ନାଗା

ନାଗା
နာဂ
	ପାରମ୍ପରିକ ପୋଷାକରେ କନକ ନାଗା
ସମୁଦାୟ ଜନସଂଖ୍ୟା
	୨୦ ଲକ୍ଷ
ସଂଖ୍ୟାଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ଥିବା ଅଞ୍ଚଳ
	ନାଗାଲ୍ୟାଣ୍ଡ; ଆସାମ; ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ; ମଣିପୁର; ନାଗା ସ୍ବୟାତ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର (ମିଆଁମାର)
ଭାଷାସମୂହ
	କୁକି-ଚିନ୍-ନାଗା ଭାଷା, କ୍ରିଓଲ ଭାଷା
ଧର୍ମ
	ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ

ନାଗା ( ବର୍ମୀ : နာဂ ) ଭାରତର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜନଜାତି । ସେମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ଭାରତର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ମିଆଁମାରର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳରେ। ଭାରତରେ, ସେମାନେ ନାଗାଲ୍ୟାଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟରେ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠ । 2012 ମସିହାରେ, ସେମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା 1.7 ନିୟୁତ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ମଣିପୁର, ଆସାମ ଏବଂ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜନସଂଖ୍ୟା ରହିଛି ।

ମିଆଁମାରରେ, ଏହି ଜନଜାତି କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠ। ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ନିଜର ପ୍ରଶାସନ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ନାଗା ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ କୁହାଯାଏ ।

ଇତିହାସ

ବ୍ରିଟିଶ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କର ବାହାର ଜଗତ ସହିତ କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ନଥିଲା। ୧୮୨୮ ସୁଦ୍ଧା ଆସାମ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ଅଧୀନକୁ ଆସିଥିଲା। ତଥାପି, ନାଗା ଜନଜାତି ଆସାମର ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଜାରି ରଖିଥିଲେ। ୧୮୪୫ ମସିହାରେ, ବ୍ରିଟିଶମାନେ ନାଗା ସର୍ଦ୍ଦାରମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଚୁକ୍ତି କରିଥିଲେ, ଯାହା ଅନୁଯାୟୀ ନାଗାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଥିଲେ। ତଥାପି, ପରେ ଚୁକ୍ତିନାମା ଉଲ୍ଲଂଘନ ହୋଇ ରହିଲା।^[୧]

୧୮୫୧ ମସିହାରେ, ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ (ନାଗାଲ୍ୟାଣ୍ଡ) ସୈନ୍ୟ ମୁତୟନ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ୧୮୭୮ ମସିହାରେ, ଅଙ୍ଗାମି ନାଗାମାନେ ପୁଣି ଥରେ ବ୍ରିଟିଶ ଶିବିର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ବ୍ରିଟିଶମାନେ ବଳପୂର୍ବକ ଜବାବ ଦେଇଥିଲେ, ଅନେକ ନାଗା ଗ୍ରାମକୁ ପୋଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ।

ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ମିଶନାରୀମାନେ

୧୯ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ମିଶନାରୀମାନେ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ଅନେକ ନାଗାଙ୍କୁ ଧର୍ମାନ୍ତରିତ କରିଥିଲେ। ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା, ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗଠନକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା।^[୨]

ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଦେଶ ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ

ଏକ ପୃଥକ ନାଗା ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ନାଗା ସଂଗ୍ରାମର ନେତୃତ୍ୱ ନେବା ପାଇଁ ଅଙ୍ଗାମି ଜାପୁ ଫିଜୋ ନାଗା ଜାତୀୟ ପରିଷଦ ଗଠନ କରିଥିଲେ । ଜୁନ୍ ୧୯୪୭ରେ, ନାଗା ଜାତୀୟ ପରିଷଦ ବ୍ରିଟିଶଙ୍କ ସହିତ ଏକ ନଅ-ସୂତ୍ରୀ ଚୁକ୍ତିରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ନାଗା ଏହାକୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ।^[୩]

୧୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୭ରେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନର ଶେଷ ଦିନ ନାଗା ଜାତୀୟ ପରିଷଦ ନାଗାଲ୍ୟାଣ୍ଡର ସ୍ୱାଧୀନତା ଘୋଷଣା କରିଥିଲା। ମେ ୧୯୫୧ରେ, NANEKA (ନାଗା ଜାତୀୟ ପରିଷଦ) ଦାବି କରିଥିଲା ଯେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନାଗାଲ୍ୟାଣ୍ଡ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ଜନମତରେ ୯୯% ଲୋକ ଏହାର ସପକ୍ଷରେ ଥିଲେ। ତଥାପି, ୧୯୫୨ରେ, ଭାରତ ସରକାର ଏହାର ଦାବିକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ। ନାଗାମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ଗରିଲା ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭାରତ ସରକାର ସେମାନଙ୍କ ବିଦ୍ରୋହକୁ ଦମନ କରିଥିଲେ। ପରେ ଫିଜୋ ଲଣ୍ଡନ ପଳାଇ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରୁ ଅଭିଯାନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ।^[୪]

ଭାଷା

ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକ ଭାଷା ହେଉଛି କୁକି-ଚିନ୍-ନାଗା ଭାଷା । ସେମାନେ ଏକ କ୍ରେଓଲ୍ ଭାଷା ମଧ୍ୟ ବିକଶିତ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।

ସମାଜ

ନାଗାମାନେ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବରେ ଗାଁରେ ରୁହନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ବୃତ୍ତି ହେଉଛି ଶିକାର କରିବା, ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଶିକାର କରିବା। ସେମାନେ ବାଉଁଶରୁ ଘର ତିଆରି କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଏକ ଯୋଦ୍ଧା ଜନଜାତି। ସେମାନଙ୍କର ବିବାହ ସେମାନଙ୍କର ବୀରତ୍ୱ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏହି ଜାତିର ମହିଳାମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଭଲ। ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଧୀନତା ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।

ପ୍ରାୟ ୯୫% ନାଗା ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ। କିଛି ନାଗା ଗୋଷ୍ଠୀ ପ୍ରାଣୀବାଦୀ ମଧ୍ୟ ।

ପ୍ରମୁଖ ନାଗା ଜନଜାତି

ଏଠାରେ ୬୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ନାଗା ଜନଜାତି ଅଛନ୍ତି।^[୫] ନିମ୍ନରେ ୧୬ଟି ପ୍ରମୁଖ ନାଗା ଜନଜାତିର ଏକ ତାଲିକା ଦିଆଯାଇଛି:

ଆଙ୍ଗାମି
ଏଓ
ଚାଙ୍ଗ
କୋନ୍ୟାକ୍
ମାରମ୍
ସଂଗତ
ଟୁଟ୍ସା
ସୁମି
ୱାଞ୍ଚୁ
ଫେଣ
ପୋଚୁରି
ସାଙ୍ଗମା
ସୁମି
କୁକି
ଚଖେସାଙ୍ଗ
ଲୋଥା
ଡିମାସା କାଚରି

ଆଧାର

↑ Upadhyay, R. Naga Insurgency - A confusion of war or peace (Paper No. 1256, 17 फ़रवरी 2005, South Asia Analysis)
↑ Thong, Tezenlo (2010). "'Thy Kingdom Come': The Impact of Colonization and Proselytization on Religion among the Nagas" (PDF). Journal of Asian and African Studies. 45 (6): 595–609. doi:10.1177/0021909610373915. Retrieved 1 मई 2012. {{cite journal}}: Check date values in: |accessdate= (help); Unknown parameter |month= ignored (help)^{[dead link]}
↑ Ramunny, Murkot. "The 'ceasefire with the Nagas'", The Hindu, 4 जुलाई 2001
↑ Mujtaba, Syed Ali. "Nagaland peace talks still elusive" Archived 3 October 2009^{[Date mismatch]} at the Wayback Machine., Global Politician, Retrieved on 18 जून 2009
↑ S. R. Tohring (2010). Violence and identity in North-east India: Naga-Kuki conflict. Mittal Publications. pp. xv–xvii. ISBN 978-81-8324-344-5. Archived from the original on 6 अप्रैल 2017. Retrieved 8 सितंबर 2013. {{cite book}}: Check date values in: |access-date= and |archive-date= (help)

[1] Upadhyay, R. Naga Insurgency - A confusion of war or peace (Paper No. 1256, 17 फ़रवरी 2005, South Asia Analysis)

[2] Thong, Tezenlo (2010). "'Thy Kingdom Come': The Impact of Colonization and Proselytization on Religion among the Nagas" (PDF). Journal of Asian and African Studies. 45 (6): 595–609. doi:10.1177/0021909610373915. Retrieved 1 मई 2012. {{cite journal}}: Check date values in: |accessdate= (help); Unknown parameter |month= ignored (help)^{[dead link]}

[3] Ramunny, Murkot. "The 'ceasefire with the Nagas'", The Hindu, 4 जुलाई 2001

[4] Mujtaba, Syed Ali. "Nagaland peace talks still elusive" Archived 3 October 2009^{[Date mismatch]} at the Wayback Machine., Global Politician, Retrieved on 18 जून 2009

[5] S. R. Tohring (2010). Violence and identity in North-east India: Naga-Kuki conflict. Mittal Publications. pp. xv–xvii. ISBN 978-81-8324-344-5. Archived from the original on 6 अप्रैल 2017. Retrieved 8 सितंबर 2013. {{cite book}}: Check date values in: |access-date= and |archive-date= (help)

[୧]

[୨]

[୩]

[୪]

[୫]