ଏଚ୍. ଜେ. କନିଆ

ଏଚ୍‌. ଜେ. କନିଆ (ହରିଲାଲ ଜେକିସୁନଦାସ କନିଆ) (3 ନଭେମ୍ବର 1890 – 6 ନଭେମ୍ବର 1951) ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ । ୧୯୫୧ ମସିହାରେ ସେ ପଦବୀରେ ରହିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ଘଟିଥିଲା।

ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ

କନିଆଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୮୯୦ ମସିହାରେ ସୁରତର ଏକ ମଧ୍ୟମ ବର୍ଗ ପରିବାରରେ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ଠାକୁରଦା ଗୁଜରାଟରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ପାଇଁ ରେଭେନ୍ୟୁ ଅଫିସର ଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତା ଜେକିସୁନଦାସ ଭାବନଗର ରିଆସତର ଶାମଲଦାସ କଲେଜରେ ସଂସ୍କୃତ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ଏବଂ ପରେ ପ୍ରଧାନାଚାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ବଡ ଭାଇ ହୀରାଲାଲ ଜେକିସୁନଦାସ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଅଧିବକ୍ତା ଥିଲେ । ହୀରାଲାଲଙ୍କ ପୁଅ ମଧୁକର ହୀରାଲାଲ ଜେକିସୁନଦାସ ମଧ୍ୟ ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଏବଂ ପରେ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୨୫ ମସିହାରେ କନିଆଙ୍କ ବିବାହ ଚୁନ୍ନୀଲାଲ ମେହେତାଙ୍କ ଝିଅ କୁସୁମ ମେହେତାଙ୍କ ସହିତ ହୋଇଥିଲା।

ଶିକ୍ଷା

କନିଆ ୧୯୧୦ ମସିହାରେ ଶାମଲଦାସ କଲେଜରୁ କଳା ବିଭାଗର ସ୍ନାତକ ପରୀକ୍ଷା ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ। ପରେ ସେ ବୋମ୍ବେର ଗଭର୍ନମେଣ୍ଟ ଲ ନାଲେଜରୁ ୧୯୧୨ ମସିହାରେ ଆଇନରେ ସ୍ନାତକ ଏବଂ ୧୯୧୩ ମସିହାରେ ସେହି ବିଷୟରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଉପାଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ।

ବୃତ୍ତି ଜୀବନ

ପଢ଼ାଶୁଣା ସରିବା ପରେ କନିଆ ବମ୍ବେ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଅଧିବକ୍ତା ଭାବେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଓକିଲାତି ସହିତ ସେ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ Indian Law Reportsର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସମ୍ପାଦକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ୧୯୩୦ ମସିହାରେ ସେ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ବମ୍ବେ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଜୁନ ୧୯୩୧ରେ ସେ ସେହି ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଅତିତିକ୍ତ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ସେ ଏହି ପଦବୀରେ ୧୯୩୩ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥିଲେ। ପରେ ସହଯୋଗୀ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ କନିଆଙ୍କୁ ତିନି ମାସ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଲା । ଏହି ତିନି ମାସ ସେ ପୁନଃ ଓକିଲାତି ପେଷାକୁ ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ଶେଷରେ ଜୁନ ୧୯୩୩ରେ ତାଙ୍କ ପଦୋନ୍ନତି ହୋଇଥିଲା ।

୧୯୪୩ର Birthday Honours Listରେ କନିଆଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଏବଂ ସେ Sir ଉପାଧି ପାଇଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ସେ ବମ୍ବେ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ସବୁଠାରୁ ବରିଷ୍ଠ ସହଯୋଗୀ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ ଏବଂ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ସର୍ ଜନ୍ ବୋମଣ୍ଟଙ୍କ ସେବାନିବୃତ୍ତି ପରେ କନିଆଙ୍କୁ ସେହି ପଦବୀ ମିଳିବା କଥା ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ବୋମଣ୍ଟ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପକ୍ଷପାତିତ୍ୱ ରଖୁଥିଲେ ଏବଂ ସେ ତେଣୁ କନିଆଙ୍କ ପରିବର୍ତ୍ତେ ସର୍ ଜନ୍ ଷ୍ଟୋନଙ୍କ ନାମ ପ୍ରସ୍ତାବ କଲେ । ଷ୍ଟୋନ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ବିରୋଧରେ ଥିଲେ, ତଥାପି ସେ ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ । ତଥାପି ମଇ–ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୪୪ ଓ ଜୁନ–ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୪୫ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ କନିଆ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶର ପଦ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।

୨୦ ଜୁନ ୧୯୪୬ରେ ସେ ଫେଡେରାଲ୍ କୋର୍ଟର ସହଯୋଗୀ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ୧୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୭ରେ ଫେଡେରାଲ୍ କୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ସର୍ ପ୍ୟାଟ୍ରିକ୍ ସ୍ପେନ୍ସ ସେବାନିବୃତ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ତାହା ପରେ ଏହି ପଦବୀ କନିଆଙ୍କୁ ମିଳିଲା । ୨୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୦ରେ ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନ ଗଣତନ୍ତ୍ର ହେଲା ବେଳେ, କନିଆ ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ ଏବଂ ସେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡ଼ଃ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶପଥ ନେଲେ । ୬ ନଭେମ୍ବର ୧୯୫୧ରେ ୬୧ ବର୍ଷ ବୟସରେ କନିଆଙ୍କ ହୃଦ୍‌ଘାତରେ ଦେହାନ୍ତ ଘଟିଥିଲା ।