ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବାଲାଚାର୍ଯ୍ୟ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗଡ଼କର
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବାଲାଚାର୍ଯ୍ୟ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗଡ଼କର (୧୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୦୧ – ୧୨ ଜୁନ ୧୯୮୧) ଭାରତର ୭ମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଥିଲେ । ସେ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୬୪ ରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୬୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପଦବୀରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ ।[୧]
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଏବଂ ପେଶାଜୀବନ
[ସମ୍ପାଦନା]ପ୍ରହ୍ଲାଦ ବାଲାଚାର୍ଯ୍ୟ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗଡ଼କରଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୦୧ ରେ ବମ୍ବେ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସୀର ସତାରାରେ ଏକ ଦେଶସ୍ଥ ମାଧ୍ୱ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗଡ଼କର ବାଲାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଘରେ ହୋଇଥିଲା । ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗଡ଼କରଙ୍କ ପରିବାର କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଧାରୱାଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗଡ଼ ନାମକ ସ୍ଥାନରୁ ସତାରାକୁ (ଏବେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଅଂଶ) ଆସିଥିଲେ ।[୨] ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗଡ଼କରଙ୍କ ପିତା ବାଲ-ଆଚାର୍ଯ୍ୟ (ଶିକ୍ଷକ) ଜଣେ ସଂସ୍କୃତ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଥିଲେ । ପି.ବି. ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗଡ଼କର, ବାଲ-ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ପୁଅ । ସେ ୧୯୨୪ ରେ ଡେକନ୍ କଲେଜ୍ (ପୁଣେ) ରୁ M.A. ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କଲେ ଏବଂ ୧୯୨୬ ରେ ILS Law College ରୁ ଅନର୍ସ ସହିତ LL.B. ପାସ୍ କରି ବମ୍ବେ ବାରର ଆପିଲାଟ୍ ସାଇଡରେ ଯୋଗ ଦେଲେ । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦିନରେ ସେ Hindu Law Quarterly ର ସମ୍ପାଦନା କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଦତ୍ତକ ମିମାଂସା (‘Dattaka Mimamsa’ ) ର ସମାଲୋଚନାତ୍ମକ ସଂସ୍କରଣ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବିଦ୍ଵାନ ଭାବେ ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲା । ସେ ବମ୍ବେ ବାରର ନିର୍ବିବାଦ ନେତା ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଯୁକ୍ତିକୁଶଳ ଏବଂ ଆଇନ ସୁଧୀବୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ସେ ଜବାହରଲାଲ ନେହରୁଙ୍କ ଯୁକ୍ତିବାଦ ଏବଂ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟରୁ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ ।
୧୯୪୫ ରେ ସେ ବମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ । ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୬ ରେ ସେ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ବେଞ୍ଚକୁ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇଲେ ଏବଂ ୧୯୬୪ ରେ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ହେଲେ । ସଂବିଧାନ ଏବଂ ଶ୍ରମ ଆଇନର ବିକାଶରେ ତାଙ୍କର ବିଶିଷ୍ଟ ଅବଦାନ ରହିଛି । ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟରେ ତାଙ୍କ ସେବାକାଳରେ ସେ ୪୯୪ଟି ରାୟ ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ ୧,୩୩୭ଟି ବେଞ୍ଚରେ ବସିଥିଲେ ।
ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗଡ଼କର ଭାରତୀୟ ବିଚାରବ୍ୟବସ୍ଥାର ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଗୁରତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିଥିଲେ । ମାଦ୍ରାସ ହାଇକୋର୍ଟର ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଏସ୍. ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଆୟାର ତାଙ୍କ ଜନ୍ମତାରିଖ ଜାଲିଆତି କରି ୬୦ ବର୍ଷର ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଅବସର ଟାଳିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବା ବିଷୟରେ ଓକିଲ୍ ଜି. ବସନ୍ଥ ପାଇ ପ୍ରମାଣ ପାଇଥିଲେ । ଏହି ମାମଲା ବିଚାର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଗଭୀର କ୍ଷତି କରିପାରିବ ବୋଲି ଜାଣି ସେ ଆୟାରଙ୍କୁ ମାମଲା ଶୁଣାଣି ପୂର୍ବରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ । ଏହାର ପରିଣତିରେ ସେ ଇସ୍ତଫା ଦେବାରୁ ମାମଲା ଖାରଜ ହୋଇଗଲା ।[୩][୪][୫]
ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ସେ ଅନେକ କମିଶନ୍ର ମୁଖ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ — କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଆଇନ କମିଶନ୍, ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଶ୍ରମ କମିଶନ୍ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅୱାର୍ଡ କମିଶନ୍ । ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଗାନ୍ଧୀଗ୍ରାମ ରୁରାଲ୍ ଇନ୍ଷ୍ଟିଟ୍ୟୁଟ୍ର ଅବୈତନିକ ସମ୍ମାନନୀୟ ପଦବୀ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ସେ ଦୁଇଥର ସୋସିଆଲ ରିଫର୍ମ କନ୍ଫରେନ୍ସ ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇ ଜାତିପ୍ରଥା, ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା, ଅନ୍ଧଶ୍ରଦ୍ଧା ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରବାଦ ବିରୋଧରେ ଅଭିଯାନ ଚଲାଇଥିଲେ ଏବଂ ଜାତୀୟ ସମନ୍ୱୟ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥିଲେ ।
ସେ ମାଧ୍ୱ ପରମ୍ପରାର ୱେଦାନ୍ତ ଏବଂ ମୀମାଂସାକୁ ଆଗେଇ ନେଇଥିଲେ । ସେ The Ten Classical Upanishads ଶୃଙ୍ଖଳାର ଜେନେରାଲ ଏଡିଟର ଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଭାରତୀୟ ଵିଦ୍ୟା ଭବନ ପ୍ରାୟୋଜିତ କରିଥିଲା ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
[ସମ୍ପାଦନା]ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗଡ଼କରଙ୍କ ଦୁଇଜଣ କନ୍ୟା ଥିଲେ; ଡ଼. (ଶ୍ରୀମତୀ) ଶାରଦ ଜହାଗୀରଦାର, ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାରୀରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞା, ଯିଏ ମୁମ୍ବାଇରେ ରହୁଥିଲେ, ଏବଂ ଆଶା କିର୍ତାନେ, ପୁଣେରେ ରହୁଥିବା ଜଣେ ଶିଳ୍ପୀ । ତାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ଶାରଦ ଜହାଗୀରଦାରଙ୍କ ବିବାହ ବମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟର ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ରାଘବେନ୍ଦ୍ର ଜହାଗୀରଦାରଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିଲା ।
ଶିକ୍ଷା
[ସମ୍ପାଦନା]- ସତାରା ହାଇ ସ୍କୁଲ୍ (୧୯୧୧–୧୯୧୮)
- କର୍ଣ୍ଣାଟକ କଲେଜ, ଧାରୱାଡ଼ (୧୯୧୮–୧୯୨୦)
- ଡେକନ କଲେଜ (ପୁଣେ) (୧୯୨୦–୧୯୨୪)
- ଦକ୍ଷିଣା ଫେଲୋ (୧୯୨୨–୧୯୨୪)
- ଭଗବନଦାସ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଦାସ ସଂସ୍କୃତ ସ୍କଲାର୍ (୧୯୨୨–୧୯୨୪)
- ILS Law College (୧୯୨୪–୧୯୨୬)
ଆଧାର
[ସମ୍ପାଦନା]- ↑ "Justice P.B. Gajendragadkar | Supreme Court of India | India". www.sci.gov.in (in ଆମେରିକୀୟ ଇଂରାଜୀ). Retrieved 2025-12-04.
- ↑ Pralhad Balacharya Gajendragadkar (1967). Jawaharlal Nehru: A Glimpse of the Man and His Teachings. Nagpur University.
- ↑ "The controversy over age... then and now". The Hindu. 29 January 2012. Retrieved 8 April 2015.
- ↑ G. Vasantha Pai vs Sri S. Ramachandra Iyer, 2 MLJ 151 (1967).
- ↑ Albuquerque, Olav (29 April 2022). "PIL jurisprudence needs to undergo a change, writes Olav Albuquerque". Free Press Journal. Retrieved 14 April 2024.
 | ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ । ଆପଣ ଏହାକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଉଇକିପିଡ଼ିଆକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିପାରିବେ । |