Jump to content

ମଘଫୁର୍ ଅହମଦ ଆଜାଜୀ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ‌ରୁ
(ମଘଫୁର୍ ଅହମଦ ଅଜାଜିରୁ ଲେଉଟି ଆସିଛି)
ମଘଫୁର୍ ଅହମଦ ଆଜାଜୀ
ମଘଫୁର୍ ଆଜାଜୀ
ଜନ୍ମ(1900-03-03)୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୦୦
ମୁଜାଫରପୁର, ଭାରତ
ମୃତ୍ୟୁ୨୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୬୬(1966-09-26) (ବୟସ ୬୬)
Muzaffarpur, India
ବୃତ୍ତିସମୂହ
ପ୍ରସିଦ୍ଧିସମସ୍ତ ଭାରତ ଜମହୁର ମୁସଲମାନ୍ ଲିଗ୍ ର ସ୍ଥାପକ ଏବଂ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଭାଷାର ହିତାଧିକାରଙ୍କ ପ୍ରତୀକ ନେତା
ଆନ୍ଦୋଳନଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ
ଦସ୍ତଖତ

ମଘଫୁର୍ ଅହମଦ ଆଜାଜୀ (୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୦୦ – ୨୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୬୬) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୈତିକ କର୍ମୀ ଓ ରାଜନେତା ଥିଲେ। ସେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲେ ଓ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଭାବେ ପରିଚିତ।

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ

[ସମ୍ପାଦନା]

ମଘଫୁର୍ ଅହମଦ ଆଜାଜୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୦୦ ରେ ମୁଜାଫରପୁର, ବିହାରରେ ହୋଇଥିଲା।[୧] ତାଙ୍କର ପିତା ଜମିଦାର ଥିଲେ ଏବଂ ମାତା ତାଙ୍କର ପିଲାବେଳରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।[୨] ତାଙ୍କର ବଡ ଭାଇ ମନଜୁର୍ ଅହସନ ଆଜାଜୀ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ।[୩] ଛୋଟ ବୟସରୁ ମଘଫୁର୍ ଅହମଦ ଆଜାଜୀ ଶିକ୍ଷାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦକ୍ଷ ହୋଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିକ୍ଷା ଛାଡି ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗ ଦେଲେ।

ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟ

[ସମ୍ପାଦନା]

ମଘଫୁର୍ ଅହମଦ ଆଜାଜୀ ଖିଲାଫତ୍ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାର୍ଟିର ସମ୍ମିଳନୀ ଓ ସମସ୍ତ ମୁସଲମାନ୍ ପାର୍ଟିର ସମ୍ମିଳନୀରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ବ କରିଥିଲେ। ସେ ସାଇମନ୍ କମିଶନ୍ ବିରୋଧରେ ପାଟଣାରେ ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ। ୧୯୩୪ ମସିହାର ନେପାଳ‑ଭାରତ ଭୂକମ୍ପ ପଛରେ ସେ ବିପତ୍ତିପୀଡ଼ିତ ଲୋକଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିଥିଲେ। ୧୯୪୨ର ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସେ ଜନଶକ୍ତି ଗଠନ କରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଧର୍ମୀୟ ଏକତା ଓ ପ୍ରତିବାଦ

[ସମ୍ପାଦନା]

ମଘଫୁର୍ ଅହମଦ ଆଜାଜୀ ସମସ୍ତ ଭାରତ ଜମହୁର ମୁସଲମାନ୍ ଲିଗ୍ ର ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ଯାହା ଜିନାହଙ୍କର ବିଭାଜକବାଦୀ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲା। ସେ ସର୍ବଦା ହିନ୍ଦୁ ଓ ମୁସଲମାନ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକତାର ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ। ମୁସଲମାନ୍ ଲିଗ୍ ର କିଛି ସଦସ୍ୟ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଜ ମୂଲ୍ୟବୋଧରେ ନିର୍ଭୟ ଥିଲେ।

ସାହିତ୍ୟିକ, ସାମାଜିକ ଓ ସ୍ମୃତି

[ସମ୍ପାଦନା]

ଆଜାଜୀ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଭାଷାରେ ଗଦ୍ୟ, କବିତା ଓ ବକ୍ତୃତ୍ୱ କଳାରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ। ସେ ହିନ୍ଦୁ ଓ ମୁସଲମାନଙ୍କୁ ଦୁଇ ଭିନ୍ନ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବରେ ଦେଖିବା ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ବିରୋଧ କରି ଲେଖା ଲେଖିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଚିଠିପତ୍ର, ଡାଏରୀ ଏବଂ ଫାଇଲଗୁଡ଼ିକ ଦେଶର ସ୍ମାରକ ଏବଂ ପୁସ୍ତକାଳୟ (ନେହରୁ ସ୍ମାରକ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଏବଂ ପୁସ୍ତକାଳୟ, ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଆର୍କାଇଭ୍‌ସ - ଦିଲ୍ଲୀ, ଖୁଦା ବଖ୍ସ୍ ଓରିୟେଣ୍ଟାଲ୍ ପବ୍ଲିକ୍ ଲାଇବ୍ରେରୀ- ପାଟଣା) ରେ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇଛି।[୪][୫][୬][୭][୮][୯][୧୦][୧୧][୧୨][୧୩][୧୪][୧୫][୧୬][୧୭][୧୮][୧୯] ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କର ଛବିକୁ ଦିଲ୍ଲୀର ଲାଲ କିଲାର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଆଜାଦି କେ ଦୀୱାନେ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାର ଶିରୋନାମା ହେଉଛି: "ଜିନାହଙ୍କର ଦୁଇ ରାଷ୍ଟ୍ର ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ବିରୋଧ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ପ୍ରତିବାଦ କରିବା ପାଇଁ ଅଲ୍-ଇଣ୍ଡିଆ ଜମହୁର ମୁସଲିମ ଲିଗ୍ ତିଆରି କରିଥିଲେ।" [୨୦][୨୧][୨୨]

ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନ ଓ ଉଦ୍ୟମ

[ସମ୍ପାଦନା]

ଆଜାଜୀ ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ମୁଜାଫରପୁର ଉର୍ଦୁ ସମ୍ମିଳନୀର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇଥିଲେ ଯାହାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଭାଷାକୁ ଆଧିକାରିକ ଭାଷା ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଥିଲା। ସେ ସାର ସଇଦ ଶିକ୍ଷା ସମିତି ଗଠନ କରି ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ସ୍କୁଲ ଓ ମସଜିଦ୍ ପରିଚାଳନାରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ।

ମୃତ୍ୟୁ

[ସମ୍ପାଦନା]

ମଘଫୁର୍ ଅହମଦ ଆଜାଜୀ ୨୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୬୬ ରେ ମୁଜାଫରପୁରରେ ପରଲୋକ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ “Father of Urdu in Bihar” ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି। ତାଙ୍କର ଘର ପାଖରେ ଏକ ରାସ୍ତା “Dr. Ajazi Marg” ନାମରେ ପରିଚିତ।[୨୩][୨୪][୨୫]

ମଘଫୁର୍ ଅହମଦ ଆଜାଜୀ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ସାହିତ୍ୟିକ, ଧର୍ମୀୟ ଏକତା ପ୍ରଚାରକ ଏବଂ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଭାଷାର ପ୍ରମୁଖ ନେତା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସଂଘର୍ଷ, କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଦେଶଭକ୍ତିର ଉଦାହରଣ ଥିଲେ।

ଆଧାର

[ସମ୍ପାଦନା]
  1. ↑ Sajjad, Mohammad (6 January 2013). "Maghfur Aijazi: A freedom-fighter and a builder of Indian democracy". TwoCircles.net. Retrieved 5 March 2015.
  2. ↑ Singh, Major Kulbir (1 July 2017). "Maghfoor Ahmad Ajazi: Political activist from Bihar". youngbites.com.
  3. ↑ "Manzoor Ahsan Ajazi :- Great Freedom Fighter of India who spent 13 years in British Jails". Heritage Times (in ଇଂରାଜୀ). 30 November 2017.
  4. ↑ Nehru Memorial Museum and Library, New Delhi, 16th Annual Report, 1981–82, p. 9
  5. ↑ Nehru Memorial Museum and Library New Delhi, 27th Annual Report 1992–93, p. 13
  6. ↑ National Archives, New Delhi F NO. 4(3) 1/92 PA
  7. ↑ Khuda Bakhsh Oriental Public Library Patna Acc. No. 2209
  8. ↑ About Islamic World in Medicine, Quran, Translation
  9. ↑ Bihar Govt. Magazine "Bihar"Republic Day Spl. 2002, p67
  10. ↑ "Contesting Colonialism and Separatism: Muslims of Muzaffarpur Since 1857". Archived from the original on 2014-04-15. Retrieved 2025-08-16.
  11. ↑ Lahu Bolta Bhi Hai by Shahnawaz Ahmad Qadri & Krishna Kalki, pp. 197 - 98
  12. ↑ Josh General Knowledge
  13. ↑ Dr.G.M.Patel (25 Feb 2021). "مسلم مجاہد آزادی ڈاکٹر مغفور احمد اعجازی". Avadhnama (in ଉର୍ଦ୍ଦୁ). Archived from the original on 22 February 2022. Retrieved 16 August 2025.
  14. ↑ My Govt.in
  15. ↑ Muslim Vikas Parishad By Abdussamad Sheikh, Marathi
  16. ↑ Mitr shri Telegu October 2020
  17. ↑ Muslim Leaders Of Bihar & Gandhi Ji By Prof. Md. Y.H.Hakeem 15/08/2020 Article
  18. ↑ Article Gaurav Gatha-Dr. Maghfoor Ahmad Ajazi By Anand Vardhan Singh Lucknow
  19. ↑ Sada-e-Jaras By Ashraf Asthanvi, ISBN 978-81-925836-7-9
  20. ↑ Azadi Ke Deewane Museum, Red Fort, New Delhi
  21. ↑ Remembering the Role of Muslims in Indian Freedom Movement, The English Daily Kashmir Images, Srinagar,15/08/2021
  22. ↑ Dr. Maghfoor Ahmad Ajazi Ki Aham Shakhsiat Se Mulaquat By Prof. M.R.Kazmi HOD Political Science, Bihar University
  23. ↑ Remembering Muslim Makers Of Modern Bihar By Mohammad Sajjad For Bihar Collective, Brown Books, Aligarh, pp150-158, Hindustani Musalman-masaei-o-Imkanat By Prof.Md. Sajjad, Brown Books, Aligarh, ISBN 978-93-67497-69-6
  24. ↑ Biswin Sadi Men Bihar Ke Bahuayami Vyktitv & Khiraj-e-Aqeedat By Dr. M.R.Kazmi, Dr. Akhileshwar Sharma & Moin Shahid
  25. ↑ Nigarishat-e-Dr. Ajazi, Khitabat-e-Dr. Ajazi & Dr. Maghfoor Ahmad Ajazi Aur Unki Samaji, Lesani Wa Saqafti Khidmat, All By Dr. Rizwan Ahmad Ajazi
"https://or.wikipedia.org/w/index.php?title=ମଘଫୁର୍_ଅହମଦ_ଆଜାଜୀ&oldid=573422"ରୁ ଅଣାଯାଇଅଛି