ହାଡ଼ଫୁଟି

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Chickenpox
ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ଓ ବାହାର ସ୍ରୋତ
Lower leg of female child with varicella disease
ଆଇସିଡ଼ି-୧୦ B01.
ଆଇସିଡ଼ି- 052
ରୋଗ ଡାଟାବେସ 29118
ମେଡ଼ିସିନ-ପ୍ଲସ 001592
ଇ-ମେଡ଼ିସିନ ped/2385 derm/74, emerg/367
MeSH C02.256.466.175

ହାଡ଼ଫୁଟି (ଇଂରାଜୀରେ Chickenpox) ଗୋଟିଏ ଉଚ୍ଚ ଧରଣର ଡିଆଁ ରୋଗ ଯାହା ଭାରିସେଲା ଜୋସ୍ଟର (Varicella zoster)ନାମକ ଏକ ଭୁତାଣୁ ଦ୍ଵାରା ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ [୧]। ଏହା ଦେହ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଫୋଟକା ସହ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ରାସ ଆକାରରେ ବାହାରେ । ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗରେ ବିଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହି ଫୋଟକା ଶୁଖିଯାଏ ଓ ଦାଗ ପ୍ରାୟ ରହେ ନାହିଁ । ଏହି ରାସ୍ ଓ ଫୋଟକା ଏକା ସମୟରେ ବାହାରେ ନାହିଁ । ତେଣୁ ରୋଗୀକୁ ଦେଖିଲେ ଫୋଟକା ସମସ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । କେତେକ ବାହାରୁ ଥାଆନ୍ତି ଓ କେତେକ ଶୁଖି ଆସୁଥାଆନ୍ତି । ଏହା ପାଟିରେ ଓ ଟନସିଲ୍ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ।
ହାଡ଼ଫୁଟି ଏକ ବାୟୁବାହିତ ରୋଗ । ଏହା କାଶ ଓ ଛିଙ୍କରେ ରୋଗୀ ଦେହରୁ ବାହାରି ବାୟୁରେ ମିଶେ ଓ ସୁସ୍ଥ ଲୋକର ଦେହକୁ ପ୍ରଶ୍ଵାସରେ ପ୍ରବେଶ କରେ । ଏହା ବ୍ୟତିତ ଫୋଟକାରୁ ବାହାରୁଥିବା ତରଳ ପଦାର୍ଥ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ରୋଗ ଡିଏଁ । ରାସ ବାହାରିବାର ଦିନେ ବା ଦୁଇ ଦିନ ଆଗରୁ ଏହା ସଂକ୍ରାମକ ହୋଇଯାଏ । ଏହି ଫୋଟକା ଫାଟି ଖୋଳପା ଭିଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ୬ଦିନ ଧରି ସଂକ୍ରାମକ ରହେ [୨]। ଇମ୍ମ୍ୟୁନିଟି ନ ଥିବା ଲୋକର ନୂଆ ନୂଆ ଫୋଟକା ବାହାରି ଚାଲେ ଓ ସଂକ୍ରାମକ ହୋଇ ରହେ କିନ୍ତୁ ଖୋଳପା ହେବା ପରେ ଆଉ ସଂକ୍ରାମକ ରହେ ନାହିଁ [୩]। ଏହାର ଇନ୍‌କ୍ୟୁବେସନ ସମୟ ୧୦ ରୁ୨ ୧ ଦିନ
ସିମ୍ପାଞ୍ଜିଗରିଲା ଦେହରେ ମଧ୍ୟ ହାଡ଼ଫୁଟି ହୁଏ [୪][୫]
Chicken pox ଶବ୍ଦଟି ୧୬୮୪ ମସିହାରୁ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଆସୁଅଛି [୬] । ଏହି ଶବ୍ଦର ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ବିଭିନ୍ନ ମତ ଅଛି । ହାଡ଼ଫୁଟିର ଫୋଟକା chickpea ଭଳି ଦେଖାଯାଉ ଥିବାରୁ ଏହି ରୋଗକୁ ଇଂରାଜୀରେ ଚିକେନ୍‌ପକ୍ସ (Chickenpox)କୁହାଯାଏ [୭][୮]Samuel Johnson ମତରେ ଏହା ବିପଦ ଜନକ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଚିକେନ୍ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି [୯] କିମ୍ଵା ଏହି ରୋଗ ଛିକେନ୍‌ଙ୍କଠାରେ ପ୍ରଥମେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବ [୬]

ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ[ସମ୍ପାଦନା]

A single blister, typical during the early stages of the rash
Male with varicella disease
The back of a 30-year-old male after five days of the rash

ହାଡ଼ଫୁଟି ହେବା ପୂର୍ବରୁ କିଛି ପ୍ରାକ୍ ଲକ୍ଷଣ (prodromal symptom) ଦେଖାଯାଏ । କିଶୋର ଓ ବୟସ୍କମାନଙ୍କଠାର ଭୋକ ଲାଗେନି, ବାନ୍ତି ବାନ୍ତି ଲାଗେ, ମାଂସପେଶୀରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ ଓ ମୁଣ୍ଡବଥା ହୁଏ । ପରେ ପରେ ରାସ୍ କିମ୍ଵା ପାଟି ଘାଆ, ଘୋଳାବିନ୍ଧା ଓ ସାମାନ୍ୟ ଜ୍ଵର ହୁଏ । ପିଲାମାନଙ୍କର ପ୍ରାକ ଲକ୍ଷଣ ଲେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ମୁହଁରେ, ମୁଣ୍ଡରେ, ଦେହରେ, ଅବୟବର ଉପର ଅଂଶରେ ଛୋଟ ଲାଲ ଦାଗ ଆକାରରେ ରାସ୍ ଦେଖାଯାଏ । ୧୦ ରୁ ୧୨ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଫୁଲିଯାଇ ଫୋଟକା ଓ ପୂଜପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ । ଏହା ପରେ ଏହା ଫୁଲା ସ୍ଥାନରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଗାତ (umbilicton) ହୁଏ ଓ ଖୋଳପା ତିଆରି ହୁଏ [୧୦][୧୧]
ପାପୁଲି, ପାଦତଳ ଓ ଯୌନାଙ୍ଗରେ ଫୋଟକା ହୋଇପାରେ । ଫୋଟକା ହେବା ବେଳେ ବହୁତ କୁଣ୍ଡେଇ ହୁଏ । ପାଟିରେ ଓ ଟନ୍‌ସିଲ ସ୍ଥାନରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଘାଆ ଦେଖାଯାଏ ଯାହା ବାହାରେ ରାସ୍ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଦେଖାଯାଏ । ରୋଗପୁଷ୍ଟି ସମୟ - ୧୦ ରୁ ୨୧ ଦିନ । ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ଦେହରେ ବିସ୍ତାରିତ ରାସ ହୁଏ ଓ ଅଧିକ ଜ୍ଵର ହୁଏ । ଏହା ସହ ଜଟୀଳ ଭାରିସେଲା ନିମୋନିଆ ମଧ୍ୟ ହୁଏ [୧୦]। ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯିବା ଦୁଇ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ନାକରୁ ଭୁତାଣୁଯୁକ୍ତ ପାଣି ବହେ ଓ ରୋଗୀ ସଂକ୍ରମଣକ୍ଷମ ହୋଇଯାଏ । ଏହି ଅବସ୍ଥା ପାଚିବା ଓ ଶୁଖିଲା ଖୋଳପା ହେବା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରାୟ ୪/୫ ଦିନ ଲାଗେ । ଏହା ପରେ ନାକରୁ ବାହାରୁଥିବା ପାଣି ଜୀବାଣୁମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ ।

ଚିକିତ୍ସା[ସମ୍ପାଦନା]

ଏହି ରୋଗ ଆରୋଗ୍ୟ ହେବା ନିମନ୍ତେ କୌଣସି ଔଷଧ ନାହିଁ । ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଅନୁସାରେ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ଦେହର ଇମ୍ମ୍ୟୁନିଟି ରୋଗକୁ ଦବେଇବା ସମୟରେ ଲକ୍ଷଣ ଉପସମ ନିମନ୍ତେ ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ । ରୋଗ ନ ଡେଇଁବା ନିମନ୍ତେ ରୋଗୀକୁ ବାହାରକୁ ଯିବାକୁ ବାରଣ କରି ଘରେ ରଖାଯାଏ । ରୋଗୀର ନଖ କାଟିଦିଆଯାଏ ବା ଦସ୍ତାନା ପିନ୍ଧେଇ ଦିଆଯାଏ; ଫଳରେ କୁଣ୍ଡେଇବା ସମ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ ଓ ଅନ୍ୟ ଜୀବାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ ।
ରୋଗ ୨ ସପ୍ତାହରେ ଭଲ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ[୧୨] । ବେଳେ ବେଳେ ଭଲ ହେବାକୁ ମାସେ ସମୟ ଲାଗେ କିନ୍ତୁ ସଂକ୍ରମଣ କ୍ଷମତା ୧୫ ଦିନ ପରେ ରହେନାହିଁ [୧୩]
ଜିଙ୍କ ଅକ୍ସାଇଡ ଥିବା କାଲାମିନ୍ ଲୋସନ କୌଣସି ଅନୁଶୀଳନ ଦ୍ଵାରା ପରୀକ୍ଷିତ ନ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ବିପଦମୁକ୍ତ ଔଷଧ [୧୪]। ଚର୍ମକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଉଷୁମ ପାଣିଦ୍ଵାରା ଧୋଇଲେ ସେକଣ୍ଡାରି ସଂକ୍ରମଣ ରୋକି ହୁଏ[୧୫] । କୁଣ୍ଡେଇଲେ ଅଧିକ ସେକଣ୍ଡାରି ସଂକ୍ରମଣ ସମ୍ଭାବନା ରହେ [୧୬]
ଜ୍ଵର ଉପଶମ ନିମନ୍ତେ ପାରାସେଟାମଲ ଦିଆଯାଏ । ଆସ୍ପିରିନ ଦେଲେ ହାଡ଼ଫୁଟି ଅଧିକ ଜଟୀଳ ହୋଇ କଲିଜା ଓ ମସ୍ତିଷ୍କର ଜଟୀଳ ରୋଗ ରେୟେ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ (Reye syndrome) ହୁଏ । ଅଧିକ ସଂକ୍ରମଣ ସମ୍ଭାବନା ଥିଲେ ରୋଗ ନିବାରଣ ନିମନ୍ତେ ଭାରିସେଲା ଜୋସ୍ଟର ଇମ୍ମୁନ ଗ୍ଲୋବ୍ୟୁଲିନ ଇଞ୍ଜେକସନ ମାଂସପେଶୀରେ ଦିଆଯାଏ [୧୭][୧୮] । ବେଳେ ବେଳେ ଆଣ୍ଟିଭାଇରାଲ ଦିଆଯାଏ [୧୯][୨୦]

ଶିଶୁ ଚିକିତ୍ସା[ସମ୍ପାଦନା]

A child with chickenpox.

ରାସ୍ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଆସାକ୍ଲୋଭିର (acyclovir) ଔଷଧ ଖାଇବାକୁ ଦେଲେ ଲକ୍ଷଣ ଗୋଟିଏ ଦିନ ନିମନ୍ତେ କମିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଜଟୀଳ ହେବାରେ ବାଧା ଦେଇପାରେନାହିଁ [୨୧][୨୨]। ଏଣୁ ଆସାକ୍ଲୋଭିର ଆଜିକାଲି ଦିଆଯାଉ ନାହିଁ । ଏକ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ଓ ୧୨ ବର୍ଷରୁ କମ ବୟସ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଆଣ୍ଟିଭାଇରାଲ ଔଷଧ ଦିଆଯାଉ ନାହିଁ ; ଏହାର କେବଳ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ହେଉଛି ଯଦି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୋଗ ଦେହରେ ଥାଇ ଜଟୀଳ ହେବେ ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ, ତାହାହେଲେ ଦିଆଯାଏ [୨୩]
ଆସ୍ପିରିନ ୧୬ ବର୍ଷରୁ କମ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ ରେୟେ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ଥିବାରୁ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ [୨୪]
ଅନେକ ପିତାମାତା ଟିକା ନେବା ଅପେକ୍ଷା ହାଡ଼ଫୁଟି ହେବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଡାକ୍ତରମାନେ ଟିକା ଦେବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି କାରଣ ହାଡ଼ଫୁଟି ଟିକା ଦୁର୍ବଳ ହାଡ଼ଫୁଟି ଭୁତାଣୁରୁ ତିଆରି ଓ ହାଡ଼ଫୁଟି ରୋଗ ସମୟେ ସମୟେ ବିପଦଜନକ ହୁଏ [୨୫]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. Wood MJ (October 2000). "History of Varicella Zoster Virus". Herpes 7 (3): 60–65. PMID 11867004. 
  2. UHS Tang Center
  3. Centers for Disease Control and Prevention (2012). "Ch. 21: Varicella". In Atkinson W, Wolfe S, Hamborsky J. Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases (12th ed.). Washington DC: Public Health Foundation. pp. 301–323. "The virus has not been isolated from crusted lesions." 
  4. Cohen JI, Moskal T, Shapiro M, Purcell RH (December 1996). "Varicella in Chimpanzees". Journal of Medical Virology 50 (4): 289–92. doi:10.1002/(SICI)1096-9071(199612)50:4<289::AID-JMV2>3.0.CO;2-4. PMID 8950684. 
  5. Myers MG, Kramer LW, Stanberry LR (December 1987). "Varicella in a gorilla". Journal of Medical Virology 23 (4): 317–22. doi:10.1002/jmv.1890230403. PMID 2826674. 
  6. ୬.୦ ୬.୧ Chicken-pox is recorded in Oxford English Dictionary 2nd ed. since 1684; the OED records several suggested etymologies
  7. Belshe, Robert B. (1984). Textbook of human virology (2nd ed.). Littleton MA: PSG. p. 829. ISBN 0-88416-458-6. 
  8. Teri Shors (2011). "Herpesviruses: Varicella Zoster Virus (VZV)". Understanding Viruses (2nd ed.). Jones & Bartlett. p. 459. ISBN 978-0-7637-8553-6. 
  9. Pattison, John; Zuckerman, Arie J.; Banatvala, J.E. (1994). Principles and practice of clinical virology (3rd ed.). Wiley. p. 37. ISBN 0-471-93106-3. 
  10. ୧୦.୦ ୧୦.୧ Anthony J Papadopoulos. "Chickenpox Clinical Presentation". In Dirk M Elston. Medscape Reference. http://emedicine.medscape.com/article/1131785. Retrieved 4 August 2012. 
  11. "Symptoms of Chickenpox". Chickenpox. NHS Choices. http://www.nhs.uk/Conditions/Chickenpox/Pages/Symptoms.aspx. Retrieved 14 March 2013. 
  12. "Chickenpox (varicella)". http://www.netdoctor.co.uk/diseases/facts/chickenpox.htm. Retrieved 2010-11-06. 
  13. "Varicella Zoster Virus". http://www.varicellazoster.net/. Retrieved 2010-11-06. 
  14. Tebruegge M, Kuruvilla M, Margarson I (2006). "Does the use of calamine or antihistamine provide symptomatic relief from pruritus in children with varicella zoster infection?" (Abstract). Arch. Dis. Child. 91 (12): 1035–6. doi:10.1136/adc.2006.105114. PMC 2082986. PMID 17119083. 
  15. Domino, Frank J. (2007). The 5-Minute Clinical Consult. Lippincott Williams & Wilkins. p. 248. ISBN 978-0-7817-6334-9. 
  16. Brannon, Heather (May 21, 2008). Chicken Pox Treatments. About.com.
  17. Parmet S, Lynm C, Glass RM (February 2004). "JAMA patient page. Chickenpox". JAMA 291 (7): 906. doi:10.1001/jama.291.7.906. PMID 14970070. 
  18. Naus M et al. (15 October 2006). "Varizig™ as the Varicella Zoster Immune Globulin for the Prevention of Varicella In At-Risk Patients". Canada Communicable Disease Report 32 (ACS-8). 
  19. Huff JC (Jan 1988). "Antiviral treatment in chickenpox and herpes zoster.". Journal of the American Academy of Dermatology 18 (1 Pt 2): 204–6. doi:10.1016/S0190-9622(88)70029-8. PMID 3339143. 
  20. Gnann Jr, John W. (2007). "Chapter 65Antiviral therapy of varicella-zoster virus infections". In Arvin, Ann; et.al. Human herpesviruses : biology, therapy, and immunoprophylaxis. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-82714-0. Retrieved 20 January 2014. 
  21. Kay AB (2001). "Allergy and allergic diseases. First of two parts". The New England Journal of Medicine 344 (1): 30–7. doi:10.1056/NEJM200101043440106. PMID 11136958. 
  22. Kay AB (2001). "Allergy and allergic diseases. Second of two parts". The New England Journal of Medicine 344 (2): 109–13. doi:10.1056/NEJM200101113440206. PMID 11150362. 
  23. "Antiviral medications for chickenpox". http://children.webmd.com/vaccines/antiviral-medications-for-chickenpox. Retrieved 2011-03-27. 
  24. "Reye's Syndrome-Topic Overview". http://children.webmd.com/tc/reyes-syndrome-topic-overview. Retrieved 2011-03-27. 
  25. "Chicken Pox parties do more harm than good, says doctor". KSLA News 12 Shreveport, Louisiana News Weather & Sports. http://www.ksla.com/story/16317324/chicken-pox-parties-do-more-harm-than-good-says-doctor.