ବିନୋଦିନୀ ଦାସୀ
ବିନୋଦିନୀ ଦାସୀ (୧୮୬୩ - ୧୨ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୪୧), ଯାହାଙ୍କ ନାମ ନୋଟି ବିନୋଦିନୀ ଭାବରେ ବହୁଳ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, ସେ ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଜଣେ ଅଗ୍ରଣୀ ଭାରତୀୟ ବଙ୍ଗଳା ଅଭିନେତ୍ରୀ, ଲେଖିକା ଏବଂ ନାଟ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଥିଲେ।[୧] ସେ ବାର ବର୍ଷ ବୟସରେ ବଙ୍ଗଳା ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ତାଙ୍କର ଅଭିନୟ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ , ଯାହା ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଧାନ୍ୟିତ ଥିଲା, ଏବଂ ପୌରାଣିକ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ମହିଳା ଚରିତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଚିତ୍ରଣ ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ହାସଲ କରିଥିଲେ।[୨]
ତାଙ୍କର ଅପାର ଲୋକପ୍ରିୟତା ଏବଂ ସମାଲୋଚନାମୂଳକ ପ୍ରଶଂସା ସତ୍ତ୍ୱେ, ବିନୋଦିନୀ ତେଇଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମଞ୍ଚରୁ ଅବସର ନେଇଯାଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ମହିଳା କଳାକାରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଲାଗି ରହିଥିବା ସାମାଜିକ କଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଅକାଳ ବିଦାୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା। ୧୯୧୩ ମସିହାରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମଜୀବନୀ, ଅମର କଥା (ଇଂରାଜୀରେ "ମାଇ ଷ୍ଟୋରୀ ଆଣ୍ଡ ମାଇ ଲାଇଫ୍ ଆଜ୍ ଆନ୍ ଆକଟ୍ରେସ" ଭାବରେ ଅନୁବାଦିତ ) ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍ମୃତିକଥା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।[୩] ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଉପନିବେଶବାଦୀ ଭାରତରେ ମହିଳା କଳାକାରମାନେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ସାମାଜିକ ପକ୍ଷପାତ ବିଷୟରେ ଏକ ବିରଳ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦାନ କରେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ନିଜ ଜୀବନ, ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ବୃତ୍ତିଗତ ଅଭିଜ୍ଞତା ଉପରେ ପ୍ରତିଫଳନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ।[୪]
ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଏବଂ ଅବଦାନ ସେବେଠାରୁ ବିଦ୍ୱାନ ଗବେଷଣା, ନାଟକ ଏବଂ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ବିଷୟ ହୋଇଛି, ଯାହା ତାଙ୍କ ସମୟର ମାନଦଣ୍ଡକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଥିବା ଜଣେ ପ୍ରଦର୍ଶକ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକାକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରିଥାଏ ।[୫]
ଜୀବନୀ
[ସମ୍ପାଦନା]ବିନୋଦିନୀ ଦାସୀ ଏକ ଗରିବ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ପିଲାଟିବେଳେ, ସେ ସଙ୍ଗୀତ ଶିଖିବା ପାଇଁ ତୱାଇଫ୍ ଗଙ୍ଗା ବାଈଙ୍କୁ ଅନୁକରଣ କରୁଥିଲେ। ସେ ନଅ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏକ ନାଟକ ଦେଖିଥିଲେ। ମଞ୍ଚ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ବିନୋଦିନୀ ଦାସୀ ଅଭିନୟ କରିବାକୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।[୬] ସେ ଜଣେ ତୱାଇଫ୍ ଭାବରେ ତାଙ୍କର କ୍ୟାରିଅର୍ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବାର ବର୍ଷ ବୟସରେ, ସେ ୧୮୭୪ ମସିହାରେ କଲିକତାର ଜାତୀୟ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଗିରିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଘୋଷଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ବୃତ୍ତିଗତ ମଞ୍ଚ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।[୭][୮] ତାଙ୍କ କ୍ୟାରିଅର୍ ବଙ୍ଗାଳୀ ନାଟ୍ୟ ଦର୍ଶକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରୋସେନିୟମ୍ -ପ୍ରେରିତ ୟୁରୋପୀୟ ନାଟ୍ୟକାର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ସହିତ ସମନ୍ୱୟ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା । ବାର ବର୍ଷ ବ୍ୟାପୀ କ୍ୟାରିଅର୍ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଅଶୀରୁ ଅଧିକ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରମିଳା, ସୀତା , ଦ୍ରୌପଦୀ , ରାଧା , ଆୟେଶା, କୈକେୟୀ , ମୋତିବିବି ଏବଂ କପାଳକୁଣ୍ଡଳା ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା। ସେ ନିଜର ଆତ୍ମଜୀବନୀ ଲେଖିଥିବା ପ୍ରଥମ ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ନାଟ୍ୟ ଅଭିନେତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ। ମଞ୍ଚରୁ ତାଙ୍କର ହଠାତ୍ ଅବସର ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀରେ ବିଶ୍ୱାସଘାତକର ଏକ ସ୍ଥିର ସୂତ୍ର ରହିଛି। ସେ ନାରୀ ସ୍ମୃତିକଥାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିୟମକୁ ଅମାନ୍ୟ କରି ସମ୍ମାନଜନକ ସମାଜ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଆକ୍ଷେପ ଲେଖିଥିଲେ। ୧୯ ଶତାବ୍ଦୀର ବଙ୍ଗଳାର ମହାନ ସନ୍ଥ ରାମକୃଷ୍ଣ ୧୮୮୪ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ନାଟକ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ।[୯] ସେ ବଙ୍ଗଳା ମଞ୍ଚର ଜଣେ ଅଗ୍ରଣୀ ଉଦ୍ୟୋଗୀ ଥିଲେ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ଏବଂ ସ୍ୱଦେଶୀ ଶୈଳୀର ମିଶ୍ରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ମଞ୍ଚ ମେକ-ଅପ୍ ର ଆଧୁନିକ କୌଶଳ ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ।
ଲୋକପ୍ରିୟ ସଂସ୍କୃତିରେ
[ସମ୍ପାଦନା]- ଡିନେନ ଗୁପ୍ତାଙ୍କ ବଙ୍ଗଳା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନାଟି ବିନୋଦିନୀ (୧୯୯୪) ମସିହାରେ ଦେବଶ୍ରୀ ରାୟ ଏହି ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ।[୧୦]
- ନାଟି ବିନୋଦିନୀ , ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ, ଅମର କଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏକ ନାଟକ ପ୍ରଥମେ ନ୍ୟାସନାଲ ସ୍କୁଲ ଅଫ୍ ଡ୍ରାମା ରେପର୍ଟୋରୀ କମ୍ପାନୀ ଦ୍ୱାରା ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ଅଭିନେତ୍ରୀ ସୀମା ବିଶ୍ୱାସ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ , ତା’ପରେ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାଟ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଅମଲ ଆଲାନା ସମାନ ନାମରେ ଏକ ନାଟକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଯାହା ଦିଲ୍ଲୀରେ ପ୍ରିମିୟର ହୋଇଥିଲା।[୧୧][୧୨][୧୩]
- ଋତୁପର୍ଣ୍ଣା ଘୋଷଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଆବୋହୋମାନ (୨୦୧୦) ରେ ବିନୋଦିନିଙ୍କ ଭୂମିକା ଅନନ୍ୟା ଚାଟାର୍ଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବନ୍ଧ କରାଯାଇଥିଲା ।
- ସୁମନ ଘୋଷଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କାଦମ୍ବରୀ (୨୦୧୫) ରେ ବିନୋଦିନିଙ୍କ ଭୂମିକା ଶ୍ରୀଲେଖା ମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବନ୍ଧ କରାଯାଇଥିଲା ।[୧୪]
- ପ୍ରୋଥମ କାଦମ୍ବିନୀରେ ଦିୟା ମୁଖାର୍ଜୀ ନାଟି ବିନୋଦିନୀଙ୍କ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ। [୧୫]
- ତୁହିନାବା ମଜୁମଦାର ଅମର କଥାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ: ବିନୋଦିନୀଙ୍କ କାହାଣୀ , ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏକ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟାରୀ |[୧୬]
- ବିନୋଦିନୀ ନାମକ ଏକ ବାୟୋପିକରେ : ରାମ କମଲ ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଏକତା ନାତିର୍ ଉପାଖିଆନ୍ , ବିନୋଦିନୀଙ୍କ ଭୂମିକା ରୁକ୍ମିଣୀ ମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବନ୍ଧ କରାଯାଇଥିଲା ।[୧୭]
ଆଧାର
[ସମ୍ପାଦନା]- ↑ Murshid, Ghulam (2012). "Dasi, Binodini". In Islam, Sirajul; Jamal, Ahmed A. (eds.). Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh (Second ed.). Asiatic Society of Bangladesh.
- ↑ Halder, Deep; ThePrint (2024-12-14). "Bengali theatre 'betrayed' Binodini Dasi. Bangla film promises to do her justice". ThePrint (in ଆମେରିକୀୟ ଇଂରାଜୀ). Retrieved 2025-06-12.
- ↑ Dasi, Binodini (1998). My Story and My Life as an Actress (in English). Translated by Bhattacharya, Rimli. New Delhi: Kali for Women. p. 190.
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ "Mamata Banerjee corrects 141-year-old injustice, honours 19th century theatre personality Noti Binodini". Deccan Herald (in ଇଂରାଜୀ). Retrieved 2025-06-12.
- ↑ "Women on stage still suffer bias: Amal Allana (Interview)". Sify News. 11 March 2010. Archived from the original on 11 August 2011. Retrieved 2 April 2010.
- ↑ "Binodini Dasi, the Trailblazing 'Fallen Woman', Who Inspired a Bollywood Biopic". 21 January 2020.
- ↑ "Courtesan Contribution To Hindustani Classical Music—Lesser Told Histories". 29 September 2019.
- ↑ Bringing alive Binodini Dasi The Tribune, Sunday, 18 November 2007.
- ↑ Christopher Pinney (2004). Photos of the Gods. Reaktion Books. p. 42. ISBN 1-86189-184-9.
- ↑ "Nati Binodini (1994)". youtube.com. Retrieved 1 March 2020.ଛାଞ୍ଚ:Dead YouTube link
- ↑ Romesh Chander (8 December 2006). "Autobiography comes alive : "Nati Binodini", based on Binodini's autobiography "Aamar Kathaa"". The Hindu. Archived from the original on 6 June 2011. Retrieved 2 April 2010.
{{cite news}}: CS1 maint: unfit URL (link) - ↑ "Stage Craft". India Today. 8 February 2008. Retrieved 2 April 2010.
- ↑ "Lights, sets, action..: Nissar and Amal Allana's "Nati Binodini" premieres this weekend in Delhi". The Hindu. 24 November 2006. Archived from the original on 1 April 2012. Retrieved 2 April 2010.
- ↑ "In Pics: Konkona as Kadambari Debi, Parambrata as Rabindranath Tagore". The Times of India. ISSN 0971-8257. Retrieved 2023-02-13.
- ↑ "Diya Mukherjee joins the cast of 'Prothoma Kadambini'". The Times of India. 25 November 2020. Retrieved 14 December 2020.
- ↑ "Aamaar Katha: Story of Binodini | Films Division". Archived from the original on 16 January 2022. Retrieved 18 December 2021.
- ↑ Ramachandran, Naman (2022-09-05). "Rukmini Maitra to Lead Ram Kamal Mukherjee's Bengali Theater Actor Biopic 'Binodiini' (EXCLUSIVE)". Variety (in ଆମେରିକୀୟ ଇଂରାଜୀ). Retrieved 2023-02-05.