ଗ୍ରାସନଳୀ କର୍କଟ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Jump to navigation Jump to search
Esophageal cancer
Diagram showing oesophageal cancer that has spread (M staging) CRUK 175.svg
Diagram showing esophageal cancer in an advanced stage with spread to the liver
ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ ଓ ବାହାର ସ୍ରୋତ
ସ୍ପେଶାଲିଟି oncology[*]
ଆଇସିଡ଼ି-୧୦ C15.
ଆଇସିଡ଼ି-୯-ସିଏମ୍ 150
ଓଏମ୍‌ଆଇଏମ୍ 133239
ରୋଗ ଡାଟାବେସ 9150
ମେଡ଼ିସିନ-ପ୍ଲସ 000283
ଇ-ମେଡ଼ିସିନ article/277930 article/368206
MeSH D004938

ଗ୍ରାସନଳୀ କର୍କଟ (ଇଂରାଜୀରେ Esophageal cancer ବା oesophageal cancer) ଏକ ପ୍ରକାର କର୍କଟ ରୋଗ ଯାହା ତଣ୍ଟିରୁ ପାକସ୍ଥଳୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବିଥିବା ଗ୍ରାସନଳୀରେ (ଇଂରାଜୀରେ Oesophagus) ଜାତ ହୁଏ । [୧] ଡିସଫେଜିଆ (ଗିଳିବାରେ ଅସୁବିଧା) ଓ ଓଜନ ହ୍ରାସ ଏହି ରୋଗର ମୂଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ । ଅନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଓଡିନୋଫେଜିଆ (ଗିଳିଲାବେଳେ କଷ୍ଟ), କର୍କଶ ସ୍ୱର, କାନ୍ଧ ହାଡ଼ ବା କଲାର ବୋନ (ଇଂରାଜୀରେ clavicle) ପାଖରେ ଲସିକା ଗ୍ରନ୍ଥି ବୃଦ୍ଧି, ଶୁଖିଲା କାଶ, ରକ୍ତରେ କଫ ଓ ରକ୍ତବାନ୍ତି ହୁଏ । [୨]

ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏସୋଫେଜିଆଲ ସ୍କ୍ୱାମସ୍ ସେଲ କାର୍ସିନୋମା (ଇଂରାଜୀରେ esophageal squamous-cell carcinoma, ସଂକ୍ଷେପରେ ESCC) ନାମକ ବେଶି ହେଉଥିବା ଓ ଏସୋଫେଜିଆଲ ଆଡେନୋକାର୍ସିନୋମା (ଇଂରାଜୀରେ esophageal adenocarcinoma ସଂକ୍ଷେପରେ EAC) ନାମକ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ହିସ୍ଟୋପାଥୋଲୋଜିକାଲ କର୍କଟ ଦେଖାଯାଏ ।[୧] ଏହାଠାରୁ ଅଳ୍ପ କେତେକ ଟାଇପର କର୍କଟ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ । [୧] ଗ୍ରାସନଳୀରେ ସ୍କ୍ୱାମସ ଏପିଥେଲିଆଲ ସେଲ ସ୍ତର ଥାଏ ।[୩] ଗ୍ରାସନଳୀର ନିମ୍ନ ଏକ ତୃତୀୟାଂଶରେ ଥିବା ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ ଆଡେନୋକାର୍ସିନୋମା ଜାତ ହୁଏ ଯେଉଁଠାରେ ସେଲ ବଦଳିଯାଇ ଅନ୍ତନଳୀ ସେଲ ଭଳି ହୋଇଯାଏ ଯାହାକୁ ବାରେଟ ଏସୋଫେଗସ କ‌ହ‌ନ୍ତି । [୧][୪] ସ୍କ୍ୱାମସ୍ ସେଲ କାର୍ସିନୋମା ହେବାର କାରଣ ମଧ୍ୟରେ ଟୋବାକୋ ବା ଧୁଆଁପତ୍ର, ମଦ୍ୟ, ଗରମ ପାନୀୟ ଓ ଦରିଦ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ଉଲ୍ଲେଖ‌ଯୋଗ୍ୟ । [୫] ମୋଟାପଣ, ଧୁମ୍ରପାନ ଓ ଏସିଡ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁ ଆଡେନୋକାର୍ସିନୋମା ହୁଏ ବୋଲି ମନେକରାଯାଉଛି । [୫]

ଏଣ୍ଡୋସ୍କୋପ (ଏକ ଫାଇବ୍ରୋଅପଟିକ କ୍ୟାମେରା) ଯନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ବାୟୋପ୍ସି ନେଇ ପରୀକ୍ଷା କରି ଏହି ରୋଗ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ ।[୬] ଧୂମ୍ରପାନ ବନ୍ଦ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି ଏହି ରୋଗକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିହେବ । [୧][୨] ରୋଗର ସ୍ଟେଜ, ଖାଦ୍ୟନଳୀର ସ୍ଥାନ, ରୋଗୀର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପସନ୍ଦ ଅନୁସାରେ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ଛୋଟ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ କର୍କଟ ହୋଇଥିଲେ ଅପରେଶନ କରି ରୋଗମୁକ୍ତ କରିବା ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ । ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅପରେଶନ ସ‌ହିତ କେମୋଥେରାପି ସ‌ହ ବା ବ୍ୟତୀତ ରାଡିଏସନ ଦିଆଯାଏ । [୬] କେମୋଥେରାପି ଓ ରାଡିଏସନ ଥେରାପି ସାହାଯ୍ୟରେ ବଡ଼ କର୍କଟ ବୃଦ୍ଧିର ଗତି କମେଇ ଦିଆଯାଏ । [୧] ରୋଗ ଅଧିକ ମାଡ଼ିଯାଇଥିଲେ ବା ଅପରେଶନ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ପାଲିଏଟିଭ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । [୬] ରୋଗ କେତେ ଦୂର ଆଗେଇଥିଲା ଓ କେଉଁ ଅନ୍ୟ ରୋଗ ଏହା ସ‌ହ ଥିଲା, ଏହାରି ଉପରେ ଚିକିତ୍ସା ଫଳାଫଳ ନିର୍ଭର କରେ କିନ୍ତୁ ଏହା ପ୍ରାୟ ଖରାପ ରହେ, କାରଣ ଡେରିରେ ରୋଗୀ ଡାକ୍ତରଖାନା ଆସନ୍ତି । [୧][୭] ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିବା ହାର ୧୩ରୁ ୧୮ % ।[୨][୮]

ପୃଥିବୀରେ ଏହି ରୋଗ ୨୦୧୨ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ୮ମ କର୍କଟ ରୋଗ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲା ଓ ୪୫୬ ନୂଆ ରୋଗୀ ମିଳିଥିଲେ ।[୧] ସେହି ବର୍ଷ ୪୦୦,୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ଓ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୧୯୯୦ ମସିହାର ୩୪୫,୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଥିଲା ।[୧][୯] ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଏହି ହାର ଫରକ ଆସେ, ଚୀନ ଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ଅଧା ଥାଏ । ଏହି ରୋଗରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା ତିନି ଗୁଣ ।[୧]

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. ୧.୦ ୧.୧ ୧.୨ ୧.୩ ୧.୪ ୧.୫ ୧.୬ ୧.୭ ୧.୮ ୧.୯ Montgomery, EA et al. (୨୦୧୪). "Oesophageal Cancer". In Stewart, BW; Wild, CP. World Cancer Report ୨୦୧୪. World Health Organization. pp. ୫୨୮–୫୪୩. ISBN ୯୨୮୩୨୦୪୨୯୮. 
  2. ୨.୦ ୨.୧ ୨.୨ Ferri, FF, ed. (୨୦୧୨). "Esophageal Tumors". Ferri's clinical advisor ୨୦୧୩. Philadelphia, PA: Mosby (Elsevier). pp. ୩୮୯–୩୯୧. ISBN ୯୭୮୦୩୨୩୦୮୩୭୩୭. 
  3. Kelsen, David (୨୦୦୭). Gastrointestinal oncology: principles and practices (୨nd ed.). Philadelphia, Pa.: Lippincott Williams &Wilkins. p. ୪. ISBN ୯୭୮୦୭୮୧୭୭୬୧୭୨. 
  4. Whittemore, edited by David Schottenfeld, Joseph F. Fraumeni, Jr.; associate editors, Graham A. Colditz, Jonathan M. Samet, Alice S. (୨୦୦୬). Cancer epidemiology and prevention (୩rd ed.). Oxford: Oxford University Press. p. ୬୯୭. ISBN ୯୭୮୦୧୯୯୭୪୭୯୭୯. 
  5. ୫.୦ ୫.୧ Zhang, HZ; Jin, GF; Shen, HB (Jun 2012). "Epidemiologic differences in esophageal cancer between Asian and Western populations.". Chinese journal of cancer 31 (6): 281–6. PMC 3777490. PMID 22507220. doi:10.5732/cjc.011.10390. 
  6. ୬.୦ ୬.୧ ୬.୨ Stahl, M; Mariette, C; Haustermans, K; Cervantes, A; Arnold, D; ESMO Guidelines Working, Group (Oct 2013). "Oesophageal cancer: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up.". Annals of oncology : official journal of the European Society for Medical Oncology / ESMO. 24 Suppl 6: vi51–6. PMID 24078662. doi:10.1093/annonc/mdt342. 
  7. Enzinger PC, Mayer RJ (2003). "Esophageal cancer" (PDF). N. Engl. J. Med. 349 (23): 2241–52. PMID 14657432. doi:10.1056/NEJMra035010. 
  8. "SEER Stat Fact Sheets: Esophageal Cancer". National Cancer Institute. Retrieved 18 June 2014. 
  9. Lozano, R; Naghavi, M; Foreman, K; Lim, S; Shibuya, K; Aboyans, V; Abraham, J; Adair, T et al. (Dec 15, 2012). "Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010". Lancet 380 (9859): 2095–128. PMID 23245604. doi:10.1016/S0140-6736(12)61728-0.