ଶବାନା ଆଜମୀ

ଶବାନା ଆଜମୀ
ଶବାନା ଆଜମୀ
	Azmi at the SFU in October 2009
ଜନ୍ମ	Shabana Kaifi Azmi; ୧୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୫୦ (ବୟସ ୭୫); Hyderabad, Telangana, India
ବୃତ୍ତିସମୂହ	Actress; social activist;
କୃତି	Full list
ବୈବାହିକ-ସାଥୀ	Javed Akhtar (m. ୧୯୮୪)
ପିତାମାତା	Kaifi Azmi (ବାପା); Shaukat Kaifi (ମାଆ);
ସମ୍ପର୍କୀୟ	Baba Azmi (brother);
ପରିବାର	Akhtar-Azmi family
Honours	Padma Bhushan (2012)
Member of Parliament, Rajya Sabha
	କାର୍ଯ୍ୟକାଳ; 27 August 1997 – 26 August 2003
Nominated by	K. R. Narayanan
ପୂର୍ବ ଅଧିକାରୀ	M. Aram
ପର ଅଧିକାରୀ	Hema Malini
ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ	Nominated (Arts)
ଦସ୍ତଖତ

ଇଂରାଜୀ ଲିଙ୍କ

https://or.wikipedia.org/wiki/Shabana_Azmi

ଶବାନା ଆଜମି (ଜନ୍ମ: ୧୮ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୫୦) ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଭିନେତ୍ରୀ। ସେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର, ଟେଲିଭିଜନ ଓ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ କାର୍ୟରତ ଏକ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ। ସେ ଶାୟର କୈଫି ଆଜମି ଓ ମଞ୍ଚ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଶୌକତ ଆଜମିଙ୍କ କନ୍ୟା। ସେ ପୁଣେର ଭାରତୀୟ ଫିଲ୍ମ ଏବଂ ଟେଲିଭିଜନ ସଂସ୍ଥାନର ଛାତ୍ରୀ ଥିଲେ।

ଶବାନା ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ କମ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ୍ତରାଳ ସିନେମାର ଅଗ୍ରଣୀ ଅଭିନେତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣ୍ୟ ହେଲେ। ଏହା ଭାରତୀୟ ସିନେମାରେ ଏକ ନୂତନ ଧାରା ଥିଲା, ଯାହା ଗମ୍ଭୀର ବିଷୟବସ୍ତୁ ଓ ନବ-ଯଥାର୍ଥବାଦ ପାଇଁ ପରିଚିତ ଥିଲା ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ସରକାରୀ ସମର୍ଥନ ମଧ୍ୟ ପାଇଥିଲା। ସେ ଭାରତର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣ୍ୟ। ବିଭିନ୍ନ ଶୈଳୀର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅଭିନୟକୁ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସେ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି।^[୧] ଏଥିରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟି ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ସହ ଅନେକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସେ ପାଞ୍ଚଟି ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟ ଜିତିଛନ୍ତି। ୧୯୮୮ ମସିହାରେ, ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିଥିଲେ।

ଜୀବନ

ଶବାନା ଆଜମୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ଭାରତର ହାଇଦ୍ରାବାଦରେ ଏକ ସୟ୍ୟଦ ମୁସଲିମ ପରିବାରରେ ହୋଇଥିଲା।^[୨] ତାଙ୍କର ପିତା-ମାତା କୈଫି ଆଜମୀ (ଭାରତୀୟ କବି) ଓ ଶୌକତ ଆଜମୀ (ଭାରତୀୟ ଜନ ନାଟ୍ୟ ସଂଘର ଅଭିଜ୍ଞ ଅଭିନେତ୍ରୀ) ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଉଭୟେ ଭାରତୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଭାଇ ବାବା ଆଜମୀ ଜଣେ ଛାୟାଚିତ୍ରକାର ଅଟନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭାଉଜ ତନ୍ବୀ ଆଜମୀ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଅଟନ୍ତି।

ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜୀବନ

ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ହେଉଛି ଶ୍ୟାମ ବେନେଗଲଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଅଙ୍କୁର (1974)। ଏହା ନବ-ୟଥାର୍ଥବାଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର କଳାତ୍ମକ ଶୈଳୀ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଥିଲା। ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ଶବାନା ଆଜମୀ ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ନ ଥିଲେ ଏବଂ ସେତେବେଳେ ଅନେକ ପ୍ରମୁଖ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଏହି ଭୂମିକାକୁ କରିବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ। ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବିଶାଳ ସମାଲୋଚନାତ୍ମକ ସଫଳତା ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଶବାନା ଆଜମୀ ତାଙ୍କର ଅଭିନୟ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଅଭିନେତ୍ରୀଙ୍କ ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିଲେ।

ସେ ୧୯୮୩ ରୁ ୧୯୮୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲଗାତାର ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ଏହି ପୁରସ୍କାର ସେ ଅର୍ଥ, କନ୍ଧାର ଓ ପାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ପାଇଁ ପାଇଥିଲେ। ଗଡମଦର (୧୯୯୯) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅଭିନୟ ପାଇଁ ସେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିଲେ, ଯାହା ସହିତ ତାଙ୍କର ସମୁଦାୟ ସଂଖ୍ୟା ପାଞ୍ଚଟିକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ

ଆଜମୀ ବିଭିନ୍ନ ମଞ୍ଚନାଟକ ଓ ପ୍ରତିବାଦ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକତାର ବିରୋଧ କରିଛନ୍ତି। ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ସ୍ୱାମୀ ଅଗ୍ନିବେଶ ଓ ଆସଗର ଅଲିଙ୍କ ସହିତ ସେ ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀରୁ ମେରଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ସମ୍ମିଳନ ପାଇଁ ଚାରି ଦିନିଆ ପଦଯାତ୍ରାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହା ସହିତ ସେ ବସ୍ତିବାସୀ, ବିସ୍ଥାପିତ କାଶ୍ମୀରୀ ପଣ୍ଡିତ ଅଭିବାସୀ ଓ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଲାତୁର ଭୂମିକମ୍ପ ପୀଡ଼ିତମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରୁଥିବା ସାମାଜିକ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ ସହ ଏକତା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

୧୯୯୩ ମସିହାର ମୁମ୍ବାଇ ଦଙ୍ଗା ତାଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭାବେ ଆଘାତ କରିଥିଲା ଏବଂ ସେ ଧର୍ମୀୟ ଉଗ୍ରପନ୍ଥୀମାନଙ୍କୁ କଟୁ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। 1995 ମସିହାରେ ରୁନଘେ ସହ ଗୋଟିଏ ସାକ୍ଷାତ୍କାରରେ ସେ ନିଜକୁ ଜଣେ ସମାଜସେବୀ ଭାବେ ପରିଚୟ କରାଇଥିଲେ।^[୩] ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ୧୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ଆକ୍ରମଣ ପରେ ସେ ଭାରତୀୟ ମୁସଲିମମାନଙ୍କୁ ଆଫଗାନିସ୍ତାନର ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦେବା ପାଇଁ ଜାମେ ମସଜିଦର ପ୍ରଧାନ ମୁଫ୍ତିଙ୍କ ଆହ୍ୱାନର ବିରୋଧ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରତିବାଦ ସ୍ୱରୂପ ନେତାମାନଙ୍କୁ ଏକାକୀ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ କହିଥିଲେ।^[୩]

ସେ ଏଇଡ୍ସ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ସାମାଜିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ବିରୋଧରେ ପ୍ରଚାର କରିଛନ୍ତି। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଅନୁମୋଦନରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଭିଡିଓ କ୍ଲିପ୍‌ରେ ସେ ଜଣେ ଏଚଆଇଭି ପଜିଟିଭ୍ ଶିଶୁକୁ କୋଳରେ ଧରି କହୁଛନ୍ତି, “ସେ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅଲଗା ହେବାକୁ ଚାହେଁନି। ସେ ଆପଣମାନଙ୍କର ଭଲପାଇବା ଆବଶ୍ୟକ।” ସେ ବାଙ୍ଗ୍ଲାଦେଶୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମେଘଲା ଆକାଶରେ ଜଣେ ଏଇଡ୍ସ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା କରୁଥିବା ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ। ଏହା ସହିତ ସେ ଅମୁନାଫାଭୋଗୀ ସଂସ୍ଥା ଟେକଏଇଡ୍ସ ତିଆରି କରିଥିବା ଏଚଆଇଭି/ଏଇଡ୍ସ ଶିକ୍ଷାମୂଳକ ଏନିମେଟେଡ୍ ସଫ୍ଟୱେର ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲରେ କଣ୍ଠ ଦେଇଛନ୍ତି।^[୪]

୧୯୮୯ ଠାରୁ ସେ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ନ୍ୟାସନାଲ ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେସନ କାଉନସିଲର ସଦସ୍ୟ; ଭାରତର ଜାତୀୟ ଏଇଡ୍ସ କମିଶନର ସଦସ୍ୟ; ଏବଂ ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ରାଜ୍ୟସଭାର ନିୟୁକ୍ତ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ। ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ଜାତିସଂଘ ଜନସଂଖ୍ୟା ତହବିଲ (UNFPA) ତାଙ୍କୁ ଭାରତର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦୂତ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲା।^[୫]

୨୦୧୯ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବିହାରର ବେଗୁସରାଇ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳରୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରୁଥିବା ଭାରତୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର କନ୍ହାଇୟା କୁମାରଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ।^[୬]

ଆଧାର

↑ "Directorate of Film Festival" (PDF). iffi.nic.in. Retrieved 2026-03-22.
↑ "Happy Birthday Shabana Azmi: Rare photos and unknown insights of the 70-year-old actor, social activist". Hindustan Times (in ଆମେରିକୀୟ ଇଂରାଜୀ). 2020-09-18. Retrieved 2026-03-22.
1 2 "Actor and rebel: Shabana Azmi | Filmfare.com". www.filmfare.com (in ଇଂରାଜୀ). Retrieved 2026-03-22.
↑ hemprakash. "Animated Film to Educate Students on HIV". aidssupport.aarogya.com (in ବ୍ରିଟିଶ୍‌ ଇଂରାଜୀ). Archived from the original on 2020-06-30. Retrieved 2026-03-22.
↑ "UNFPA Announces the Appointment of Ms. Shabana Azmi as its Goodwill Ambassador for India". www.unfpa.org (in ଇଂରାଜୀ). Archived from the original on 2020-06-30. Retrieved 2026-03-22.
↑ Singh, Rohit Kumar (2019-04-26). "Shabana Azmi seek votes for Kanhaiya Kumar, attacks BJP". India Today (in ଇଂରାଜୀ). Retrieved 2026-03-22.

ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଆପଣ ଏହାକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଉଇକିପିଡ଼ିଆକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିପାରିବେ ।

[1] "Directorate of Film Festival" (PDF). iffi.nic.in. Retrieved 2026-03-22.

[2] "Happy Birthday Shabana Azmi: Rare photos and unknown insights of the 70-year-old actor, social activist". Hindustan Times (in ଆମେରିକୀୟ ଇଂରାଜୀ). 2020-09-18. Retrieved 2026-03-22.

[:0-3] 1 2 "Actor and rebel: Shabana Azmi | Filmfare.com". www.filmfare.com (in ଇଂରାଜୀ). Retrieved 2026-03-22.

[4] rakash. "Animated Film to Educate Students on HIV". aidssupport.aarogya.com (in ବ୍ରିଟିଶ୍‌ ଇଂରାଜୀ). Archived from the original on 2020-06-30. Retrieved 2026-03-22.

[5] "UNFPA Announces the Appointment of Ms. Shabana Azmi as its Goodwill Ambassador for India". www.unfpa.org (in ଇଂରାଜୀ). Archived from the original on 2020-06-30. Retrieved 2026-03-22.

[6] Singh, Rohit Kumar (2019-04-26). "Shabana Azmi seek votes for Kanhaiya Kumar, attacks BJP". India Today (in ଇଂରାଜୀ). Retrieved 2026-03-22.

[୧]

[୨]

[୩]

[୪]

[୫]

[୬]