ସଂଖ୍ୟା ରେଖା

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
(Number line ରୁ ଲେଉଟି ଆସିଛି)
Jump to navigation Jump to search

ମୂଳଭୂତ ଗଣିତରେ ସଂଖ୍ୟା ରେଖା ହେଉଛି ଏକ ମାନକ ଚିହ୍ନିତ ଜ୍ୟାମିତିକ ସରଳ ରେଖାଚିତ୍ର ଯେଉଁଥିରେ ବାସ୍ତବ ସଂଖ୍ୟା ଜଗତର ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଇପାରିବ । ଏହି ଜ୍ୟାମିତିକ ସଂଖ୍ୟା ରେଖା ଉପରିସ୍ଥ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିନ୍ଦୁ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ବାସ୍ତବ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଚିହ୍ନଟ ବା ପ୍ରକାଶ କରିଥାଏ । [୧] ଚିତ୍ରରେ କେବଳ ଧନାତ୍ମକ ୯ ଏବଂ ଋଣାତ୍ମକ ୯ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସଂଖ୍ୟା ସବୁ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲେ ବି ସଂଖ୍ୟାରେଖାରେ ସମସ୍ତ ବାସ୍ତବ ସଂଖ୍ୟା ଯଥା; ପୂର୍ଣ୍ଣସଂଖ୍ୟା (ଧନାତ୍ମକ ଏବଂ ଋଣାତ୍ମକ ), ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା, ପରିମେୟ ସଂଖ୍ୟା, ଅପରିମେୟ ସଂଖ୍ୟା ଇତ୍ୟାଦି ସମସ୍ତ ବାସ୍ତବ ସଂଖ୍ୟା ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇପାରିବ । ଅର୍ଥାତ ସଂଖ୍ୟାରେଖା ଉପରିସ୍ଥ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିନ୍ଦୁ କୌଣସି ନା କୌଣସି ବାସ୍ତବ ସଂଖ୍ୟାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ ।[୨]

ସଂଖ୍ୟା ରେଖା

କିପରି ଆଙ୍କିବା[ସମ୍ପାଦନା]

ସଂଖ୍ୟା ରେଖା ସାଧାରଣତଃ ଭୂସମାନ୍ତର ଏକ ଜ୍ୟାମିତିକ ସରଳରେଖା ଭାବେ ଅଙ୍କାଯାଇପାରିବ । ଅବଶ୍ୟ କାର୍ଟେସିଆନ ଜ୍ୟାମିତିରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟାରେଖା ଭୂଲମ୍ବ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଅଙ୍କାଯାଏ । ତେବେ ଏହାର ଆରମ୍ଭ ବିନ୍ଦୁ ଏବଂ ଶେଷ ବିନ୍ଦୁ ନ ଥାଏ । ସେଥିପାଇଁ ଉଭୟ ପ୍ରାନ୍ତ ପରସ୍ପର ବୀପରୀତମୁଖୀ ଦୁଇ ତୀର ଚିହ୍ନଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥାଏ । ଗାଣିତିକ ଅର୍ଥରେ ଏହା ବୁଝାଏ ଯେ ସର୍ବ ନିମ୍ନ ଏବଂ ସର୍ବ ବୃହତ୍ତ ବାସ୍ତ ସଂଖ୍ୟା ନାହିଁ । ଏହି ଜ୍ୟାମିତିକ ରେଖାର ମଧ୍ୟବିନ୍ଦୁକୁ ସାଧାରଣତଃ ଶୁନ (୦) ମାନକ ଭାବେ ମାନାଙ୍କିତ କରାଯାଇ ସମାନ ସମାନ ବ୍ୟବଧାନରେ ଏହାର ବାମଦିଗରେ ଋଣରାଶି ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଧନରାଶି ସମୂହର ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ ।[୩] ଭୂଲମ୍ବ ରେଖା ହୋଇଥିବା ସ୍ଥଳେ ମଧ୍ୟ ବିନ୍ଦୁର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଧନ ରାଶି ସମୂହ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ବିନ୍ଦୁର ନିମ୍ନକୁ ଋଣରାଶି ସମୂହ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ରେଖା ଆଦ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ତ ବିନ୍ଦୁ ବିହୀନ ଏକ ରେଖାଖଣ୍ଡ ଭଳି ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅସୀମିତ ଦୂରତା ଯାଏଁ ବଢିପାରେ ।

ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ୱୟର ତୁଳନା[ସମ୍ପାଦନା]

ସଂଖ୍ୟା ରେଖା ସାହାଯ୍ୟରେ ସଂଖ୍ୟା ରେଖା ଉପରିସ୍ଥ ଯେ କୌଣସି ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ତୁଳନା ସହଜତର ହୋଇଥାଏ ।

  • ସଂଖ୍ୟାଦ୍ୱୟ ବା ସମ୍ବନ୍ଧିତ ବିନ୍ଦୁଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟରେ ସଂଖ୍ୟାରେଖାର ଡାହାଣ ଆଡକୁ ରହୁଥିବା ସଂଖ୍ୟାଟି ସାଧାରଣତଃ ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ ବୃହତ୍ତର ହୋଇଥାଏ ।
  • ପ୍ରକାରାନ୍ତରେ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ୱୟ ବା ସମ୍ବନ୍ଧିତ ବିନ୍ଦୁଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟରେ ସଂଖ୍ୟାରେଖାର ବାମ ଆଡକୁ ରହୁଥିବା ସଂଖ୍ୟାଟି ସାଧାରଣତଃ ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ କ୍ଷୁଦ୍ରତ୍ତର ହୋଇଥାଏ ।

ତୁଳନା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦୁଇ ସଂଖ୍ୟାକୁ ସଂଖ୍ୟାରେଖାରେ (ବିନ୍ଦୁଦ୍ୱୟ) ଚିହ୍ନଟ କରିବାପରେ ଏହି ବିନ୍ଦୁଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟରେ ମାନକ ଦୂରତା ହେବ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଉପରିସ୍ଥ ସଂଖ୍ୟାରେଖାରେ ଧନାତ୍ମକ ୧ ଏବଂ ଋଣାତ୍ମକ ୧ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର ହେଉଛି ଏହି ଦୁଇ ବିନ୍ଦୁ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ଅର୍ଥାତ ୨ ।

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. Stewart, James B.; Redlin, Lothar; Watson, Saleem (2008). College Algebra (5th ed.). Brooks Cole. pp. 13–19. ISBN 0-495-56521-0.
  2. "Number line". Retrieved 11 June 2018.
  3. "ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ସଂଖ୍ୟାରେ ସଂକ୍ରିୟା" (PDF). National Institute of Open Schooling. Retrieved 12 June 2018.

ବାହାର ଲିଙ୍କ[ସମ୍ପାଦନା]