ସତ୍ୟଧ୍ୟାନ ତୀର୍ଥ

ସତ୍ୟଧ୍ୟାନ ତୀର୍ଥ
ଜନ୍ମ	Korlahalli Sethuramacharya (1872-12-24)୨୪ ଡିସେମ୍ବର ୧୮୭୨ Chikodi, Belgaum district, Karnataka
ମୃତ୍ୟୁ	୨୪ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୪୨(1942-03-24) (ବୟସ ୬୯) Pandharpur, Solapur district, Maharashtra
Order	Vedanta (Uttaradi Math)
ଗୁରୁ	Satyajnana Tirtha
ଦର୍ଶନ	Dvaita, Vaishnavism

ସତ୍ୟଧ୍ୟାନ ତୀର୍ଥ (୨୪ ଡିସେମ୍ବର ୧୮୭୨– ୨୪ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୪୨) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ହିନ୍ଦୁ ଦାର୍ଶନିକ, ପଣ୍ଡିତ, ଯୋଗୀ, ଅଧ୍ୟାତ୍ମବାଦୀ, ଧର୍ମତତ୍ତ୍ୱବିଦ୍ ଓ ସାଧୁ ଥିଲେ । ସେ ଉତ୍ତରାଦି ମଠର ୩୮ତମ ପୀଠାଧିଶ ଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୧୧ ରୁ ୧୯୪୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୀଠାଧିଶ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ନିଷ୍ପାଦନ କରିଥିଲେ । ସେ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସବୁଠୁ ସକ୍ରିୟ ଓ ପ୍ରଚେଷ୍ଟାଶୀଳ ପୀଠାଧିଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଥିଲେ । ସେ ଥିଲେ କ୍ଳାନ୍ତହୀନ ଧର୍ମ ପ୍ରଚାରକ ଓ ତାଙ୍କ ସମୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାର୍ଶନିକ ତର୍କବିଦ୍ । ତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣା ଓ ପ୍ରୟାସରେ ମାଧବଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର ଭାଷ୍ୟର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମରାଠୀ ଅନୁବାଦ, ଜୟତୀର୍ଥଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱପ୍ରକାଶିକା ଇତ୍ୟାଦି ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମାଧ୍ୱ ଅନୁଗାମୀମାନଙ୍କ ସୁବିଧା ପାଇଁ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।

ସତ୍ୟଧ୍ୟାନ ତୀର୍ଥ ସମଗ୍ର ଭାରତ ଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ, ତର୍କ–ବିତର୍କ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ତର୍କ–ପୁସ୍ତିକା ଓ ପ୍ରଚାରପତ୍ର ପ୍ରକାଶ କରି ନିଶୁଳ୍କ ବିତରଣ କରୁଥିଲେ । ସେ ୧୯୦୫–୦୬ ସମୟରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ମାଧ୍ୱ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଅଭିରୁଦ୍ଧିକରିଣୀ ସଭା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୩୦ରେ ସଂସ୍କୃତ ସାହିତ୍ୟ ଓ ଦର୍ଶନର, ବିଶେଷକରି ଦ୍ୱୈତ ଦର୍ଶନର, ଅଧ୍ୟୟନ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ଏହାକୁ ଅନୁବନ୍ଧିତ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

ଜୀବନୀ

ସତ୍ୟଧ୍ୟାନତୀର୍ଥଙ୍କ ଜନ୍ମ ୨୪ ଡିସେମ୍ବର ୧୮୭୨ରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଚିକୋଡ଼ି ନାମକ ଗାଁରେ, ପାଣ୍ଡିତ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ପ୍ରାଚୀନ ଦେଶସ୍ଥ ମାଧ୍ୱ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ, କୋରଳହଲ୍ଲି ଜୟରାମାଚାର୍ଯ୍ୟ (ପୂର୍ବାଶ୍ରମର ନାମ: ସତ୍ୟଧୀରତୀର୍ଥ) ଓ କୃଷ୍ଣତୀର୍ଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ହୋଇଥିଲା । ପୂର୍ବାଶ୍ରମରେ ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା କୋରଳହଲ୍ଲି ସେତୁରାମାଚାର୍ଯ୍ୟ। ତାଙ୍କ ପିତା ସତ୍ୟଧୀରତୀର୍ଥ ଉତ୍ତରାଦି ମଠର ୩୭ତମ ପୀଠାଧିଶ ଥିଲେ ।ସତ୍ୟଧ୍ୟାନ ତୀର୍ଥ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ମଠର ଦିଓଆନ୍ ଭାବରେ କାମ କରିବାରୁ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ମଣିଷ ଓ ଯଥାର୍ଥ ପରିସ୍ଥିତିର ଚତୁର ବିବେଚକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ହାସ୍ୟ–ବୋଧ ବହୁତ ପ୍ରଖର ଥିଲା । ସେ ଯେ କୌଣସି ସମୟରେ, ଛାତ୍ର, ପଣ୍ଡିତ ଓ ଦାର୍ଶନିକ ସମସ୍ୟାରେ ଆଗ୍ରହୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ରହୁଥିଲେ। ସେ କୌଣସି ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବିଚାର ନିର୍ବିଶେଷରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଶିକ୍ଷା ମିଳୁଥିଲା, ସେଠାରେ ତାହାର ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ । ସେ ଯୁବ ପୀଢୀର ଗୁପ୍ତ ପ୍ରତିଭା ଖୋଜି ତାର ବିକାଶ କରିବାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଥିଲେ ଏବଂ ବହୁତ ଯୁବ ପଣ୍ଡିତଙ୍କୁ ବେଦାନ୍ତ ଗବେଷଣାରେ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିବାରେ ପ୍ରେରିତ କରିଥିଲେ ।

ସେ ଚାରି ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତର ପ୍ରଚାରକ ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବେଦାନ୍ତର ପାରମ୍ପରିକ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ତର୍କ, ଭ୍ରମଣ ଓ ପ୍ରକାଶନମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ରେଖି ଯାଇଥିଲେ । ୧୯୨୯–୩୦ ମସିହାରେ କୁମ୍ଭକୋଣମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦ୍ୱୈତ–ଅଦ୍ୱୈତ ତର୍କରେ ସେ ଅନନ୍ତକୃଷ୍ଣ ଶାସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅଦ୍ୱୈତୀୟ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି ଇତିହାସ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ।ତାଙ୍କ ତର୍କରେ ବାଳ ଗଙ୍ଗାଧର ତିଳକଙ୍କ ଭଳି ନେତାମାନେ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ । ସେ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଚେୟାର ଓ ବୃତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଅଭିନବଗୁପ୍ତଙ୍କ ଅଦ୍ୱୈତକଳାନାଳା ଇତ୍ୟାଦି ଗ୍ରନ୍ଥ ସଂପାଦନ କରିଥିଲେ ।ସେ ସମସ୍ତ ପରମ୍ପରାର ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହ ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରତିବର୍ଷ ତିରୁପତି ଆଦିଠାରେ ପଣ୍ଡିତ ସଭା କରୁଥିଲେ । ସେ ହିନ୍ଦୁଧର୍ମର ପ୍ରମୁଖ ଧାର୍ମିକ ନେତା ଥିଲେ। ସାରା ଭାରତ ଭ୍ରମଣ କରି ବାରାଣସୀ, ଗୟା, ଦ୍ୱାରକା ଇତ୍ୟାଦି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷା କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସେ ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ସେ ମାଧ୍ୱ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ପାଇଁ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଆଗ୍ରହର ପୁନରୁତ୍ଥାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦର୍ଶନାନୁଗାମୀମାନଙ୍କ ନଜରରେ ମାଧ୍ୱ ପରମ୍ପରାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଚମତ୍କାର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ପ୍ରୟାସ ତାଙ୍କୁ ସେ ସମୟର ଦାର୍ଶନିକ ପରିଦୃଶ୍ୟରେ ଅଲଗା ସ୍ଥାନ ଦେଇଥିଲା ।

ମୃତ୍ୟୁ

ସେ ୩୧ ବର୍ଷ ଧରି ପୀଠାଧିଶ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ନିଷ୍ପାଦନ କରିଥିଲେ । ୨୪ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୪୨ ତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ଘଟିଲା । ପରେ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପଣ୍ଡରପୁର ମଠରେ ସମାଧି ଦିଆଯାଇଥିଲା । ସତ୍ୟପ୍ରଜ୍ଞତୀର୍ଥ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହୋଇଥିଲେ ।