍ଥାନରେ ଲଗାଯାଏ । ଗୋଷ୍ଠୀ ଚିକିତ୍ସାରେ ଆଜିଥ୍ରୋମାଇସିନ ଚିକିତ୍ସା ମଲମ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଉପକାରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାର କୌଣସି ସ୍ଥିର ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ ।[୩]

ଅପରେଶନ[ସମ୍ପାଦନା]

ଆଖି ପତାରେ ଅପରେଶନ କରି ଆଖି ବାଳ ଡୋଳା ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପର୍ଷ ନ କରିବା ନିମନ୍ତେ ପତାକୁ ସିଧା କରିଦିଆଯାଏ ।[୮] ଏହି ଅପରେଶନ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅବସ୍ଥାରେ କଲେ ଭଲ, ଡେରି ହେଲେ ଅପରେଶନ ପରେ ସେହି ଅବସ୍ଥା ଆଉ ଥରେ ଲେଉଟିପାରେ ।[୯]

ସ୍ଵୟଂ ଚିକିତ୍ସା[ସମ୍ପାଦନା]

ମୂଖ ସର୍ବଦା ସଫା ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ । ନାକ ଓ ଆଖିରୁ ସ୍ରାବ ହେଉଥିବା ପିଲାମାନଙ୍କର ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଦୁଇଗୁଣ ଅଧିକ ଟ୍ରାକୋମା ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ । ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ଶିକ୍ଷାଦ୍ଵାରା କେବଳ ମୁଁହ ସଫା ରଖିଲେ ପିଲାମାନଙ୍କର ରୋଗ ସମ୍ଭାବନା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ କମିଯାଏ । ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ ଓ ରୋଗ ହୋଇଥିବା ପିଲାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ମୁହଁ ଧୋଇଲେ ପୁନଃ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ବହୁତ କମ୍ ହୁଏ ।[୧୦]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. Swanner, Yann A. Meunier ; with contributions from Michael Hole, Takudzwa Shumba & B.J. (2014). Tropical diseases : a practical guide for medical practitioners and students. Oxford: Oxford University Press, USA. p. 199. ISBN 9780199997909. 
  2. Ejere, HO; Alhassan, MB; Rabiu, M (Apr 18, 2012). "Face washing promotion for preventing active trachoma.". The Cochrane database of systematic reviews 4: CD003659. PMID 22513915. 
  3. ୩.୦ ୩.୧ Evans JR1, Solomon AW (March 2011). "Antibiotics for trachoma". Cochrane Database Syst Rev 16 (3): CD001860. doi:10.1002/14651858.CD001860.pub3. PMID 21412875. 
  4. Mariotti SP (November 2004). "New steps toward eliminating blinding trachoma". N. Engl. J. Med. 351 (19): 2004–7. doi:10.1056/NEJMe048205. PMID 15525727. 
  5. Fenwick, A (Mar 2012). "The global burden of neglected tropical diseases.". Public health 126 (3): 233–6. PMID 22325616. 
  6. "Blinding Trachoma Fact sheet N°382". World Health Organization. November 2013. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs382/en/. Retrieved 14 March 2014. 
  7. Goldman, Lee (2011). Goldman's Cecil Medicine (24th ed.). Philadelphia: Elsevier Saunders. pp. e326–2. ISBN 1437727883. 
  8. Reacher M, Foster A, Huber J. “Trichiasis Surgery for Trachoma. The Bilamellar Tarsal Rotation Procedure.” 1993; World Health Organization, Geneva: WHO/PBL/93.29.
  9. Burton MJ, Kinteh F, Jallow O, et al. (October 2005). "A randomised controlled trial of azithromycin following surgery for trachomatous trichiasis in the Gambia". Br J Ophthalmol 89 (10): 1282–8. doi:10.1136/bjo.2004.062489. PMC 1772881. PMID 16170117. 
  10. Prevention-Trachoma 18 July 2008-24 March 2009