ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ବିନ୍ଧାଣୀ

ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ବିନ୍ଧାଣୀ
ଜନ୍ମ	୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୨୪ ବାରିପଦା, ମୟୂରଭଞ୍ଜ, ଓଡ଼ିଶା
Died	୧୪ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୪ ବାରିପଦା, ଓଡ଼ିଶା
ପେଷାs	ଫଟୋଗ୍ରାଫର, ଫଟୋ ସାମ୍ବାଦିକ, ସାମ୍ବାଦିକ, ଲେଖକ, ଅଭିନେତା
ଜଣାଶୁଣା	ଫଟୋଗ୍ରାଫି ଓ ଫଟୋ ସାମ୍ବାଦିକତା

ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ବିନ୍ଧାଣୀ (୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୨୪ – ୧୪ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୪) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଫଟୋଗ୍ରାଫର, ଫଟୋ ସାମ୍ବାଦିକ, ସାମ୍ବାଦିକ, ଲେଖକ ଓ ଅଭିନେତା ଥିଲେ। ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ବାରିପଦାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଫଟୋଗ୍ରାଫି କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ବା ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଫଟୋ ସାମ୍ବାଦିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ

ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ବିନ୍ଧାଣୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୨୪ରେ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ବାରିପଦାରେ ହୋଇଥିଲା। ସେ ବାରିପଦା ହାଇସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ଫଟୋଗ୍ରାଫି ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇଥିଲେ। ୧୯୩୦ ଦଶକରେ ସେ ପିନହୋଲ କ୍ୟାମେରା ବ୍ୟବହାର କରି ଫଟୋ ନେବାରେ ପରୀକ୍ଷାନିରୀକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜଣେ ବଙ୍ଗୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ଶିକ୍ଷକ ତାଙ୍କର ଏହି ଆଗ୍ରହ ଓ ଦକ୍ଷତାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବା ବିଷୟରେ ଜୀବନୀମୂଳକ ଲେଖାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।

ବାରିପଦାର ଦେଉଳସାହିରେ ଜନ୍ମିତ ବିନ୍ଧାଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରମୋହନ ବିନ୍ଧାଣୀ ଓ ସୁଗନ୍ଧା ଦେବୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପରିବାରର ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ପୁରୀରୁ ବାରିପଦାକୁ ଆସିଥିବା ଏବଂ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ରାଜପରିବାର ସହିତ ପରିବାରର ସମ୍ପର୍କ ଥିଲା।

ଫଟୋଗ୍ରାଫି ଜୀବନ

ବିନ୍ଧାଣୀ ଫଟୋଗ୍ରାଫିକୁ ପେଶା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଫଟୋଗ୍ରାଫର ଜନମୋହନ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ସହିତ କାମ କରିଥିଲେ। ମହାପାତ୍ର ଅସୁସ୍ଥ ହେବା ପରେ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ରାଜପରିବାରର ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ବିନ୍ଧାଣୀ ଫଟୋଗ୍ରାଫିର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ। ପରେ ସେ ରାଜପରିବାର ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଫଟୋଗ୍ରାଫର ଭାବେ କାମ କରିଥିଲେ।

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟରେ ଫଟୋଗ୍ରାଫି ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଆଲୋକର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା। ପରେ ସେ ନିଜେ ଅନ୍ଧାର କୋଠରିରେ ଫଟୋ ବିକାଶ କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶିଖିଥିଲେ। ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ସେ ଫଟୋଗ୍ରାଫିରେ 3D ପ୍ରଭାବ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ।

ବାରିପଦାରେ ସେ ‘ବିନ୍ଧାଣୀ ଆଲୋକଚିତ୍ର’ ନାମରେ ଏକ ଷ୍ଟୁଡିଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଏହାର ନାମ ‘ବିନ୍ଧାଣୀ ଫଟୋ ଦିନରାତି’ ରଖାଯାଇଥିଲା।

ଫଟୋ ସାମ୍ବାଦିକତା

ବିନ୍ଧାଣୀଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଓଡ଼ିଆ ଓ ଇଂରାଜୀ ସମ୍ବାଦମାଧ୍ୟମ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ଫଟୋ ସାମ୍ବାଦିକ ବା ପ୍ରଥମ ପ୍ରେସ୍ ଫଟୋଗ୍ରାଫର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।

ତାଙ୍କ ଫଟୋଗ୍ରାଫି କେବଳ ରାଜକୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସୀମିତ ନଥିଲା। ମୟୂରଭଞ୍ଜର ସାଧାରଣ ଲୋକ, ଗ୍ରାମୀଣ ଜୀବନ, ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିବେଶକୁ ମଧ୍ୟ ସେ କ୍ୟାମେରାରେ ଧରିଥିଲେ।

ବିନ୍ଧାଣୀ ପୁଲିସ ବିଭାଗ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଫଟୋଗ୍ରାଫି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ।

ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଫଟୋ

୧୯୭୪ ମସିହାରେ ତତ୍କାଳୀନ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ବାରିପଦା ଗସ୍ତ ସମୟରେ ବିନ୍ଧାଣୀ ତାଙ୍କର ଏକ ଫଟୋ ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ। ପରେ ସେହି ଫଟୋଟି ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଜୀବନୀ ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ପୁସ୍ତକର ମୁଖପୃଷ୍ଠାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା।

ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଫଟୋରେ ଜଣେ ଆଦିବାସୀ ଝିଅ ମୁଣ୍ଡରେ ଧାନ ବିଡ଼ା ନେଇ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆଲୋକରେ ଘରକୁ ଫେରୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା। ଏହି ଫଟୋଟି ପରେ ଲେଖକ ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ପତ୍ରିକା ଦିଗନ୍ତ ପତ୍ରିକାର ମୁଖପୃଷ୍ଠାରେ ‘ଛାଇ ଆଲୁଅର ରାସ’ ଶୀର୍ଷକରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା।

ତାଙ୍କ ଫଟୋଗ୍ରାଫ ବାରିପଦା ଓ ଓଡ଼ିଶା ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିଲା।

ସାହିତ୍ୟ ଓ ଅଭିନୟ

ଫଟୋଗ୍ରାଫି ସହିତ ବିନ୍ଧାଣୀ ସାହିତ୍ୟ ଓ ଅଭିନୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରିଥିଲେ। ସେ କବିତା, ନାଟକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲେଖା ରଚନା କରିଥିବା ଏବଂ ବାରିପଦାରୁ ପ୍ରକାଶିତ ‘ରାକା’ ସାହିତ୍ୟ ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ତାଙ୍କର ରଚନା ମଧ୍ୟରେ ‘ସର୍ଦ୍ଦାର’ ନାମକ ଗୁଇନ୍ଦା ପୁସ୍ତକ ଏବଂ ‘ବାଘ’ ଓ ‘ଗୁମ୍ଫା’ ନାମକ ଏକାଙ୍କିକା ରହିଛି।

ବିନ୍ଧାଣୀ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଅଭିମାନ ଓ ଫୁଲ ଚନ୍ଦନ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ।

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଗ୍ରହ

ବିନ୍ଧାଣୀଙ୍କ ଆଗ୍ରହ ଫଟୋଗ୍ରାଫିରେ ସୀମିତ ନଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ବାସ୍ତୁକଳା, ଚିତ୍ରକଳା, କାଠ ଓ ଲୁହା କାମ, ରଥ ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଳାକୌଶଳ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିବା ବିଷୟରେ ପ୍ରକାଶିତ ଜୀବନୀମୂଳକ ଲେଖାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।

ସମ୍ମାନ

୨୦୨୩ ମସିହାରେ ବାରିପଦାସ୍ଥିତ ମହାରାଜା ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଦେଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ବିନ୍ଧାଣୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେହି ଅବସରରେ ତାଙ୍କ ଫଟୋଗ୍ରାଫ ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ମଧ୍ୟ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା।

ମୃତ୍ୟୁ

ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ବିନ୍ଧାଣୀଙ୍କର ୧୪ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୪ରେ ବାରିପଦାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା।

ଉତ୍ତରାଧିକାର

ବିନ୍ଧାଣୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ଫଟୋଗ୍ରାଫି ଜୀବନରେ ମୟୂରଭଞ୍ଜର ରାଜକୀୟ ପରିବେଶ, ଗ୍ରାମୀଣ ଜୀବନ, ସାଧାରଣ ଲୋକ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ-ସାଂସ୍କୃତିକ ଘଟଣାର ଅନେକ ଦୃଶ୍ୟ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କ ଫଟୋଗ୍ରାଫଗୁଡ଼ିକୁ ଓଡ଼ିଶାର ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ଦୃଶ୍ୟ ଦଲିଲ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି।