ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Jump to navigation Jump to search
ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମ
Alprazolam structure.svg
Alprazolam ball-and-stick model.png
Clinical data
PronunciationAlprazolam /ælˈpræzəlæm/ or /ælˈprzəlæm/, Xanax /ˈzænæks/
Trade namesXanax, Niravam, Frontal
AHFS/Drugs.commonograph
MedlinePlusa684001
Pregnancy
category
  • US: D (Evidence of risk)
Dependence
liability
Physical: Moderate Psychological: High
ATC code
Legal status
Legal status
Pharmacokinetic data
Bioavailability80–90%
MetabolismHepatic, via cytochrome P450 3A4
Elimination half-lifeImmediate release: 4-6 hours, Extended release: 10.7–15.8 hours
ExcretionRenal
Identifiers
CAS Number
PubChem CID
IUPHAR/BPS
DrugBank
ChemSpider
UNII
KEGG
ChEBI
ChEMBL
ECHA InfoCard100.044.849 Edit this at Wikidata
Chemical and physical data
FormulaC17H13ClN4
Molar mass୩୦୮.୭୭ g·mol−1
3D model (JSmol)
  (verify)

ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Alprazolam, ଏକ ବ୍ୟବସାୟୀକ ନାମ ଜାନାକ୍ସ/Xanax ଏକ ସ୍ୱଳ୍ପ କାଳୀନ ବେଞ୍ଜୋଡାଏଜେପିନ (benzodiazepine) ଉତ୍କଣ୍ଠାହାରୀ (anxiolytic) ଓ ସ୍ୱଳ୍ପ ପ୍ରଶାନ୍ତକାରୀ (minor tranquilizer) ଔଷଧ ।[୧] ସାଧରଣତଃ ଏହ ପ୍ୟାନିକ ଡିଜଅର୍ଡ଼ର (panic disorder) ଭଳି ଉତ୍କଣ୍ଠା ପ୍ରବଣ ରୋଗରେ (anxiety disorder) ଦିଆଯାଏ କିନ୍ତୁ ସାମୁହିକ ଉତ୍କଣ୍ଠା ବେମାରୀ (generalized anxiety disorder/ GAD) ବା ସାମାଜିକ ଉତ୍କଣ୍ଠା ବେମାରୀରେ (social anxiety disorder) ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇପାରେ ।[୨] ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ସନ ୨୦୧୦ରେ ଏହା ଦଶମ ସର୍ବାଧିକ ବିକ୍ରୟ ହୋଇଥିବା ଔଷଧ ଥିଲା ।[୩] ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜିଏବିଏ ଏ (GABAA) ରିସେପ୍ଟର (receptor|) ସ‌ହିତ ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ । ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମ ଏହ ଉତ୍କଣ୍ଠାନିବାରକ (anxiolytic), ପ୍ରଶାନ୍ତିଦାୟକ (sedative), ହିପନୋଟିକ (hypnotic), ସ୍କେଲିଟାଲ ପେଶୀ ଶିଥିଳ ଦାୟକ (skeletal muscle relaxant), ବାତ ନିବାରକ (anticonvulsant), ବିସ୍ମରଣକାରୀ (amnestic) ଓ ଅବସାଦରୋଧୀ (antidepressant) ଔଷଧ ।[୪] ଏହା ବଟିକା ଆକାରରେ, ପାଟିରେ ମିଳେଇଯିବା ଆକାରରେ ଓ ସମୟକ୍ରମେ ମିଳେଇଯିବା ଭଳି ୩ ପ୍ରକାର ବଟିକା ଆକାରରେ ମିଳେ ।

ସାମୁହିକ ଉତ୍କଣ୍ଠା ବେମାରୀ (en:generalized anxiety disorder/ GAD) ଉପଶମ ହେବା ନିମନ୍ତେ ଏକ ସପ୍ତାହ ଲାଗିଯାଇପାରେ ।[୫][୬] ଏହି ଔଷଧର ଉତ୍କଣ୍ଠା ଓ ଆତଙ୍କ ଉପଶମକାରୀ ପ୍ରଭାବ ପ୍ରତି ଅସ‌ହନଶୀଳତା ଦେଖାଯିବା କେତେକ ମହଲ କ‌ହୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏଥିରେ ଉକମତ ନୁହନ୍ତି;[୨] [୭] କିନ୍ତୁ ନିଦ୍ରା ଓ ପ୍ରଶାନ୍ତିକାରକ ଗୁଣ ପ୍ରତି ଟୋଲେରାନ୍ସ ବା ପ୍ରତିରୋଧ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ।[୭] କିଛି ସପ୍ତାହ ଓ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଔଷଧ ସେବନ କରିବା ପରେ ହଠାତ୍ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ ଉଇଥଡ୍ରୟାଲ ଲକ୍ଷଣ (Withdrawal symptoms) ବା ରିବାଉଣ୍ଡ ଲକ୍ଷଣ (rebound symptoms) ପ୍ରକାଶ ପାଏ; ତେଣୁ ଏହାର ମାତ୍ରା (dose) ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ କରି କମେଇ ବନ୍ଦକରାଯାଏ ।[୫] ଅଧିକ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟ ରହିପାରେ ।[୮]

ସନ ୧୯୮୧ରେ ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମ ପ୍ରଥମେ ଅପଜୋନ (Upjohn) ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନର ଫାଇଜର (Pfizer) କମ୍ପାନୀର ଏକ ଅଂଶ ବିତରଣ କରାଯାଇଥିଲା ।[୯] ଏହା ପ୍ରଥମେ ପ୍ୟାନିକ ଡିଜଅର୍ଡ଼ର ନିମନ୍ତେ ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇଥିଲା ଓ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପରେ ଏହା ଜାନାକ୍ସ ନାମରେ ଆମେରିକାରେ ଅତ୍ୟଧିକ ବିକ୍ରୟ ହେବାର ରେକର୍ଡ଼ କରିଥିଲା । ସନ ୨୦୧୦ରେ ଏହା ସର୍ବାଧିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ବିକ୍ରୟ ହୋଇଥିଲା,[୧୦] ଓ ବେଞ୍ଜୋଡାଏଜେପିନର (benzodiazepine) ସର୍ବାଧିକ ଅପବ୍ୟବ‌ହାର ମଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା ।[୧୧] ଡାକ୍ତରୀ କାରଣରୁ ଏହାର ଅପବ୍ୟବ‌ହାର ସମ୍ଭାବନା ହେଉଥିବା କାରଣ‌ ମଧ୍ୟ ବିବାଦୀୟ ଅଛି ଓ କେତେକ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବେଞ୍ଜୋଡାଏଜେପିନ ଭଳି ଏହାର ସଙ୍କଟ ମାତ୍ରା ବ‌ହୁତ କମ୍ ଥାଏ ।[୨] ଅନ୍ୟ କେତେକଙ୍କ ମତରେ ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମର ଅପବ୍ୟବ‌ହାର ସଙ୍କଟ ଅଧିକ ଅଛି । [୧୨] ଅଳ୍ପ କେତେକ ଲୋକ ଏହାର ମାତ୍ରାକୁ ନିଜେ ବୃଦ୍ଧି କରି ବ୍ୟବ‌ହାର କରନ୍ତି । [୧୩] ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଡ୍ରଗ ଏନଫୋର୍ସ ଆଡମିନିସ୍ଟ୍ରେସନ ସଂସ୍ଥା ଆଲପ୍ରାଜୋଲାମ ଔଷଧକୁ ସିଡ୍ୟୁଲ ୪ (Schedule IV) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି ।

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. Goldberg, Raymond (2009). Drugs Across the Spectrum (in ଇଂରାଜୀ). Cengage Learning. p. 195. ISBN 9781111782009.
  2. ୨.୦ ୨.୧ ୨.୨ Work Group on Panic Disorder (January 2009). APA Practice Guideline for the Treatment of Patients With Panic Disorder (2nd ed.). doi:10.1176/appi.books.9780890423905.154688.
  3. "In Pictures: The Most Popular Prescription Drugs". Forbes. Retrieved 16 June 2015.
  4. Mandrioli, R.; Mercolini, L.; Raggi, M. A. (2008). "Benzodiazepine Metabolism: An Analytical Perspective". Current Drug Metabolism. 9 (8): 827–844. doi:10.2174/138920008786049258. PMID 18855614.
  5. ୫.୦ ୫.୧ Verster, J. C.; Volkerts, E. R. (2004). "Clinical Pharmacology, Clinical Efficacy, and Behavioral Toxicity of Alprazolam: A Review of the Literature". CNS Drug Reviews. 10 (1): 45–76. doi:10.1111/j.1527-3458.2004.tb00003.x. PMID 14978513.
  6. Tampi, R. R.; Muralee, S.; Weder, N. D.; Penland, H., eds. (2008). Comprehensive Review of Psychiatry. Philadelphia, PA: Wolters Kluwer / Lippincott Williams & Wilkins Health. p. 226. ISBN 978-0-7817-7176-4.
  7. ୭.୦ ୭.୧ Pavuluri, M. N.; Janicak, P. G.; Marder, S. R. (2010). Principles and Practice of Psychopharmacotherapy (5th ed.). Philadelphia, PA: Wolters Kluwer Health / Lippincott Williams & Wilkins. p. 535. ISBN 978-1-60547-565-3.
  8. Dodds, Tyler J. (2 March 2017). "Prescribed Benzodiazepines and Suicide Risk: A Review of the Literature". The primary care companion for CNS disorders. 19 (2). doi:10.4088/PCC.16r02037. ISSN 2155-7780. PMID 28257172.
  9. Walker, S. (1996). A Dose of Sanity: Mind, Medicine, and Misdiagnosis. New York: John Wiley & Sons. pp. 64–65. ISBN 978-0-471-19262-6.
  10. Langreth, Robert; Herper, Matthew (11 May 2010). "In Pictures: The Most Popular Prescription Drugs". Forbes.
  11. "Drug Abuse Warning Network, 2006: National Estimates of Drug-Related Emergency Department Visits" (PDF). U.S. Department of Health and Human Services. Substance Abuse and Mental Health Services Administration. 2006. Retrieved 13 February 2012.
  12. "Alprazolam". The American Society of Health-System Pharmacists. Archived from the original on 15 May 2011. Retrieved 3 April 2011.
  13. "DEA Brief Benzodiazepines". Archived from the original on 12 March 2009. Retrieved 1 October 2011. Given the millions of prescriptions written for benzodiazepines (about 100 million in 1999), relatively few individuals increase their dose on their own initiative or engage in drug-seeking behavior.

External links[ସମ୍ପାଦନା]