ମେରୀ ଫେଣ୍ଟନ୍
ମେରୀ ଫେଣ୍ଟନ୍ ଓରଫ ମେହରବାଇ (୧୮୫୪ - ୧୮୯୬) ପ୍ରଥମ ଆଙ୍ଗ୍ଲୋ-ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ବଂଶୋଦ୍ଭବ ଗୁଜରାଟୀ , ପାର୍ସୀ ଏବଂ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଥିଏଟର ଅଭିନେତ୍ରୀ ଥିଲେ । ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତୀୟ ସେନାରେ ଜଣେ ଆଇରିଶ୍ ସୈନିକଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି , ସେ ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ପାର୍ସୀ ଅଭିନେତା-ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ କାଭାସଜୀ ପଲାଞ୍ଜି ଖଟାଉଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିନୟ ସହିତ ପରିଚିତ କରାଇଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଏକ ସଫଳ ମଞ୍ଚ କ୍ୟାରିଅର ଥିଲା।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
[ସମ୍ପାଦନା]ମେରୀ ଫେଣ୍ଟନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଭାରତର ମସୁରୀ ନିକଟସ୍ଥ ଲ୍ୟାଣ୍ଡୋରରେ ଜଣେ ୟୁରେସିଆନ୍ ଜାନେଟ୍ ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତୀୟ ସେନାର ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଆଇରିଶ୍ ସୈନିକ ମାଥ୍ୟୁ ଫେଣ୍ଟନଙ୍କ ଘରେ ହୋଇଥିଲା । ସେ ମେରୀ ଜେନ୍ ଫେଣ୍ଟନ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଆଉ କୌଣସି ସୂଚନା ନାହିଁ। ପାର୍ସୀ ଥିଏଟର ଅଭିନେତା-ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ କାଭାସଜୀ ପଲାଞ୍ଜି ଖଟାଉ ତାଙ୍କ ନାଟକ ଇନ୍ଦର ସଭା ପାଇଁ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିଲେ , ଯେତେବେଳେ ଫେଣ୍ଟନ ତାଙ୍କ ଯାଦୁକରୀ ଲଣ୍ଠନ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ହଲ୍ ବୁକ୍ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ଅଭିନୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ, ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ।[୧] ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ସେ ମେହରବାଇ ନାମକ ଏକ ପାର୍ସୀ ନାମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।[୨] ସେ ପୂର୍ବରୁ ହିନ୍ଦୀ ଏବଂ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଜାଣିଥିଲେ, ଏବଂ ୧୮୭୦ ଦଶକରେ ଖଟାଉ ତାଙ୍କୁ ଗୀତ ଏବଂ ଅଭିନୟରେ ଅଧିକ ତାଲିମ ଦେଇଥିଲେ।
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଭା ଏବଂ ଖଟାଉଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଯୋଗୁଁ ଥିଏଟରରେ ଏକ ଚମତ୍କାର ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।[୩] ତଥାପି, ୧୮୭୮ ମସିହାରେ ଫେଣ୍ଟନଙ୍କ ଥିଏଟରରେ ପ୍ରବେଶକୁ ନେଇ ଖଟାଉ ଏବଂ ମହାରାଣୀ ଭିକ୍ଟୋରିଆ ଥିଏଟ୍ରିକାଲ୍ କମ୍ପାନୀ ମାଲିକ ଜାହାଙ୍ଗୀର ପେସ୍ତୋନଜୀ ଖମ୍ବାଟ୍ଟାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ପରେ, ଖଟାଉ ବମ୍ବେ ଛାଡି ଦିଲ୍ଲୀ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ମାନେକ ମାଷ୍ଟରଙ୍କ ମାଲିକାନାରେ ଥିବା ଆଲଫ୍ରେଡ ଥିଏଟର କମ୍ପାନୀରେ ଯୋଗଦେଲେ, ଯିଏ ଫେଣ୍ଟନକୁ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଖଟାଉ ୧୮୮୧ ମସିହାରେ ନିଜର ଆଲଫ୍ରେଡ କମ୍ପାନୀ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଫେଣ୍ଟନର ଏକ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ସଫଳ କ୍ୟାରିଅର୍ ଥିଲା।
ପରେ ଫେଣ୍ଟନ୍ ଏବଂ ଖଟାଉ ଅଲଗା ହୋଇଗଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଏକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଜାହାଙ୍ଗୀର ଖଟାଉ |[୪][୫]
ବୃତ୍ତି
[ସମ୍ପାଦନା]ସେ ପାର୍ସୀ , ଗୁଜୁରାଟୀ ଏବଂ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚର ପ୍ରଥମ ଆଙ୍ଗ୍ଲୋ-ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଥିଲେ। ସେ ପାର୍ସୀ ନାୟିକା ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ପାଇଁ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲେ।[୬] ସେ ନାନାଭାଇ ରାନିନାଙ୍କ ନାଜାନ ଶିରିନ୍ (୧୮୮୧), ବାମନଜି କାବ୍ରାଙ୍କ ଭୋଲି ଗୁଲ୍ (ଇନୋସେଣ୍ଟ ଫ୍ଲାୱାର, ୧୮୮୨, ଏଲେନ୍ ଉଡ୍ ଙ୍କ ଇଂରାଜୀ ଉପନ୍ୟାସ ଇଷ୍ଟ ଲିନ୍ ଉପରେ ଆଧାରିତ ), ଆଗା ହାସନ ଅମାନତଙ୍କ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଅପେରା ଇନ୍ଦର ସଭା , ଖମ୍ବାଟ୍ଟାଙ୍କ ଖୁଦାଦଦ୍ (ଦି ଗିଫ୍ଟ ଅଫ୍ ଗଡ୍, ୧୮୯୮, ଶେକ୍ସପିୟରଙ୍କ ପେରିକଲ୍ସ, ପ୍ରିନ୍ସ ଅଫ୍ ଟାୟାର ଉପରେ ଆଧାରିତ ) ,[୭] ଗମଦେ ନି ଗୋରୀ (ଗ୍ରାମ ନିମ୍ଫ, ୧୮୯୦), ଆଲାଉଦ୍ଦିନ୍ (୧୮୯୧), ତାରା ଖୁର୍ସିଦ୍ (୧୮୯୨), କଳିୟୁଗ୍ (୧୮୯୫) ଏବଂ କାଳିଦାସଙ୍କ ସଂସ୍କୃତ ନାଟକ ଶକୁନ୍ତଳାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଗୋପୀଚାନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଜୋଗନ ଭୂମିକାକୁ ବହୁତ ପ୍ରଶଂସିତ କରାଯାଇଥିଲା।
ପରେ ସେ ଫ୍ରାମ୍ଜି ଆପୁଙ୍କ ନାଟ୍ୟ କମ୍ପାନୀରେ କାମ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତା’ପରେ ଅନେକ ନାଟ୍ୟ ଦଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ।
ମେରୀ ଫେଣ୍ଟନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ୪୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ସମ୍ଭବତଃ ୧୮୯୬ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ତେଣୁ, ସେ ସମ୍ଭବତଃ ୧୮୫୪ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୮୭୮ ମସିହାରେ ଖଟାଉଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ। ପାର୍ସୀ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ତାଙ୍କର ପରିଚୟ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଯିହୂଦୀ ଏବଂ ଆଙ୍ଗ୍ଲୋ-ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଅଭିନେତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲି ଦେଇଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ ।
ଲୋକପ୍ରିୟ ସଂସ୍କୃତିରେ
[ସମ୍ପାଦନା]ଡ୍ରାମା କୁଇନ୍ (୨୦୧୮) ନିଆତି ରାଥୋଡଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଏକ ନାଟକ ଥିଲା, ଏବଂ ବ୍ଲୁ ଫେଦର ଥିଏଟର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ମହିଳା ଅଭିନେତ୍ରୀଙ୍କ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା। ମେହରିନ ସାବା ମେରୀ ଫେଣ୍ଟନଙ୍କ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ।.[୮]
ଆଧାର
[ସମ୍ପାଦନା]- ↑ Hansen, Kathryn (1 December 2013). Stages of Life: Indian Theatre Autobiographies. Anthem Press. pp. 10, 16, 19, 292, 338. ISBN 978-1-78308-068-7.
- ↑ Kosambi, Meera (5 July 2017). Gender, Culture, and Performance: Marathi Theatre and Cinema before Independence. Taylor & Francis. p. 27. ISBN 978-1-351-56590-5.
- ↑ Hansen, Kathryn (1993). "3. The Landscape of Premodern Performance: Urban Theatre and the Parsi Stage". Grounds for Play: The Nautanki Theatre of North India (in ଇଂରାଜୀ). Berkeley: University of California Press. p. 83. ISBN 978-8173040566. Retrieved 19 July 2018 – via UC Press E-Books Collection, 1982-2004.
- ↑ Hansen, Kathryn (1998). "Stri Bhumika: Female Impersonators and Actresses on the Parsi Stage". Economic and Political Weekly. 33 (35): 2291–2300. JSTOR 4407133 – via Academia.
- ↑ Hansen, Kathryn (1999). "Making Women Visible: Gender and Race Cross-Dressing in the Parsi Theatre". Theatre Journal. 51 (2): 141, 143–146. doi:10.1353/tj.1999.0031. JSTOR 25068647. S2CID 192100757 – via Academia.
- ↑ Hansen, Kathryn (17 May 2016). "Mapping Melodrama: Global Theatrical Circuits, Parsi Theater, and the Rise of the Social". BioScope: South Asian Screen Studies (in ଇଂରାଜୀ). 7 (1): 1–30. doi:10.1177/0974927616635931. ISSN 0974-9276. S2CID 148468329.
- ↑ Trivedi, Poonam; Bartholomeusz, Dennis (2005). India's Shakespeare: Translation, Interpretation, and Performance. University of Delaware Press. p. 272. ISBN 978-0-87413-881-8.
- ↑ Bajeli, Diwan Singh (8 June 2018). "Struggle for acceptance". The Hindu (in Indian English). ISSN 0971-751X. Retrieved 30 June 2018.