ହାଡ଼ଫୁଟି

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Chickenpox
ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ଓ ବାହାର ସ୍ରୋତ
Lower leg of female child with varicella disease
ଆଇସିଡ଼ି-୧୦ B01.
ଆଇସିଡ଼ି- 052
ରୋଗ ଡାଟାବେସ 29118
ମେଡ଼ିସିନ-ପ୍ଲସ 001592
ଇ-ମେଡ଼ିସିନ ped/2385 derm/74, emerg/367
MeSH C02.256.466.175

ହାଡ଼ଫୁଟି (ଇଂରାଜୀରେ Chickenpox) ଗୋଟିଏ ଉଚ୍ଚ ଧରଣର ଡିଆଁ ରୋଗ ଯାହା ଭାରିସେଲା ଜୋସ୍ଟର (Varicella zoster)ନାମକ ଏକ ଭୁତାଣୁ ଦ୍ଵାରା ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ [୧]। ଏହା ଦେହ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଫୋଟକା ସହ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ରାସ ଆକାରରେ ବାହାରେ । ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗରେ ବିଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହି ଫୋଟକା ଶୁଖିଯାଏ ଓ ଦାଗ ପ୍ରାୟ ରହେ ନାହିଁ । ଏହି ରାସ୍ ଓ ଫୋଟକା ଏକା ସମୟରେ ବାହାରେ ନାହିଁ । ତେଣୁ ରୋଗୀକୁ ଦେଖିଲେ ଫୋଟକା ସମସ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । କେତେକ ବାହାରୁ ଥାଆନ୍ତି ଓ କେତେକ ଶୁଖି ଆସୁଥାଆନ୍ତି । ଏହା ପାଟିରେ ଓ ଟନସିଲ୍ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ।
ହାଡ଼ଫୁଟି ଏକ ବାୟୁବାହିତ ରୋଗ । ଏହା କାଶ ଓ ଛିଙ୍କରେ ରୋଗୀ ଦେହରୁ ବାହାରି ବାୟୁରେ ମିଶେ ଓ ସୁସ୍ଥ ଲୋକର ଦେହକୁ ପ୍ରଶ୍ଵାସରେ ପ୍ରବେଶ କରେ । ଏହା ବ୍ୟତିତ ଫୋଟକାରୁ ବାହାରୁଥିବା ତରଳ ପଦାର୍ଥ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ରୋଗ ଡିଏଁ । ରାସ ବାହାରିବାର ଦିନେ ବା ଦୁଇ ଦିନ ଆଗରୁ ଏହା ସଂକ୍ରାମକ ହୋଇଯାଏ । ଏହି ଫୋଟକା ଫାଟି ଖୋଳପା ଭିଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ୬ଦିନ ଧରି ସଂକ୍ରାମକ ରହେ [୨]। ଇମ୍ମ୍ୟୁନିଟି ନ ଥିବା ଲୋକର ନୂଆ ନୂଆ ଫୋଟକା ବାହାରି ଚାଲେ ଓ ସଂକ୍ରାମକ ହୋଇ ରହେ କିନ୍ତୁ ଖୋଳପା ହେବା ପରେ ଆଉ ସଂକ୍ରାମକ ରହେ ନାହିଁ [୩]। ଏହାର ଇନ୍‌କ୍ୟୁବେସନ ସମୟ ୧୦ ରୁ୨ ୧ ଦିନ
ସିମ୍ପାଞ୍ଜିଗରିଲା ଦେହରେ ମଧ୍ୟ ହାଡ଼ଫୁଟି ହୁଏ [୪][୫]
Chicken pox ଶବ୍ଦଟି ୧୬୮୪ ମସିହାରୁ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଆସୁଅଛି [୬] । ଏହି ଶବ୍ଦର ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ବିଭିନ୍ନ ମତ ଅଛି । ହାଡ଼ଫୁଟିର ଫୋଟକା chickpea ଭଳି ଦେଖାଯାଉ ଥିବାରୁ ଏହି ରୋଗକୁ ଇଂରାଜୀରେ ଚିକେନ୍‌ପକ୍ସ (Chickenpox)କୁହାଯାଏ [୭][୮]Samuel Johnson ମତରେ ଏହା ବିପଦ ଜନକ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଚିକେନ୍ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି [୯] କିମ୍ଵା ଏହି ରୋଗ ଛିକେନ୍‌ଙ୍କଠାରେ ପ୍ରଥମେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବ [୬]

ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ[ସମ୍ପାଦନା]

A single blister, typical during the early stages of the rash
Male with varicella disease
The back of a 30-year-old male after five days of the rash

ହାଡ଼ଫୁଟି ହେବା ପୂର୍ବରୁ କିଛି ପ୍ରାକ୍ ଲକ୍ଷଣ (prodromal symptom) ଦେଖାଯାଏ । କିଶୋର ଓ ବୟସ୍କମାନଙ୍କଠାର ଭୋକ ଲାଗେନି, ବାନ୍ତି ବାନ୍ତି ଲାଗେ, ମାଂସପେଶୀରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ ଓ ମୁଣ୍ଡବଥା ହୁଏ । ପରେ ପରେ ରାସ୍ କିମ୍ଵା ପାଟି ଘାଆ, ଘୋଳାବିନ୍ଧା ଓ ସାମାନ୍ୟ ଜ୍ଵର ହୁଏ । ପିଲାମାନଙ୍କର ପ୍ରାକ ଲକ୍ଷଣ ଲେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ମୁହଁରେ, ମୁଣ୍ଡରେ, ଦେହରେ, ଅବୟବର ଉପର ଅଂଶରେ ଛୋଟ ଲାଲ ଦାଗ ଆକାରରେ ରାସ୍ ଦେଖାଯାଏ । ୧୦ ରୁ ୧୨ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଫୁଲିଯାଇ ଫୋଟକା ଓ ପୂଜପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ । ଏହା ପରେ ଏହା ଫୁଲା ସ୍ଥାନରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଗାତ (umbilicton) ହୁଏ ଓ ଖୋଳପା ତିଆରି ହୁଏ [୧୦][୧୧]
ପାପୁଲି, ପାଦତଳ ଓ ଯୌନାଙ୍ଗରେ ଫୋଟକା ହୋଇପାରେ । ଫୋଟକା ହେବା ବେଳେ ବହୁତ କୁଣ୍ଡେଇ ହୁଏ । ପାଟିରେ ଓ ଟନ୍‌ସିଲ ସ୍ଥାନରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଘାଆ ଦେଖାଯାଏ ଯାହା ବାହାରେ ରାସ୍ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଦେଖାଯାଏ । ରୋଗପୁଷ୍ଟି ସମୟ - ୧୦ ରୁ ୨୧ ଦିନ । ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ଦେହରେ ବିସ୍ତାରିତ ରାସ ହୁଏ ଓ ଅଧିକ ଜ୍ଵର ହୁଏ । ଏହା ସହ ଜଟୀଳ ଭାରିସେଲା ନିମୋନିଆ ମଧ୍ୟ ହୁଏ [୧୦]। ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯିବା ଦୁଇ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ନାକରୁ ଭୁତାଣୁଯୁକ୍ତ ପାଣି ବହେ ଓ ରୋଗୀ ସଂକ୍ରମଣକ୍ଷମ ହୋଇଯାଏ । ଏହି ଅବସ୍ଥା ପାଚିବା ଓ ଶୁଖିଲା ଖୋଳପା ହେବା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରାୟ ୪/୫ ଦିନ ଲାଗେ । ଏହା ପରେ ନାକରୁ ବାହାରୁଥିବା ପାଣି ଜୀବାଣୁମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ ।

ଚିକିତ୍ସା[ସମ୍ପାଦନା]

ଏହି ରୋଗ ଆରୋଗ୍ୟ ହେବା ନିମନ୍ତେ କୌଣସି ଔଷଧ ନାହିଁ । ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ଅନୁସାରେ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ଦେହର ଇମ୍ମ୍ୟୁନିଟି ରୋଗକୁ ଦବେଇବା ସମୟରେ ଲକ୍ଷଣ ଉପସମ ନିମନ୍ତେ ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ । ରୋଗ ନ ଡେଇଁବା ନିମନ୍ତେ ରୋଗୀକୁ ବାହାରକୁ ଯିବାକୁ ବାରଣ କରି ଘରେ ରଖାଯାଏ । ରୋଗୀର ନଖ କାଟିଦିଆଯାଏ ବା ଦସ୍ତାନା ପିନ୍ଧେଇ ଦିଆଯାଏ; ଫଳରେ କୁଣ୍ଡେଇବା ସମ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ ଓ ଅନ୍ୟ ଜୀବାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ ।
ରୋଗ ୨ ସପ୍ତାହରେ ଭଲ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ[୧୨] । ବେଳେ ବେଳେ ଭଲ ହେବାକୁ ମାସେ ସମୟ ଲାଗେ କିନ୍ତୁ ସଂକ୍ରମଣ କ୍ଷମତା ୧୫ ଦିନ ପରେ ରହେନାହିଁ [୧୩]
ଜିଙ୍କ ଅକ୍ସାଇଡ ଥିବା କାଲାମିନ୍ ଲୋସନ କୌଣସି ଅନୁଶୀଳନ ଦ୍ଵାରା ପରୀକ୍ଷିତ ନ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ବିପଦମୁକ୍ତ ଔଷଧ [୧୪]। ଚର୍ମକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଉଷୁମ ପାଣିଦ୍ଵାରା ଧୋଇଲେ ସେକଣ୍ଡାରି ସଂକ୍ରମଣ ରୋକି ହୁଏ[୧୫] । କୁଣ୍ଡେଇଲେ ଅଧିକ ସେକଣ୍ଡାରି ସଂକ୍ରମଣ ସମ୍ଭାବନା ରହେ [୧୬]
ଜ୍ଵର ଉପଶମ ନିମନ୍ତେ ପାରାସେଟାମଲ ଦିଆଯାଏ । ଆସ୍ପିରିନ ଦେଲେ ହାଡ଼ଫୁଟି ଅଧିକ ଜଟୀଳ ହୋଇ କଲିଜା ଓ ମସ୍ତିଷ୍କର ଜଟୀଳ ରୋଗ ରେୟେ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ (Reye syndrome) ହୁଏ । ଅଧିକ ସଂକ୍ରମଣ ସମ୍ଭାବନା ଥିଲେ ରୋଗ ନିବାରଣ ନିମନ୍ତେ ଭାରିସେଲା ଜୋସ୍ଟର ଇମ୍ମୁନ ଗ୍ଲୋବ୍ୟୁଲିନ ଇଞ୍ଜେକସନ ମାଂସପେଶୀରେ ଦିଆଯାଏ [୧୭][୧୮] । ବେଳେ ବେଳେ ଆଣ୍ଟିଭାଇରାଲ ଦିଆଯାଏ [୧୯][୨୦]

ଶିଶୁ ଚିକିତ୍ସା[ସମ୍ପାଦନା]

A child with chickenpox.

ରାସ୍ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଆସାକ୍ଲୋଭିର (acyclovir) ଔଷଧ ଖାଇବାକୁ ଦେଲେ ଲକ୍ଷଣ ଗୋଟିଏ ଦିନ ନିମନ୍ତେ କମିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଜଟୀଳ ହେବାରେ ବାଧା ଦେଇପାରେନାହିଁ [୨୧][୨୨]। ଏଣୁ ଆସାକ୍ଲୋଭିର ଆଜିକାଲି ଦିଆଯାଉ ନାହିଁ । ଏକ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ଓ ୧୨ ବର୍ଷରୁ କମ ବୟସ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଆଣ୍ଟିଭାଇରାଲ ଔଷଧ ଦିଆଯାଉ ନାହିଁ ; ଏହାର କେବଳ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ହେଉଛି ଯଦି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୋଗ ଦେହରେ ଥାଇ ଜଟୀଳ ହେବେ ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ, ତାହାହେଲେ ଦିଆଯାଏ [୨୩]
ଆସ୍ପିରିନ ୧୬ ବର୍ଷରୁ କମ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ ରେୟେ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ଥିବାରୁ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ [୨୪]
ଅନେକ ପିତାମାତା ଟିକା ନେବା ଅପେକ୍ଷା ହାଡ଼ଫୁଟି ହେବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଡାକ୍ତରମାନେ ଟିକା ଦେବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି କାରଣ ହାଡ଼ଫୁଟି ଟିକା ଦୁର୍ବଳ ହାଡ଼ଫୁଟି ଭୁତାଣୁରୁ ତିଆରି ଓ ହାଡ଼ଫୁଟି ରୋଗ ସମୟେ ସମୟେ ବିପଦଜନକ ହୁଏ [୨୫]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. Wood MJ (October 2000). "History of Varicella Zoster Virus". Herpes 7 (3): 60–65. PMID 11867004. 
  2. UHS Tang Center
  3. Centers for Disease Control and Prevention (2012). "Ch. 21: Varicella". In Atkinson W, Wolfe S, Hamborsky J. Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases (12th ed.). Washington DC: Public Health Foundation. ପୃଷ୍ଠା. 301–323. http://www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/varicella.html. "The virus has not been isolated from crusted lesions." 
  4. Cohen JI, Moskal T, Shapiro M, Purcell RH (December 1996). "Varicella in Chimpanzees". Journal of Medical Virology 50 (4): 289–92. doi:10.1002/(SICI)1096-9071(199612)50:4<289::AID-JMV2>3.0.CO;2-4. PMID 8950684. 
  5. Myers MG, Kramer LW, Stanberry LR (December 1987). "Varicella in a gorilla". Journal of Medical Virology 23 (4): 317–22. doi:10.1002/jmv.1890230403. PMID 2826674. 
  6. ୬.୦ ୬.୧ Chicken-pox is recorded in Oxford English Dictionary 2nd ed. since 1684; the OED records several suggested etymologies
  7. Belshe, Robert B. (1984). Textbook of human virology (2nd ed.). Littleton MA: PSG. ପୃଷ୍ଠା. 829. ISBN 0-88416-458-6. 
  8. Teri Shors (2011). "Herpesviruses: Varicella Zoster Virus (VZV)". Understanding Viruses (2nd ed.). Jones & Bartlett. ପୃଷ୍ଠା. 459. ISBN 978-0-7637-8553-6. http://books.google.com/books?id=Uk8xP5LRHr4C&pg=PA459. 
  9. Pattison, John; Zuckerman, Arie J.; Banatvala, J.E. (1994). Principles and practice of clinical virology (3rd ed.). Wiley. ପୃଷ୍ଠା. 37. ISBN 0-471-93106-3. 
  10. ୧୦.୦ ୧୦.୧ Anthony J Papadopoulos. "Chickenpox Clinical Presentation". In Dirk M Elston. Medscape Reference. http://emedicine.medscape.com/article/1131785. Retrieved 4 August 2012. 
  11. "Symptoms of Chickenpox". Chickenpox. NHS Choices. http://www.nhs.uk/Conditions/Chickenpox/Pages/Symptoms.aspx. Retrieved 14 March 2013. 
  12. "Chickenpox (varicella)". http://www.netdoctor.co.uk/diseases/facts/chickenpox.htm. Retrieved 2010-11-06. 
  13. "Varicella Zoster Virus". http://www.varicellazoster.net/. Retrieved 2010-11-06. 
  14. Tebruegge M, Kuruvilla M, Margarson I (2006). "Does the use of calamine or antihistamine provide symptomatic relief from pruritus in children with varicella zoster infection?" (Abstract). Arch. Dis. Child. 91 (12): 1035–6. doi:10.1136/adc.2006.105114. PMC 2082986. PMID 17119083. http://adc.bmj.com/cgi/content/extract/91/12/1035. 
  15. Domino, Frank J. (2007). The 5-Minute Clinical Consult. Lippincott Williams & Wilkins. ପୃଷ୍ଠା. 248. ISBN 978-0-7817-6334-9. 
  16. Brannon, Heather (May 21, 2008). Chicken Pox Treatments. About.com.
  17. Parmet S, Lynm C, Glass RM (February 2004). "JAMA patient page. Chickenpox". JAMA 291 (7): 906. doi:10.1001/jama.291.7.906. PMID 14970070. http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/291/7/906. 
  18. Naus M et al. (15 October 2006). "Varizig™ as the Varicella Zoster Immune Globulin for the Prevention of Varicella In At-Risk Patients". Canada Communicable Disease Report 32 (ACS-8). http://www.phac-aspc.gc.ca/publicat/ccdr-rmtc/06vol32/acs-08/index-eng.php. 
  19. Huff JC (Jan 1988). "Antiviral treatment in chickenpox and herpes zoster.". Journal of the American Academy of Dermatology 18 (1 Pt 2): 204–6. doi:10.1016/S0190-9622(88)70029-8. PMID 3339143. 
  20. Gnann Jr, John W. (2007). "Chapter 65Antiviral therapy of varicella-zoster virus infections". In Arvin, Ann; et.al. Human herpesviruses : biology, therapy, and immunoprophylaxis. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-82714-0. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK47401/. Retrieved 20 January 2014. 
  21. Kay AB (2001). "Allergy and allergic diseases. First of two parts". The New England Journal of Medicine 344 (1): 30–7. doi:10.1056/NEJM200101043440106. PMID 11136958. 
  22. Kay AB (2001). "Allergy and allergic diseases. Second of two parts". The New England Journal of Medicine 344 (2): 109–13. doi:10.1056/NEJM200101113440206. PMID 11150362. 
  23. "Antiviral medications for chickenpox". http://children.webmd.com/vaccines/antiviral-medications-for-chickenpox. Retrieved 2011-03-27. 
  24. "Reye's Syndrome-Topic Overview". http://children.webmd.com/tc/reyes-syndrome-topic-overview. Retrieved 2011-03-27. 
  25. "Chicken Pox parties do more harm than good, says doctor". KSLA News 12 Shreveport, Louisiana News Weather & Sports. http://www.ksla.com/story/16317324/chicken-pox-parties-do-more-harm-than-good-says-doctor.