ଟିପଚିହ୍ନ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Jump to navigation Jump to search
ଆଙ୍ଗୁଠି ଚିହ୍ନ କୁଣ୍ଡଳୀ

ଟିପଚିହ୍ନ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ମଣିଷ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଗାରଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ଦାଗକୁ ବୁଝାଏ ।[୧] ଅପରାଧ ସ୍ଥଳରୁ ମିଳିଥିବା ଟିପଚିହ୍ନ ନାୟିକ ବିଜ୍ଞାନରେ (en:Frensic science) ଅତି ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଉପ‌ଯୁକ୍ତ ସ୍ଥଳରେ (ଧାତୁ, ଗ୍ଲାସ୍ ବା ଚିକ୍କଣ ପଥର) ଆଙ୍ଗୁଠି ଗାରର ଏକ୍ରିନ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ (en:eccrine gland) ବାହାରୁଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ କ୍ଷରଣ ବା ଝାଳର ଦାଗ ସ‌ହ‌ଜରେ ରହିଯାଏ । ଏହାକୁ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ଚାନ୍ସଡ୍ ଇମ୍ପ୍ରେସନ/ "Chanced Impressions" କୁହାଯାଏ ।

ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବ‌ହାରରେ ଯେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀର (ପ୍ରାଇମେଟ) ହାତ ବା ଟିପଦ୍ୱାରା ଅଙ୍କିତ ଚିହ୍ନ‌କୁ ଟିପଚିହ୍ନ କୁହାଯାଏ । ପାଦତଳ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଛାଡ଼ିଯାଏ ।

କାଳି ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଟିପରେ ଲଗେଇ କାଗଜ ବା ଫିଙ୍ଗରପ୍ରିଣ୍ଟ କାର୍ଡ଼ର ଚିକ୍କଣ ପୃଷ୍ଠରେ ଟିପଚିହ୍ନ ଦିଆଯାଇପାରେ ।[୨] ଟିପଚିହ୍ନ ଅଭିଲେଖରେ ସାଧାରଣତଃ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଶେଷ ଗଣ୍ଠି ଓ ଟିପର ଚିହ୍ନ ନିଆଯାଏ କିନ୍ତୁ ଫିଙ୍ଗରପ୍ରିଣ୍ଟ କାର୍ଡ଼ରେ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଅନ୍ୟ ଗଣ୍ଠିର ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ରହିଯାଏ ।

ଟିପ ଚିହ୍ନ ବା ଆଙ୍ଗୁଠି ଚିହ୍ନର ଗୁଣ ବିସ୍ତୃତ, ପ୍ରାୟ ଅନନ୍ୟ, ବଦଳ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଓ ଜୀବନବ୍ୟାପି ସ୍ଥାୟୀ: ଏହା ମାନବ ପରିଚୟ ନିମନ୍ତେ ଉପ‌ଯୁକ୍ତ । ପରିଚୟ ଗୁପ୍ତ ରଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା, ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରେ ଅକ୍ଷମ ଓ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଏହା ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଆରମ୍ଭରୁ ଟିପଚିହ୍ନ ବିଶ୍ଳେଷଣଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଅପରାଧ ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି । [୩] ଏଥି ନିମନ୍ତେ ଦସ୍ତାନା/ଗ୍ଲୋଭ୍‌ସ ବ୍ୟବ‌ହାର କରିବା ଅପରାଧୀଙ୍କର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲାଣି ।[୪][୫] ସନ ୨୦୧୫ରେ ଏହି ପରୀକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ (Sex) ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଛି ।[୬][୭]

ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ[ସମ୍ପାଦନା]

ଆଙ୍ଗୁଠି (ହାତ ଓ ପାଦର), ପାପୁଲି ଓ ପାଦ ତଳର ଉପଚର୍ମରେ କେତେକ ଅଂଶ ଉଚ୍ଚ ହୋଇ ରେଖା ସଦୃଶ ହୋଇଥାଏ ଓ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ପରଷ୍ପର ସ‌ହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।[୧] ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଚର୍ମ ରେଖା (friction ridge) କୁହାଯାଏ । ଏହି ରେଖାସମସ୍ତ କମ୍ପନ‌କୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ: ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୁପ ଅସମତଳ ପୃଷ୍ଠରେ ଆଙ୍ଗୁଠି ଘସି ହେବାବେଳେ ସୁକ୍ଷ୍ମ ସ୍ପର୍ଶ ସ୍ନାୟୁକୁ ଅଧିକ ସିଗନାଲ ଯାଏ । [୮] ଅସମତଳ ପୃଷ୍ଠ ଥିବା ପଦାର୍ଥକୁ ମୁଠେଇ ଧରିବାରେ ଏହା ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଓ ଓଦା ପଦାର୍ଥ ସ‌ହିତ ପୃଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କ ଅଧିକ କରେ । [୯]

ବର୍ଗୀକରଣ[ସମ୍ପାଦନା]

କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପ୍ରଚଳନ ପୂର୍ବରୁ ଟିପଚିହ୍ନ ଫାଇଲଗୁଡ଼ିକୁ ଭଣ୍ଡାରରେ ସାଇତି ରଖାଯାଉଥିଲା । ଟିପ ଚିହ୍ନ ଅନୁସାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ସଜାହେଉଥିଲା ଯେପରିକି ବୃତ୍ତାକାର ଚିହ୍ନ ଅଛି ବା ନାହିଁ । ସେଠାରୁ ଫ୍ରକସନ ରିଜ ବା ଆଙ୍ଗୁଠି ଛାପ ଅନୁସାରେ ଫାଇଲ କଢ଼ାଯାଉଥିଲା । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଙ୍ଗୁଠିକୁ ଏକ ନମ୍ବର ଦିଆଯାଉଥିଲା ଯାହାଦ୍ୱାରା ଖୋଜିବାକୁ ସୁବିଧା ହେଉଥିଲା । ତିନି ପ୍ରକାର ବର୍ଗୀକରଣ ଥିଲା: ରୋସର (Roscher system), ଜୁଆନ ଭୁସେଟିକ (Juan Vucetich), ହେନରୀ (Henry Classification System)ବର୍ଗୀକରଣ । ଜର୍ମାନୀରେ ରୋସର୍ ସିସ୍ଟମ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଉଭୟ ଜର୍ମାନୀ ଓ ଜାପାନରେ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା । କ୍ରୋଏସିଆ ଜନ୍ମିତ ଏକ ବୁଏନୋ ଏୟାର୍ସର ପୋଲିସ ଅଫିସରଦ୍ୱାରା ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନାରେ ଭୁସେଟିସ ସିସ୍ଟମ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ସାରା ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାରେ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା । ହେନରୀ ସିସ୍ଟମ ଭାରତରେ ତିଆରି ହୋଇ ଅଧିକାଂଶ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାଭାଷୀ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା ।[୧୦]

ହେନରୀ ସିସ୍ଟମରେ ତିନୋଟି ମୌଳିକ ପ୍ୟାଟର୍ନ ଥିଲା:ଲୁପ (loop), ହୋର୍ଲ (whorl) ଓ ଆର୍ଚ୍ଚ (arch),[୧୧] ଯେଉଁଥିରେ ଯଥାକ୍ରମେ ୬୦–୬୫%, ୩୦–୩୫%, ଓ ୫% ଟିପଚିହ୍ନ ଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତିତ ଆହୁରି ଜଟିଳ ବର୍ଗୀକରଣ ଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ଲେନ ଆର୍ଚ୍ଚ, ଟେଣ୍ଟେଡ ଆର୍ଚ୍ଚ ଥିଲା,[୧୦] ଓ ଲାଞ୍ଜ ଦିଗ ଅନୁସାରେ ରାଡିଆଲ ବା ଅଲନାର ଥିଲା ।

ଟେଣ୍ଟେଡ ଆର୍ଚ୍ଚ, ପ୍ଲେନ ଆର୍ଚ୍ଚ ଓ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ପକେଟ ଲୁପ ନାମରେ ସାଧାରଣ ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ଥିଲା ।

ଅଧିକାଂଶ ବିଶାରଦମାନେ ହେନରୀ ସିସ୍ଟମ ବ୍ୟବ‌ହାର କରୁଥିଲା । ଏଥିରେ ୫ଟି ଅଂଶ ଥିଲା: ଡାହାଣ ନିମନ୍ତେ ଆର (R)/, ବାମ ନିମନ୍ତେ ଏଲ (L), ତର୍ଜନୀ ନିମନ୍ତେ ଆଇ(i for index), ମଝି ଆଙ୍ଗୁଠି ପାଇଁ ଏମ(m for middle), ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ପାଇଁ ଟି(t for thumb),ମୁଦି ଆଙ୍ଗୁଠି ପାଇଁ ଆର (r for ring) ଓ କାଣୀ ଆଙ୍ଗୁଠି ପାଇଁ ପି (p for pinky) । ସେଗୁଡ଼ିକ ଇଂରାଜୀରେ ଏହିଭଳି ଲେଖାଯାଉଥିଲା।
Ri/Rt + Rr/Rm + Lt/Rp + Lm/Li + Lp/Lr.

Arch 
Loop
(Right Loop) 
Whorl 
Arch
(Tented Arch) 

ଟିପଚିହ୍ନର ବର୍ଗୀକରଣ ଓ ଚିହ୍ନଟ[ସମ୍ପାଦନା]

ଆଙ୍ଗୁଳିର ରେଖା ବା ଫ୍ରିକସନ ରିଜ

ଟିପଚିହ୍ନରୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଡାକ୍ଟିଲୋସ୍କୋପି [୧୨] ବା ହାତ ଛାପ ଚିହ୍ନଟ କୁହାଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ ଦୁଇ ସେଟ ଚିହ୍ନ ନେଇ ତାହାକୁ ମିଳେଇ ଦେଖାଯାଏ, ତାହା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର କି ନୁହେଁ ଅନୁଶୀଳନ କରାଯାଏ । ଏହି ଟିପ ରେଖାଗୁଡ଼ିକ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଏହା ହାତର ଦୁଇଟି ଚିହ୍ନ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ନିଆଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାମାନ୍ୟ ଫରକ ହୋଇପାରେ । ଏଥି ନିମନ୍ତେ ଏକ ବିଶାରଦ ବା ଏକ ବିଶାରଦ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସିସ୍ଟମ ଆବଶ୍ୟକ ଯାହା ଏକ ନିୟମ (threshold scoring) ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରୁଥିବ ।

ଟିପଚିହ୍ନ

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. ୧.୦ ୧.୧ "Peer Reviewed Glossary of the Scientific Working Group on Friction Ridge Analysis, Study and Technology (SWGFAST)" (PDF). Retrieved 2012-09-14.
  2. Olsen, Robert D. Sr (1972). "The Chemical Composition of Palmar Sweat". Fingerprint and Identification Magazine. 53 (10).
  3. Hueske, Edward. Firearms and Fingerprints. Facts on File/Infobase Publishing, New York. 2009. ISBN 978-0-8160-5512-8
  4. Horace Cox, ed. (1905). The Law Times: The Journal and Record: The Law and The Lawyers. vol. CXIX. London: The Law Times. p. 563.
  5. Hall, Angus. The Crime Busters. Book Sales, United Kingdom/United States. 1989. ISBN 9781555214340.
  6. Bhanoo, Sindya N. (20 November 2015). "Science - New Technique Can Identify Gender From a Fingerprint". New York Times. Retrieved 21 November 2015.
  7. Huynh, Crystal; Brunelle, Erica; Halámková, Lenka; Agudelo, Juliana; Halámek, Jan (13 October 2015). "Forensic Identification of Gender from Fingerprints". Analytical Chemistry (journal). 87 (22): 11531–11536. doi:10.1021/acs.analchem.5b03323. Retrieved 21 November 2015.
  8. "Fake finger reveals the secrets of touch", Nature, 29 January 2009, doi:10.1038/news.2009.68
  9. "Fingerprint grip theory rejected". BBC. June 2009. Retrieved March 2010.
  10. ୧୦.୦ ୧୦.୧ Engert, Gerald J. (1964). "International Corner". Identification News. 14 (1).
  11. Henry, Edward R., Sir (1900). "Classification and Uses of Finger Prints" (PDF). London: George Rutledge & Sons, Ltd.
  12. Ashbaugh, David R. "Ridgeology" (PDF). Royal Canadian Mounted Police. Retrieved 2013-10-26.