ଯମୁନା

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
(ଯମୁନା ନଦୀ ରୁ ଲେଉଟି ଆସିଛି)
Jump to navigation Jump to search
ଯମୁନା
ନଦୀ
ଆଗ୍ରା ସ୍ଥିତ ତାଜମହଲ ଯମୁନା ନଦୀ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ
ଦେଶ ଭାରତ
ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ହରିଆଣା
Tributaries
 - left Tons, Hindon, Sharda, Kunta, Gir, Rishiganga, Hanuman Ganga
 - right Chambal, Betwa, Ken, Sindh
Cities ଯମୁନା ନଗର, ଦିଲ୍ଲୀ, ମଥୁରା, ଆଗ୍ରା, ଇଟାବାହ, କଳ୍ପି
Source ଯମୁନେତ୍ରୀ
 - location ଉତ୍ତରକାଶୀ ଜିଲ୍ଲା, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, India
 - elevation ୩,୨୯୩ m (୧୦,୮୦୪ ft)
 - coordinates 31°01′0.12″N 78°27′0″E / 31.0167000°N 78.45000°E / 31.0167000; 78.45000
Mouth ତ୍ରିବେଣୀ ସଙ୍ଗମ
 - location ଆଲାହାବାଦ, ଭାରତ
 - elevation ୭୪ m (୨୪୩ ft)
 - coordinates 25°30′N 81°53′E / 25.500°N 81.883°E / 25.500; 81.883Coordinates: 25°30′N 81°53′E / 25.500°N 81.883°E / 25.500; 81.883
Length ୧,୩୭୬ km (୮୫୫ mi)
Basin ୩,୬୬,୨୨୩ km2 (୧,୪୧,୩୯୯ sq mi)
Map

ଯମୁନା ନଦୀ, ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଦୀର୍ଘତମ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ଉପନଦୀ । ଯମୁନା ନଦୀ “ଯମୁନୋତ୍ରୀ” ନାମକ ହିମାଳୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ତୁଷାରକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଉତ୍ପତି ଲାଭ କରିଛି । ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ୧୩୭୬ କି.ମି ଅତିକ୍ରମ କରି ଆହ୍ଲାବାଦ ନିକଟରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ମିଶିଛି । ସମୁଦ୍ରରେ ମିଶି ନ'ଥିବା ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଭାରତର ଦୀର୍ଘତମ ନଦୀ । ଆହ୍ଲାବାଦ ନିକଟରେ (ପ୍ରୟାଗ ଠାରେ) ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ମିଳନ ସ୍ଥଳ “ ତ୍ରିବେଣୀ ସଙ୍ଗମ” ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଏହା ହିନ୍ଦୁମାନକର ଏକ ପ୍ରଧାନ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ । ପ୍ରତି ୧୨ବର୍ଷରେ ଥରେ ସେଠାରେ “କୁମ୍ଭ ମେଳା ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥାଏ ।


ଉପନଦୀ ଗଣ[ସମ୍ପାଦନା]

ଯମୁନା ନଦୀର କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ଉପନଦୀସମୂହ ହେଲେ:

  1. ଟନ୍ସ ନଦୀ
  2. ବେତ୍ୱୱା
  3. ଚମ୍ବଲ ନଦୀ
  4. କେନ
  5. ସିନ୍ଧ ନଦୀ
  6. ହିଣ୍ଡନ ନଦୀ

ଟନ୍ସ ନଦୀ ଯମୁନା ନଦୀର ବୃହତ୍ତମ ଓ ଦୀର୍ଘତମ ଉପନଦୀ ଅଟେ ।

ପୌରାଣିକ ସମ୍ବନ୍ଧ[ସମ୍ପାଦନା]

ଯମୁନା ହିନ୍ଦୁ ମାନକର ଅନ୍ୟତମ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଅଟେ । ଏହା “ଦେବୀ ଯମୁନା” ନାମରେ ପୁଜିତ । ବେଦ ଅନୁସାରେ ଯମୁନାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ନାମ “ଯମୀ” ଏବଂ ସେ ସୁର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ଓ 'ଶରଣ୍ୟୁ'ଙ୍କର କନ୍ୟା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁର ଦେବତା ଯମଙ୍କର ଜମଜ ଭଉଣୀ । ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କାହାଣୀ ଓ ଯମୁନା ନଦୀର ପ୍ରଗାଢ଼ ସମ୍ପର୍କ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଯଥା, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ବସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ୟା ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଯମୁନା ପାର କରିନେବା, କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀରେ (ଯମୁନା ନଦୀର ପୌରାଣିକ ନାମ)[୧] କାଳୀୟ ଦଳନ, ଯମୁନା ନଦୀ ତୀରରେ ବୃନ୍ଦାବନ ଓ ମଥୁରାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ବାଲ୍ୟ ଜୀବନ, ଇତ୍ୟାଦି ।

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. ପଟ୍ଟନାୟକ, ଦେବଦତ୍ତ. "ବିଷର୍ଣ୍ଣା ଯମୁନା". ଧରିତ୍ରୀ. Retrieved 20 December 2016.

ଅଧିକ ତଥ୍ୟ[ସମ୍ପାଦନା]