ମାମୋଲା ବାଇ
ମାମୋଲା ବାଇ (୧୭୧୫-୧୭୯୫) ଭୋପାଳର ଇତିହାସରେ ଜଣେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା। ସେ ଜନ୍ମରୁ ରାଜପୁତ ଥିଲେ ଏବଂ ଭୋପାଳର ନବାବ ୟାର ମହମ୍ମଦ ଖାନଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେ ଭୋପାଳ ରାଜ୍ୟ ଶାସନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ବିଶେଷକରି ତାଙ୍କର ଦୁଇ ସାବତ ପୁଅ, ଫୈଜ ମହମ୍ମଦ ଖାନ ଏବଂ ହାୟତ ମହମ୍ମଦ ଖାନଙ୍କ ନାମରେ।
ସାବତ ମା ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ମାମୋଲା ବାଇ ରାଜ୍ୟ ବ୍ୟାପାରରେ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ଷମତା ହାସଲ କରିଥିଲେ, ଜଣେ ରାଜନେତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଅଶାନ୍ତ ସମୟରେ ଭୋପାଳର ସ୍ଥିରତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶାସନ ପ୍ରାୟ ୫୦ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିଲା, ଏହି ସମୟରେ ସେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ପ୍ରଶାସନ ପରିଚାଳନା କରିଥିଲେ, ସାମରିକ ଶକ୍ତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ସହିତ କୂଟନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ପରିଚାଳନା କରିଥିଲେ।[୧][୨]
ତାଙ୍କର ଶାସନ ରଣନୈତିକ ମେଣ୍ଟ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲା ଯେ ଭୋପାଳ ଆଞ୍ଚଳିକ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ଯୁଗରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ ସଂସ୍ଥା ଥିଲା। ସେ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ରାଜ୍ୟକୁ ବାହ୍ୟ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଜଣେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ ନେତା ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲେ।
ମାମୋଲା ବାଇଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ହେଉଛି ପୁରୁଷପ୍ରଧାନ ସମାଜରେ ମଧ୍ୟ ମହିଳାମାନେ କିପରି କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ରାଜ୍ୟର ଭାଗ୍ୟ ଗଠନ କରିପାରିବେ ତାହାର ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଉଦାହରଣ। ତାଙ୍କ ଅବଦାନ ଆଗାମୀ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଭୋପାଳର ନିରନ୍ତର ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲା।
ଆଧାର
[ସମ୍ପାଦନା]- ↑ Shaharyar M. Khan (2000). The Begums of Bhopal (illustrated ed.). I.B.Tauris. pp. 31–32. ISBN 978-1-86064-528-0.
- ↑ 2011 District Census Handbook: Bhopal