ଜେମେ ଭାଷା
| ଜେମେ | |
|---|---|
| Zeliang | |
![](https://or.wikipedia.org/wiki/ଫାଇଲ:"Zeliang"_written_in_Meitei_script.jpg) "Zeliang" written in Meitei script | |
| ମାତୃଭାଷା ଅଞ୍ଚଳ | India |
| ଅଞ୍ଚଳ | Assam, Manipur, Nagaland |
| ଜାତିସତ୍ତା | Zeme Naga |
ମାତୃଭାଷୀ | ପ୍ରକାଶନରେ ଅସୁବିଧା: ଅଜଣା ଚିହ୍ନ "୨" ।e25 |
| ଭାଷା କୋଡ୍ | |
| ISO ୬୩୯-୩ | nzm |
| ଗ୍ଲୋଟୋଲୋଗ | zeme1240 |
| ELP | Zeme Naga |
ଜେମେ (ଏହାକୁ ଏମ୍ପିଓ, ଜେମେ, କଚା ଏବଂ ଜେମି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ) ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତରେ କୁହାଯାଉଥିବା ଏକ ଚୀନ-ତିବ୍ବତୀ ଭାଷା ଅଟେ। ଏହା ଜେମେ ନାଗାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ ଉପଭାଷା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ , ଅନ୍ୟଟି ହେଉଛି ମଜିମେ ।
ଭୂଗୋଳ ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟା
[ସମ୍ପାଦନା]ଜେମେ (ଉପଭାଷା: ପାରେନ୍, ନଜୁନା) ରେ କୁହାଯାଇଛି:
ଉତ୍ତର କଚାର ପର୍ବତ ଜିଲ୍ଲା , ଆସାମ ତାମେଙ୍ଗଲଙ୍ଗ ଜିଲ୍ଲା , ମଣିପୁର ନାଗାଲ୍ୟାଣ୍ଡର ନାସପାତି ଜିଲ୍ଲା ମଣିପୁରୀ ଏବଂ ଇଂରାଜୀର ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାରେ ଅଧିକାଂଶ ଜେମ ଭାଷାଭାଷୀ ଦ୍ୱି- କିମ୍ବା ବହୁଭାଷୀ। [୧]
ବର୍ଗୀକରଣ
[ସମ୍ପାଦନା]ଜେମେ ତିବ୍ବତୋ-ବର୍ମାନ ଭାଷା ପରିବାରର ବାରିକ୍ ଉପ-ବିଭାଗର କାମରୂପାଣ ଗୋଷ୍ଠୀର କୁକି-ଚିନ୍ ଅଂଶର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଏହା ଲିଆଙ୍ଗମାଇ ଏବଂ ରଙ୍ଗମାଇର ପଡ଼ୋଶୀ ଭାଷା ସହିତ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବରେ ଜଡିତ ।[୨]
ଶବ୍ଦବିଜ୍ଞାନ
[ସମ୍ପାଦନା]ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଧ୍ୱନି
[ସମ୍ପାଦନା]| Labial | Alveolar | Palatal | Velar | Glottal | ||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Plosive/ Affricate |
voiceless | [[|p]] | [[|t]] | [[|tʃ]] | [[|k]] | |
| aspirated | [[|pʰ]] | [[|tʰ]] | [[|kʰ]] | |||
| voiced | [[|b]] | [[|d]] | [[|ɡ]] | |||
| Nasal | [[|m]] | [[|n]] | [[|ŋ]] | |||
| Fricative | voiceless | [[|s]] | [[|h]] | |||
| voiced | [[|z]] | |||||
| Trill | [[|r]] | |||||
| Approximant | lateral | [[|l]] | ||||
| central | [[|w]] | [[|j]] | ||||
ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ
[ସମ୍ପାଦନା]| Front | Central | Back | |
|---|---|---|---|
| Close | [[|i]] | [[|u]] | |
| Mid | [[|e]] | [[|ə]] | [[|o]] |
| Open | [[|a]] |
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତିବ୍ବତୀ-ବର୍ମାନ ଭାଷା ପରି, ଜେମେ ଏକ ସ୍ୱର ଭାଷା। ଏହି ଭାଷାର ଅଧିକାଂଶ ଶବ୍ଦ ଏକକ ଶବ୍ଦ ସ୍ୱର ଅଟେ। [୫]
ବ୍ୟାକରଣ
[ସମ୍ପାଦନା]ଜେମେ କ୍ରିୟାରେ ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ସଂଖ୍ୟା ଚିହ୍ନିତ ନୁହେଁ। ମୌଳିକ ଶବ୍ଦ କ୍ରମ ହେଉଛି SOV, OSV ର ଏକ ବିକଳ୍ପ କ୍ରମ ସହିତ, ଏହାକୁ ଏକ କ୍ରିୟା-ଶେଷ ଭାଷା କରିଥାଏ।
ଭାଷାରେ ସଂଖ୍ୟାର 7ଟି ବର୍ଗ ଅଛି: କାର୍ଡିନାଲ, ଅର୍ଡିନାଲ୍, ଭଗ୍ନାଂଶ, ଗୁଣନକାରୀ, ବଣ୍ଟନକାରୀ, ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଏବଂ ପାଖାପାଖି। ନିମ୍ନଲିଖିତ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:
| Value | Gloss | Num |
|---|---|---|
| 1 | one | ə-ket |
| 2 | two | ke-na |
| 3 | three | kə-čum |
| 4 | four | mə-dai |
| 5 | five | mə-ŋəiyu |
| 6 | six | sə-rok |
| 7 | seven | sə-na |
| 8 | eight | tə-set |
| 9 | nine | sə-kui |
| 10 | ten | kə-rəiyu |
| 20 | twenty | iŋkai |
| 30 | thirty | him-rəiyu |
| 40 | forty | he-dai |
| 50 | fifty | riŋ-ŋəiyu |
| 60 | sixty | riyak-sərok |
| 70 | seventy | riyak-səna |
| 80 | eighty | riyak-təset |
| 90 | ninety | riyak-səkui |
| 100 | one hundred | hai |
| 1000 | one thousand | čəŋ |
ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାକୁ ଏକାଠି ଯୋଡି ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା ଗଠିତ ହୁଏ, ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟା, ସାଧାରଣତଃ ୧୦ ର ଗୁଣିତକ, ଛୋଟ ସଂଖ୍ୟା ପୂର୍ବରୁ। ୪୦,୫୦,୬୦,୭୦,୮୦ ଏବଂ ୯୦ ରୁ ଦଶକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଦଶକକୁ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ୧୦ ଦ୍ୱାରା ଗୁଣନ କରି ଗଠିତ ହୁଏ। ଜେମେରେ 'ଦଶ' ସଂଖ୍ୟାର ଚାରୋଟି ଆଲୋମର୍ଫ ଅଛି: kərəiyu, he, riŋ and riyak.[୭]
ଆଧାର
[ସମ୍ପାଦନା]- ↑ Chanu 2017.
- ↑ Chanu 2016, p. 189.
- ↑ Chanu 2017, p. 17.
- ↑ Chanu 2017, p. 16.
- ↑ Chanu 2016, p. 190.
- ↑ Chanu 2016, p. 191.
- ↑ Chanu 2016, p. 195.