ଦୁର୍ଗା ଖୋଟେ

ଦୁର୍ଗା ଖୋଟେ
ଦୁର୍ଗା ଖୋଟେ
	Khote in Prithvi Vallabh (1943)
ଜନ୍ମ	Vita Lad; ୧୪ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୦୫; Bombay, Bombay Presidency, British India (present-day Mumbai, Maharashtra, India)
ମୃତ୍ୟୁ	୨୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୯୧ (ବୟସ ୮୬); Bombay, Maharashtra, India (present-day Mumbai)
ଶିକ୍ଷା	Cathedral High School
ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ	St. Xavier's College, Mumbai (BA)
ବୃତ୍ତିସମୂହ	Actress; film producer;
ସକ୍ରିୟ ବର୍ଷ	1931–1983
ବୈବାହିକ-ସାଥୀ	Vishwanath Khote
ପରିବାର	Viju Khote (nephew) ; Shubha Khote (niece) ; Bhavna Balsavar (grand-niece)
ପୁରସ୍କାର	BFJA Award for Best Actress; Filmfare Award for Best Supporting Actress;
Honours	Padma Shri (1968); Maharashtra State Award (1970); Dadasaheb Phalke Award (1983);

ଇଂରାଜୀ ଲିଙ୍କ

https://or.wikipedia.org/wiki/Durga_Khote

ଦୁର୍ଗା ଖୋଟେ (ଜନ୍ମନାମ: ଭିଟା ଲାଡ୍; ୧୪ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୦୫ − ୨୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୯୧) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ସମୟର ପ୍ରମୁଖ ନାୟିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ। ସେ ୫୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ହିନ୍ଦୀ ଓ ମରାଠୀ ସିନେମା ସହିତ ନାଟ୍ୟମଞ୍ଚରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ଟି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଓ ଅନେକ ନାଟକରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ।

୨୦୦୦ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ମିଲେନିୟମ୍ ସଂସ୍କରଣରେ ଇଣ୍ଡିଆ ଟୁଡେ ପତ୍ରିକା ତାଙ୍କୁ “ଭାରତକୁ ଗଢ଼ି ତୋଳିଥିବା ୧୦୦ ଜଣ ବ୍ୟକ୍ତି” ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଥିଲା ଏବଂ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲା ଯେ, “ଦୁର୍ଗା ଖୋଟେ ଭାରତୀୟ ସିନେମାରେ ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ରଦୂତ ଅବଧିକୁ ଚିହ୍ନିତ କରନ୍ତି।” ସେ ସମ୍ମାନିତ ପରିବାରରୁ ଆସି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଶିଳ୍ପରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ, ଯାହା ସମାଜର ଏକ ପ୍ରଚଳିତ ନିଷେଧକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲା।^[୧]

ସେ ହିନ୍ଦୀ ସିନେମାରେ “ମା’ର ଭୂମିକା” ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୀର୍ଷ ଦଶ ଅଭିନେତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଗଣ୍ୟ।[3] ତାଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭୂମିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେ. ଆସିଫ୍ଙ୍କ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମୁଗଲ୍-ଏ-ଆଜମ୍ (୧୯୬୦)ରେ ଜୋଧାବାଇର ଭୂମିକା ବିଶେଷ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ, ଯାହା ପାଇଁ ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସହାୟକ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପାଇଁ ଫିଲ୍ମଫେୟାର୍ ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ନାମାଙ୍କନ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହା ସହିତ ବିଜୟ ଭଟ୍ଟଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଭରତ ମିଳାପ (୧୯୪୨)ରେ କୈକେୟୀର ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ବହୁ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଥିଲା। ମା’ର ଭୂମିକାରେ ତାଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ମରଣୀୟ ଅଭିନୟ ଚରଣୋଁ କି ଦାସୀ (୧୯୪୧), ମିର୍ଜା ଗାଲିବ୍ (୧୯୫୪), ବବି (୧୯୭୩) ଏବଂ ବିଦାଇ (୧୯୭୪) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ବିଦାଇ (୧୯୭୪) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ଅଭିନୟ ପାଇଁ ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସହାୟକ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପାଇଁ ଫିଲ୍ମଫେୟାର୍ ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିଲେ। ଭାରତୀୟ ସିନେମାରେ ସାରାଜୀବନ ଅବଦାନ ପାଇଁ ସେ ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦାଦାସାହେବ ଫାଲ୍କେ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।

ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ

ଦୁର୍ଗା ଖୋଟେଙ୍କ ଜନ୍ମ ଭିଟା ଲାଡ୍ ନାମରେ ଗୋଟିଏ କୋଙ୍କଣୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ହୋଇଥିଲା,^[୨] ଯାହାର ମୂଳ ଗୋଆରେ ଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଘରେ କୋଙ୍କଣୀ ଭାଷା କଥାହୁଏ।^[୩] ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ପାଣ୍ଡୁରଙ୍ଗ ଶାମରାଓ ଲାଡ୍ ଏବଂ ମାତାଙ୍କ ନାମ ମଞ୍ଜୁଲାବାଇ ଥିଲା।^[୩] ସେ କାଣ୍ଡେୱାଡୀରେ ଏକ ବଡ଼ ହିନ୍ଦୁ ଯୁକ୍ତ ପରିବାରରେ ବଢ଼ିଉଠିଥିଲେ। ସେ କାଥେଡ୍ରାଲ୍ ହାଇ ସ୍କୁଲ୍ ଏବଂ ସେଣ୍ଟ୍ ଜେଭିଅର୍ସ କଲେଜ୍ରେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ବ୍ୟାଚେଲର୍ ଅଫ୍ ଆର୍ଟସ୍ ଡିଗ୍ରୀ ପାଇଁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ। କଲେଜ୍ ପଢ଼ୁଥିବା କିଶୋରୀ ବୟସରେ ସେ ଖୋଟେ ପରିବାରରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ଖୋଟେଙ୍କ ସହିତ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

୨୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦୁର୍ଗା ଖୋଟେ ଦୁଇ ଜଣ ଛୋଟ ପୁଅ—ବକୁଳ ଏବଂ ହରିନ—ଙ୍କ ମା’ ହୋଇଥିବା ସମୟରେ ବିଧବା ହୋଇଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ପାଳନପୋଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କାମ ଖୋଜିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ। ଏହା କରିବା ସହିତ ସେ ଏକ ପ୍ରକାରର ଅଗ୍ରଦୂତ ହେଲେ, କାରଣ ସେ ପାରମ୍ପରିକ ପରିବାରରୁ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଶିଳ୍ପକୁ ନିମ୍ନ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ବୃତ୍ତି ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଥିପାଇଁ ସେ ସମୟରେ ଅଧିକାଂଶ ନାରୀ ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପୁରୁଷମାନେ ଅଭିନୟ କରୁଥିଲେ।

ଆଧାର

↑ "rediff.com: The Millennium Special: Gautam Rajadhyaksha on the ten most important women stars in Indian films". www.rediff.com. Retrieved 2026-03-12.
↑ "Divas in a duel". The Hindu (in Indian English). 2014-03-06. ISSN 0971-751X. Retrieved 2026-03-12.
1 2 "Welcome to Muse India". museindia.com. Archived from the original on 2015-04-05. Retrieved 2026-03-12.

[1] "rediff.com: The Millennium Special: Gautam Rajadhyaksha on the ten most important women stars in Indian films". www.rediff.com. Retrieved 2026-03-12.

[2] "Divas in a duel". The Hindu (in Indian English). 2014-03-06. ISSN 0971-751X. Retrieved 2026-03-12.

[:0-3] 1 2 "Welcome to Muse India". museindia.com. Archived from the original on 2015-04-05. Retrieved 2026-03-12.

[୧]

[୨]

[୩]