ଜଗବନ୍ଧୁ ପଟ୍ଟନାୟକ

ଜଗବନ୍ଧୁ ପଟ୍ଟନାୟକ
ଜାତୀୟତା	ଭାରତୀୟ
ବୃତ୍ତି	ଦିୱାନ
ପ୍ରସିଦ୍ଧି	ସୀପାହି ବିଦ୍ରୋହ

ଜଗବନ୍ଧୁ ପଟ୍ଟନାୟକ (ଅଥବା ଜଗୁ ଦିୱାନ) ସିଂହଭୂମର ପୋରହାଟର କେରା ଗାଁର (ବର୍ତ୍ତମାନରେ ଝାରଖଣ୍ଡ) ଦିୱାନ ଥିଲେ । ସେ ରାଜା ଅଚ୍ୟୁତ ସିଂହ ଓ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ରାଜା ଅର୍ଜୁନ ସିଂହଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଦିୱାନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଦିୱାନ ଜଗବନ୍ଧୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ୧୮୫୭ର ଭାରତୀୟ ସିପାହୀ ବିଦ୍ରୋହରେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ସହିଦ ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ରହିଛି ।

ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଭୂମିକା

ସେମାନେ ମିଶି ୧୮୫୭ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ବ୍ରିଟିଶ ବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ। ୧୮୩୧ ମସିହାର ସିଂହଭୂମର କୋଳ ବିଦ୍ରୋହ ଜଗବନ୍ଧୁ ପଟ୍ଟନାୟକ, ଯିଏ "ଜଗୁ ଦିୱାନ" ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣା ଓ ପ୍ରଚୋଦନାର ଫଳଶ୍ରୁତି ଥିଲା।[3] ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ଭୟଙ୍କର ଶତୃ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା ଓ ତାଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ପୁରସ୍କାର ଘୋଷଣା କରିଥିଲା।

୧୮୫୭ ର ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ସେ ରାଜା ଅର୍ଜୁନ ସିଂହଙ୍କୁ ବ୍ରିଟିଶ ବିରୋଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ। ଜଗୁ ଦିୱାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୋଳ ସେନା ଓ 300 ଜଣ ଓଡ଼ିଆ ସୈନ୍ୟ ସହିତ ବ୍ରିଟିଶଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଉଠିଦାଣ୍ଡି ଚକ୍ରଧରପୁର ଦଖଲ କଲେ। ସେ ଚକ୍ରଧରପୁର କୋଟର ସେନାପତି ହେଲେ ଓ ରାଜା ଅର୍ଜୁନ ସିଂହଙ୍କ ଭାଇ ରଘୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରିଟିଶ ବିରୋଧରେ ସହଯୋଗ କରିଥିଲେ। ପରେ ଲେଫ୍ଟେନାଣ୍ଟ ବର୍ଚ୍ଚଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବ୍ରିଟିଶ ସେନା ପୁଣିଥରେ ଚକ୍ରଧରପୁର ଦଖଲ କଲା ଓ ଜଗୁ ଦିୱାନଙ୍କୁ ଧରି, ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରୀ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଦରେ ଦଣ୍ଡିତ କରାଗଲା।

ଦିୱାନ ଜଗବନ୍ଧୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ପୁଅ ବାଲମୁକୁନ୍ଦ ପଟ୍ଟନାୟକ ମଧ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶ ବିରୋଧରେ ସଡ଼ଯନ୍ତ୍ର କରିଥିଲେ ଓ ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଇ ଓ ତାଙ୍କ ବିଦ୍ରୋହୀମାନଙ୍କୁ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ସହାୟତା କରିଥିଲେ। ପରେ ବାଲମୁକୁନ୍ଦ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର "ଦ୍ରୋହ" ଅଭିଯୋଗରେ ଫାସି ଦିଆଗଲା।[7][8]