ଫସି ହନୁହାଡ଼

ଫସି ହନୁହାଡ଼
ଫସି ହନୁହାଡ଼
Phosphorus necrosis of the jaw; Lucifer's jaw
	28 year old match factory worker following surgical removal of the jaw for phossy jaw
ବିଭାଗ	Occupational health and safety
ଲକ୍ଷଣ	Severe jaw pain, jaw abscesses
ଆକ୍ରାନ୍ତ ସମୟ	Over years
କାରଣ	White phosphorus
ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପଦ୍ଧତି	X-rays
ପ୍ରତିକାର	Substitution of red phosphorus, dental care
ଚିକିତ୍ସା	Surgical removal of the jaw
ପୁନଃପୌନିକ	Common from 1858, rare by 1906
	[ଉଇକିଡାଟାରେ ବଦଳ କରନ୍ତୁ]

ଫସି ହନୁହାଡ଼, ଅନ୍ୟ ନାମ ହନୁହାଡ଼ର ଫସଫରସ କ୍ଷୟ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଯାହା କାମ କଲାବେଳେ ଧଳା ଫସଫରସ୍ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବାରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।^[୪] ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଗୁରୁତର ପାଟି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ ପାଟିର ପୁଞ୍ଜିତ ପୂଯ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ^[୪] ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ରସୁଣ ପରି ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ଆଘ୍ରାଣ, ଫୁସଫୁସରୁ ରକ୍ତସ୍ରାବ ଏବଂ ସ୍ନାୟୁ ସମସ୍ୟା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ ।^[୫] ^[୬] ଆରମ୍ଭ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ହୋଇଥାଏ । ^[୫] ଜଟିଳତା ମଧ୍ୟରେ ଯକୃତ କିମ୍ବା ବୃକକ୍ ସମସ୍ୟା ହୋଇପାରେ ।^[୧]

ଏହାର କାରଣରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭାବରେ ଧଳା ଫସଫରସ୍ ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଯାହାକୁ ହଳଦିଆ ଫସଫରସ୍ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଡିଆସିଲି ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।^[୪] ^[୧] ଏହା ସାଧାରଣତଃ ବାଷ୍ପ ରୂପ ଯୋଗୁଁ ହୁଏ ।^[୧] ଏହା କିଛି ରାସାୟନିକ ଏବଂ ଆତସବାଜି ଉତ୍ପାଦନରେ ସୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ।^[୧] ଏକ୍ସ-ରେ ହାଡ଼ କ୍ଷତି ଦେଖାଇପାରେ ।^[୧]

ଚିକିତ୍ସାରେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ଦ୍ୱାରା ହନୁହାଡ଼ ବାହାର କରିଦିଆଯାଏ ।^[୫] ପ୍ରତିଷେଧ ପ୍ରୟାସରେ ଉନ୍ନତ ବାୟୁଚଳନ ଏବଂ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ସମୟ ହ୍ରାସ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ।^[୭] ୧୯୦୦ ଦଶକରେ ଅନେକ ଦେଶ ଧଳା ଫସଫରସର ଅଧିକାଂଶ ବ୍ୟବହାରକୁ ନିଷେଧ କରିଥିଲେ, ଲାଲ ଫସଫରସ ଦିଆସିଲିରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରୁଥିଲା ଏବଂ କମ୍ ବିଷାକ୍ତ ଥିଲା ।^[୫] ^[୧] ଉପଯୁକ୍ତ ଦନ୍ତ ଯତ୍ନ ମଧ୍ୟ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ। ^[୧]

ଫସି ହନୁହାଡ଼ ସାଧାରଣତଃ ୧୮୫୮ ମସିହାରୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ୧୯୦୬ ସୁଦ୍ଧା ଏହା ବିରଳ ହୋଇଗଲା ।^[୫] ^[୮] ଯେହେତୁ ପିଲାମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଶିଳ୍ପରେ କାମ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଥିଲେ ।^[୮] ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ବହୁତ କ୍ୱଚିତ୍ ଦେଖାଯାଏ ।^[୮] ୧୮୩୮ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ଏହାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ,^[୭] ୧୮୬୯ ମସିହାରେ ବୃତ୍ତିଗତ ଔଷଧର ଜନନୀ ଆଲିସ୍ ହାମିଲ୍ଟନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା। ^[୮] ସମାନ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ହନୁହାଡ଼ର ବାଇଫସଫୋନେଟ୍-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଓଷ୍ଟିଓନେକ୍ରୋସିସ୍ । ^[୯]

ଆଧାର

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Bingham, Eula; Cohrssen, Barbara (31 July 2012). Patty's Toxicology, 6 Volume Set (in ଇଂରାଜୀ). John Wiley & Sons. p. 844. ISBN 978-0-470-41081-3.
↑ De Ponte, Francesco Saverio, ed. (2012). Bisphosphonates and osteonecrosis of the jaw: a multidisciplinary approach. Milan ; New York: Springer. doi:10.1007/978-88-470-2083-2. ISBN 978-88-470-2082-5. OCLC 773978688.
↑ Thompson, William Gilman (1914). The Occupational Diseases: Their Causation, Symptoms, Treatment and Prevention (in ଇଂରାଜୀ). D. Appleton and Company. p. 353. Retrieved 7 March 2025.
1 2 3 4 5 Wan, JT; Sheeley, DM; Somerman, MJ; Lee, JS (2020). "Mitigating osteonecrosis of the jaw (ONJ) through preventive dental care and understanding of risk factors". Bone research. 8: 14. doi:10.1038/s41413-020-0088-1. PMID 32195012.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Friss, Robert (8 March 2018). Essentials of Environmental Health (in ଇଂରାଜୀ). Jones & Bartlett Learning. p. 336. ISBN 978-1-284-12397-5. Retrieved 5 March 2025.
↑ Hathaway, Gloria J.; Proctor, Nick H. (3 December 2014). Proctor and Hughes' Chemical Hazards of the Workplace (in ଇଂରାଜୀ). John Wiley & Sons. p. 583. ISBN 978-0-471-26883-3.
1 2 Jacobsen, C. "The phosphorous necrosis of the jaws and what can we learn from the past: a comparison of "phossy" and "bisphossy" jaw" (PDF). Archived (PDF) from the original on 27 November 2022. Retrieved 27 November 2022.
1 2 3 4 Friis, Robert H. (2015). Occupational Health and Safety for the 21St Century (in ଇଂରାଜୀ). Jones & Bartlett Publishers. p. 15. ISBN 978-1-284-04603-8.
↑ Otto, Sven (27 November 2014). Medication-Related Osteonecrosis of the Jaws: Bisphosphonates, Denosumab, and New Agents (in ଇଂରାଜୀ). Springer. p. 205. ISBN 978-3-662-43733-9.

[Bing2012-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Bingham, Eula; Cohrssen, Barbara (31 July 2012). Patty's Toxicology, 6 Volume Set (in ଇଂରାଜୀ). John Wiley & Sons. p. 844. ISBN 978-0-470-41081-3.

[2] De Ponte, Francesco Saverio, ed. (2012). Bisphosphonates and osteonecrosis of the jaw: a multidisciplinary approach. Milan ; New York: Springer. doi:10.1007/978-88-470-2083-2. ISBN 978-88-470-2082-5. OCLC 773978688.

[3] Thompson, William Gilman (1914). The Occupational Diseases: Their Causation, Symptoms, Treatment and Prevention (in ଇଂରାଜୀ). D. Appleton and Company. p. 353. Retrieved 7 March 2025.

[Wan2020-4] 1 2 3 4 5 Wan, JT; Sheeley, DM; Somerman, MJ; Lee, JS (2020). "Mitigating osteonecrosis of the jaw (ONJ) through preventive dental care and understanding of risk factors". Bone research. 8: 14. doi:10.1038/s41413-020-0088-1. PMID 32195012.

[EE2018-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Friss, Robert (8 March 2018). Essentials of Environmental Health (in ଇଂରାଜୀ). Jones & Bartlett Learning. p. 336. ISBN 978-1-284-12397-5. Retrieved 5 March 2025.

[6] Hathaway, Gloria J.; Proctor, Nick H. (3 December 2014). Proctor and Hughes' Chemical Hazards of the Workplace (in ଇଂରାଜୀ). John Wiley & Sons. p. 583. ISBN 978-0-471-26883-3.

[Jac2012-7] 1 2 Jacobsen, C. "The phosphorous necrosis of the jaws and what can we learn from the past: a comparison of "phossy" and "bisphossy" jaw" (PDF). Archived (PDF) from the original on 27 November 2022. Retrieved 27 November 2022.

[Fri2015-8] 1 2 3 4 Friis, Robert H. (2015). Occupational Health and Safety for the 21St Century (in ଇଂରାଜୀ). Jones & Bartlett Publishers. p. 15. ISBN 978-1-284-04603-8.

[9] Otto, Sven (27 November 2014). Medication-Related Osteonecrosis of the Jaws: Bisphosphonates, Denosumab, and New Agents (in ଇଂରାଜୀ). Springer. p. 205. ISBN 978-3-662-43733-9.

[୧]

[୨]

[୩]

[୪]

[୫]

[୬]

[୭]

[୮]

[୯]