ଅହିଂସା

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Jump to navigation Jump to search
ଅହିଂସା ନୀତିର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ମହାବୀର

ଅହିଂସା (IAST: ahiṃsā, ପାଲି:[୧] avihiṃsā) ଶବ୍ଦଟି ଦୁଇଟି ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ 'ହିମ୍' ଏବଂ 'ହିଂସା'ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି l 'ହିମ୍' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ପ୍ରହାର ଏବଂ 'ହିଂସା' ଶବ୍ଦଟିର ଅର୍ଥ କ୍ରୁରତା, ମାତ୍ର ନଞ୍ଜ ତତପୁରୁଷ ବ୍ୟବହାରରୁ ସୃଷ୍ଟ 'ଅହିଂସା ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଏଗୁଡିକ ଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ l[୨][୩] ଅହିଂସାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଏପରିକି ପଶୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସହୁଦୟତା ଏବଂ କ୍ରୁର ବ୍ୟବହାରର ପରିତ୍ୟାଗ l[୪]

ଅହିଂସା ଆଦିସନାତନ ଧର୍ମ ସମେତ ଜୈନଧର୍ମ ଏବଂ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ମୌଳିକ କଥାବସ୍ତୁ l ଅହିଂସା ଏକ ବହୁଆୟାମଭିତ୍ତିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଯାହାର ମୂଳ ଆଧାରଟି ହେଉଛି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବରେ ଦିବ୍ୟଶକ୍ତି ତଥା ଭଗବାନଙ୍କର ଖୁଦ୍ର କଣିକାସମ ଅଂଶ ରହିଅଛି; ଏଣୁ କୌଣସି ଜୀବ ପ୍ରତି ହିଂସା ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନଙ୍କର ଅପମାନ ସହିତ ସମାନ l ଏହାର ଅନ୍ୟ ଏକ ଦିଗ ହେଉଛି ଯେହେତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ରିୟାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମିଳିବ ଅବଶମ୍ଭାବୀ, ହିଂସାରୂପକ କର୍ମର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ କର୍ମଚକ୍ର ଅନୁସାରେ ମିଳିଥାଏ l ଯଦିଓ ଅହିଂସା ନୀତି ହିନ୍ଦୁଧର୍ମଦ୍ୱାରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥିଲା, ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ଜୈନଧର୍ମର ଅଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗରୂପେ ପରିଗଣିତ l[୫][୬] ମହାତ୍ମାଗାନ୍ଧୀଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅହିଂସା ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ବିଶ୍ୱାସ ଥିଲା l[୭]

ଏହି ନୀତିର 'ଅନ୍ୟର କ୍ଷତି ନ କରିବା' ଅନୁସାରେ ମଣିଷ କାୟମନୋବାକ୍ୟରେ ଅନ୍ୟର କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ l[୮][୯] ଏତତବ୍ୟତୀତ ରାମାୟଣ ଏବଂ ମହାଭାରତ ଆଦି ମହାକାବ୍ୟରେ ଆତ୍ମ-ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତା ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକପାତ କରାଯାଇଛି l[୧୦][୧୧]

ମହାକାବ୍ୟମାନଙ୍କରେ[ସମ୍ପାଦନା]

ହିନ୍ଦୁଧର୍ମର ମହାନ ମହାକାବ୍ୟ ମହାଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ 'ଅହିଂସା ପରମୋ ଧର୍ମ'(अहिंसा परमॊ धर्मः) ଉକ୍ତିଟି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି, ଯାହାର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଅହିଂସା ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନୈତିକ ଗୁଣ l ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ ମହାପ୍ରସ୍ଥାନିକା ପ୍ରଭାର ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦଟିକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରାଯାଇପାରେ:[୧୨]

अहिंसा परमॊ धर्मस तथाहिंसा परॊ दमः।
अहिंसा परमं दानम अहिंसा परमस तपः।
अहिंसा परमॊ यज्ञस तथाहिस्मा परं बलम।
अहिंसा परमं मित्रम अहिंसा परमं सुखम।
अहिंसा परमं सत्यम अहिंसा परमं शरुतम॥


ମହାଭାରତରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ଉପରୋକ୍ତ ପଦଟି ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ, ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଏବଂ ଜୈନ ଧର୍ମରେ ଅହିଂସାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ:

Ahimsa is the highest virtue, Ahimsa is the highest self-control,
Ahimsa is the greatest gift, Ahimsa is the best suffering,
Ahimsa is the highest sacrifice, Ahimsa is the finest strength,
Ahimsa is the greatest friend, Ahimsa is the greatest happiness,
Ahimsa is the highest truth, and Ahimsa is the greatest teaching.[1][2]

  1. ^ ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର What is Hinduism ପୁସ୍ତକର ପଞ୍ଚଚାଳିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟର Ahimsa: To do no harm ଶୀର୍ଷକ (ପୃଷ୍ଠା ୩୫୯-୩୬୧)

ଏହାବ୍ୟତୀତ ଆଦିପ୍ରଭା, ବନପ୍ରଭା ଏବଂ ଅନୁଶାସନ ପ୍ରଭାରେ ଏହି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି l ଶ୍ରୀମଦଭାଗବତ ଗୀତାରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟର ହିଂସା କିମ୍ବା ଅସୂୟାର ଶିକାର ହେଲେ କିପରି ନୀତିବଦ୍ଧ ଭାବେ କିପରି ଆତ୍ମସୁରକ୍ଷା କରିବା ସମ୍ଭବ, ସେ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି l

ଜୈନଧର୍ମରେ ଅହିଂସା[ସମ୍ପାଦନା]

ପାପୁଲି ଉପରେ ଚକ୍ର ଅହିଂସାଧର୍ମୀ ଜୈନପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ଚିତ୍ରିତ କରିଥାଏ l ଚକ୍ରଟି ହେଉଛି ଧର୍ମଚକ୍ର ଏବଂ ତା ଭିତରେ ଲିଖିତ ଶବ୍ଦଟି ହେଉଛି ଅହିଂସା l ସତତ ସତ୍ୟାନୁଗମନ ଏବଂ ଅହିଂସାଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ର ଉପରେ ବିଜୟକୁ ଧର୍ମଚକ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥାଏ l

ଜୈନଧର୍ମରେ ପ୍ରଚଳିତ ପାଞ୍ଚୋଟି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମଧ୍ୟରୁ ଅହିଂସାନୀତି ପାଳନ ଅନ୍ୟତମ l [୧୩] ଭାବନା ବଶବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ହେଉଛି ହିଂସା ଏବଂ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ନିବୃତ୍ତ ରହିବା ହେଉଛି ଅହିଂସା l ଅହିଂସା ପାଳନରେ ନବସାଧକମାନଙ୍କର ନିୟମାବଳୀଠାରୁ ଜୈନ ଧର୍ମଗୁରୁମାନଙ୍କର ନିୟମାବଳୀ ଅଧିକ କଠୋର l[୧୪] 'ଅହିଂସା ପରମୋ ଧର୍ମ' ଉକ୍ତିଟି ଅନେକ ଜୈନ ମନ୍ଦିରର କାନ୍ଥରେ ଖୋଦିତ ହୋଇଥିବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ l[୧୫]  ପଞ୍ଚମ କିମ୍ବା ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମହାବୀର ଜୈନଧର୍ମ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଅହିଂସା ନୀତି ପ୍ରଣୟନ ହୋଇସାରିଥିଲା l[୧୬][୧୭] ଜୈନ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଏହି ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ ନିରାମିଷାଶୀ ହେବ ଆବଶ୍ୟକ l[୧୮]

ବୌଦ୍ଧଧର୍ମରେ ଅହିଂସା[ସମ୍ପାଦନା]

ବୌଦ୍ଧଧର୍ମରେ ଥିବା ପାଞ୍ଚୋଟି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ ଅହିଂସା ଅନ୍ୟତମ l ବୌଦ୍ଧଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଅହିଂସା ପାଳନର ପ୍ରଥମ ନୀତିଟି ହେଉଛି ହତ୍ୟା ଆଦି ପାପକର୍ମରୁ ନିବୃତ୍ତି l ଅହିଂସା ପାଳନ ଉଭୟ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ l[୧୯][୨୦][୨୧]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. Rune E. A. Johansson (୬ December ୨୦୧୨). Pali Buddhist Texts: An Introductory Reader and Grammar. Routledge. p. ୧୪୩. ISBN ୯୭୮-୧-୧୩୬-୧୧୧୦୬-୮. 
  2. Mayton, D. M., & Burrows, C. A. (2012), Psychology of Nonviolence, The Encyclopedia of Peace Psychology, Vol. 1, pages 713–716 and 720–723, Wiley-Blackwell, ISBN 978-1-4051-9644-4
  3. Encyclopædia Britannica, see Ahimsa
  4. Bajpai, Shiva (2011). The History of India - From Ancient to Modern Times, Himalayan Academy Publications (Hawaii, USA), ISBN 978-1-934145-38-8; see pages 8, 98
  5. Stephen H. Phillips & other authors (2008), in Encyclopedia of Violence, Peace, & Conflict (Second Edition), ISBN 978-0-12-373985-8, Elsevier Science, Pages 1347–1356, 701–849, 1867
  6. Chapple, C. (1990). Nonviolence to animals, earth and self in Asian Traditions (see Chapter 1). State University of New York Press (1993)
  7. Gandhi, M. (2002). The essential Gandhi: an anthology of his writings on his life, work, and ideas. Random House Digital, Inc.
  8. Kirkwood, W. G. (1989). Truthfulness as a standard for speech in ancient India. Southern Communication Journal, 54(3), 213–234.
  9. ଆଧାର ଭୁଲ: ଅଚଳ <ref> ଚିହ୍ନ; kaneda2008 ନାମରେ ଥିବା ଆଧାର ଭିତରେ କିଛି ଲେଖା ନାହିଁ ।
  10. Struckmeyer, F. R. (1971). The" Just War" and the Right of Self-defense. Ethics, 82(1), 48–55.
  11. Balkaran, R., & Dorn, A. W. (2012). Violence in the Vālmı̄ki Rāmāyaṇa: Just War Criteria in an Ancient Indian Epic, Journal of the American Academy of Religion, 80(3), 659–690.
  12. Mahabharata 13.117.37–38
  13. Jain 2012, p. 33.
  14. Dundas pp. 158–159, 189–192; Laidlaw pp. 173–175, 179; Religious Vegetarianism, ed. Kerry S. Walters and Lisa Portmess, Albany 2001, p. 43–46 (translation of the First Great Vow).
  15. Dundas, Paul: The Jains, second edition, London 2002, p. 160; Wiley, Kristi L.: Ahimsa and Compassion in Jainism, in: Studies in Jaina History and Culture, ed. Peter Flügel, London 2006, p. 438; Laidlaw pp. 153–154.
  16. Dundas p. 24 suggests the 5th century; the traditional dating of Mahavira's death is 527 BCE.
  17. Goyal, S.R.: A History of Indian Buddhism, Meerut 1987, p. 83–85.
  18. Laidlaw p. 169.
  19. Paul Williams (୨୦୦୫). Buddhism: Critical Concepts in Religious Studies. Routledge. p. ୩୯୮. ISBN ୯୭୮-୦-୪୧୫-୩୩୨୨୬-୨. 
  20. Bodhi Bhikkhu (୧୯୯୭). Great Disciples of the Buddha: Their Lives, Their Works, Their Legacy. Wisdom Publications. pp. ୩୮୭ with footnote ୧୨. ISBN ୯୭୮-୦-୮୬୧୭୧-୧୨୮-୪.  ;
    Sarao, p. 49; Goyal p. 143; Tähtinen p. 37.
  21. Lamotte, pp. 54–55.

ବାହ୍ୟ ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]