ଜନ୍ମ ନିରୋଧ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
ଜନ୍ମ ନିରୋଧ
ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ଓ ବାହାର ସ୍ରୋତ
MeSH D003267

ଜନ୍ମ ନିରୋଧ ବା ଜନ୍ମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବା ପ୍ରଜନନ ଶକ୍ତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏକ ପଦ୍ଧତି ଯାହାଦ୍ଵାରା ଗର୍ଭ ନିରୋଧ କରାଯାଏ ଅର୍ଥାତ ପିଲା ଜନ୍ମ ନ ହେବା ନିମନ୍ତେ ବନ୍ଦବୋସ୍ତ କରାଯାଏ[୧] । ଯୋଜନା, ବନ୍ଦବୋସ୍ତ ଓ ଜନ୍ମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ସାମୁହିକ ଭାବରେ ପରିବାର ଯୋଜନା ବା ପରିବାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କହନ୍ତି[୨][୩]ନିରାପଦ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ (ପୁରୁଷ ବା ମହିଳା କଣ୍ଡୋମ) ଦ୍ଵାରା ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ଜନିତ ରୋଗଗୁଡିକର ସଂକ୍ରମଣ ହୁଏ ନାହିଁ[୪][୫]ବିକଶିତ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଜନ୍ମ ନିରୋଧକ ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁ ମାତୃ ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା ୪୦% (୨୦୦୮ ମସିହାରେ ୨,୭୦,୦୦୦) କମିଛି ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ଯୋଗାଣ ହୋଇଥିଲେ ଏହା ୭୦ % ହୋଇ ପାରିଥାଆନ୍ତା[୬][୭] । ଦୁଇ ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟ ବଢିଲେ ମହିଳାମାନଙ୍କର ଗର୍ଭ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅବସ୍ଥା ସୁଧୁରିବ ତଥା ନୂତନ ଶିଶୁମାନଙ୍କର ବଞ୍ଚିବା ହାର ବୃଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ । ଜନ୍ମ ନିରୋଧକ ବ୍ୟବହାର ଦ୍ଵାରା ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ମହିଳାଙ୍କର ରୋଜଗାର, ବଡ଼ି ମାସ୍ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ, ପିଲାମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ହେବ[୮]
ସବୁଠାରୁ ଫଳପ୍ରଦ ବନ୍ଧ୍ୟାକରଣ ମଧ୍ୟରେ ଭାସେକ୍ଟୋମି(ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ବନ୍ଧ୍ୟାକରଣ), ମହିଳାମାନଙ୍କର ଟ୍ୟୁବାଲ ଲାଇଗେସନ୍, ଆଇ.ୟୁ.ଡି.ଇମ୍ପ୍ଲାଣ୍ଟେବ୍ଲ ଡିଭାଇସ୍ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ । ତା ପରେ ହରମୋନ କଣ୍ଟ୍ରାସେପ୍ଟିଭ, ଓରାଲ ପିଲ୍, ପ୍ୟାଚେସ୍, ଯୋନିପଥ ରିଙ୍ଗ ଓ ଇଞ୍ଜେକସନ ମାଧ୍ୟମରେ ଜନ୍ମ ନିରୋଧ କରା ଯାଇପାରେ । କଣ୍ଡୋମ, ଡାୟାଫ୍ରାମ, କଣ୍ଟ୍ରାସେପ୍ଟିଭ ସ୍ପଞ୍ଜ ଦ୍ଵାରା ସ୍ଵଳ୍ପ ଫଳପ୍ରଦ ନିରୋଧ ହୋଇ ପାରେ । ଶୁକ୍ରାଣୁ ଘାତକ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟ ବିକ୍ଷେପ ପୂର୍ବରୁ ବିରତ ସବୁଠାରୁ ସ୍ଵଳ୍ପ ଫଳପ୍ରଦ ପ୍ରଣାଳୀ ଅଟେ । ସ୍ଥାୟୀ ଦନ୍ଧ୍ୟାକରଣ ନିମନ୍ତେ ଭାସେକ୍ଟୋମି(ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ବନ୍ଧ୍ୟାକରଣ), ମହିଳାମାନଙ୍କର ଟ୍ୟୁବାଲ ଲାଇଗେସନ୍ କରାଯାଏ । ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରଣାଳୀ ସ୍ଵଳ୍ପକାଳୀନ ଫଳପ୍ରଦ । ଅସୁରକ୍ଷିତ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ପରେ ପରେ ଏମର୍ଜେନ୍ସି ଔଷଧ ଦ୍ଵାରା କିଛି ଦିନ ଗର୍ଭ ନିରୋଧ ହୋଇ ପାରେ । କୈଶୋର ଅବସ୍ଥାରେ ଯୌନ ଶିକ୍ଷା ନ ଥାଇ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ନିରାପଦ ନୁହେଁ[୯][୧୦]
କିଶୋର ଅବସ୍ଥାରେ ଗର୍ଭ ଅତି ସଙ୍କଟ ଜନକ ଏବଂ ଯୌନ ଶିକ୍ଷା ଓ ଜନ୍ମ ନିରୋଧ ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ଅବାଞ୍ଛିତ ଗର୍ଭ ଧାରଣ ରୋକି ହୁଏ[୧୧][୧୨] । ଏହି ବୟସରେ ସ୍ଵଳ୍ପ କାଳୀନ ଜନ୍ମ ନିରୋଧ ଆବଶ୍ୟକ । ସ୍ତନ୍ୟ ପାନ ନ କରାଉଥିବା ମହିଳା ପିଲା ଜନ୍ମର ୪ ରୁ ୬ ସପ୍ତାହ ପରେ ଗର୍ଭ ଧାରଣ କରି ପାରିବ । ଗର୍ଭ ନିରୋଧକ ବଟିକା ଖାଇବା ଏହି ସମୟରେ ଉଚିତ । ଋତୁ ବନ୍ଦ ପରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜନ୍ମ ନିରୋଧ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆବଶ୍ୟକ[୧୩]
ଆଦିମ କାଳରୁ ଜନ୍ମ ନିରୋଧ ବ୍ୟବହାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପଲବ୍ଧ ହେଲା[୧୪] । କେତେକେ ସମାଜରେ ରାଜନୈତିକ ଓ ନୀତି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଜନ୍ମ ନିରୋଧକୁ ନିରାଦର କରନ୍ତି । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ପ୍ରାୟ ୨୨୦ ନିୟୁତ ମହିଳା କୌଣସି ଜନ୍ମ ନିରୋଧ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ[୧୫][୧୬] । ଜନ୍ମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅଳ୍ପ ପିଲା ହେବା ଦ୍ଵାରା ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ସାଧନ ହୁଏ[୧୭]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. "Definition of Birth control". MedicineNet. http://www.medterms.com/script/main/art.asp?articlekey=53351. Retrieved 9 August 2012. 
  2. Oxford English Dictionary. Oxford University Press. June 2012 (online). 
  3. World Health Organization (WHO). "Family planning". Health topics. World Health Organization (WHO). http://www.who.int/topics/family_planning/en/. 
  4. Taliaferro, L. A.; Sieving, R.; Brady, S. S.; Bearinger, L. H. (2011). "We have the evidence to enhance adolescent sexual and reproductive health--do we have the will?". Adolescent medicine: state of the art reviews 22 (3): 521–543, xii. PMID 22423463. 
  5. Chin, H. B.; Sipe, T. A.; Elder, R.; Mercer, S. L.; Chattopadhyay, S. K.; Jacob, V.; Wethington, H. R.; Kirby, D. et al. (2012). "The Effectiveness of Group-Based Comprehensive Risk-Reduction and Abstinence Education Interventions to Prevent or Reduce the Risk of Adolescent Pregnancy, Human Immunodeficiency Virus, and Sexually Transmitted Infections". American Journal of Preventive Medicine 42 (3): 272–294. doi:10.1016/j.amepre.2011.11.006. PMID 22341164. 
  6. Cleland, J; Conde-Agudelo, A; Peterson, H; Ross, J; Tsui, A (2012 Jul 14). "Contraception and health.". Lancet 380 (9837): 149–56. PMID 22784533. 
  7. Ahmed, S.; Li, Q.; Liu, L.; Tsui, A. O. (2012). "Maternal deaths averted by contraceptive use: An analysis of 172 countries". The Lancet 380 (9837): 111–125. doi:10.1016/S0140-6736(12)60478-4. PMID 22784531. 
  8. Canning, D.; Schultz, T. P. (2012). "The economic consequences of reproductive health and family planning". The Lancet 380 (9837): 165–171. doi:10.1016/S0140-6736(12)60827-7. PMID 22784535. 
  9. DiCenso A, Guyatt G, Willan A, Griffith L (June 2002). "Interventions to reduce unintended pregnancies among adolescents: systematic review of randomised controlled trials". BMJ 324 (7351): 1426. PMC 115855. PMID 12065267. 
  10. Duffy, K.; Lynch, D. A.; Santinelli, J. (2008). "Government Support for Abstinence-Only-Until-Marriage Education". Clinical Pharmacology & Therapeutics 84 (6): 746–748. doi:10.1038/clpt.2008.188. PMID 18923389. 
  11. Black, A. Y.; Fleming, N. A.; Rome, E. S. (2012). "Pregnancy in adolescents". Adolescent medicine: state of the art reviews 23 (1): 123–138, xi. PMID 22764559. 
  12. Rowan, S. P.; Someshwar, J.; Murray, P. (2012). "Contraception for primary care providers". Adolescent medicine: state of the art reviews 23 (1): 95–110, x–xi. PMID 22764557. 
  13. Family planning : a global handbook for providers : evidence-based guidance developed through worldwide collaboration. (Rev. and Updated ed. ed.). Geneva, Switzerland: WHO and Center for Communication Programs. 2011. pp. 260–300. ISBN 978-0-9788563-7-3. 
  14. Hurt, K. Joseph, et al.(eds.); Department of Gynecology and Obstetrics, The Johns Hopkins University School of Medicine, Baltimore, Maryland (2012-03-28). The Johns Hopkins manual of gynecology and obstetrics. (4th ed.). Philadelphia: Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins. p. 232. ISBN 978-1-60547-433-5. 
  15. "Costs and Benefits of Contraceptive Services: Estimates for 2012" (pdf). United Nations Population Fund. June 2012. pp. 1. http://www.guttmacher.org/pubs/AIU-2012-estimates.pdf. 
  16. Carr, B.; Gates, M. F.; Mitchell, A.; Shah, R. (2012). "Giving women the power to plan their families". The Lancet 380 (9837): 80–82. doi:10.1016/S0140-6736(12)60905-2. PMID 22784540. 
  17. Van Braeckel, D.; Temmerman, M.; Roelens, K.; Degomme, O. (2012). "Slowing population growth for wellbeing and development". The Lancet 380 (9837): 84–85. doi:10.1016/S0140-6736(12)60902-7. PMID 22784542.