ଗୌହାଟି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ

ଗୌହାଟି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ
Guwahati High Court Building
ସ୍ଥାପିତ	5 ଅପ୍ରେଲ 1948 (1948-୦୪-05)
ସ୍ଥାନ	Principal Seat: Guwahati, Assam Circuit Benches: Kohima, Aizawl & Itanagar
ଭୌଗଳିକ ଦିଗବାରେଣି	26.1913°N 91.7514°E / 26.1913; 91.7514
ସଂରଚନା	Presidential with confirmation of Chief Justice of India and Governor of respective state.
ଅଧିକାର ପ୍ରାପ୍ତ	Constitution of India
ବିଚାରପତି କାର୍ଯ୍ୟକାଳ	mandatory retirement by age of 62
ସଦସ୍ଯତା ସଂଖ୍ଯା	30 (Permanent 22; Additional 8)
Website	www.ghconline.gov.in
Chief Justice
ବର୍ତ୍ତମାନ	Lanusungkum Jamir (Acting)
ନିଯୁକ୍ତି ଦିନ	30 May 2025

ଗୌହାଟି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ପ୍ରଥମତଃ ଆସାମ, ନାଗାଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ମେଘାଳୟ, ମଣିପୁର, ତ୍ରିପୁରା, ମିଜୋରାମ ଓ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସାଧାରଣ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଯାହା ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଅଧିନିୟମ, ୧୯୮୬ ଅନୁସାରେ, ୨୦.୨.୧୯୮୭ ଠାରୁ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ।

ଭାରତର ତତକାଳୀନ ଗଭର୍ନର ଜେନେରାଲ ଦ୍ୱାରା ୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୪୮ ରେ ଗୌହାଟି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲା । ଭାରତ ସରକାର ଆଇନ ୧୯୩୫ ପାସ୍‌ ହେବା ପରେ, ଏହି ନ୍ୟାୟାଳୟ ୫ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୪୮ରୁ ଆସାମ୍ ସୂବା ଉପରେ କ୍ଷେତ୍ରାଧିକାର ସହିତ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ଆରମ୍ଭରେ ଏହାକୁ "ଆସମ ଓ ନାଗାଲାଣ୍ଡ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ" ବୋଲି ଡ଼କାଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ୧୯୭୧ ମସିହାର "ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳ (ପୁନଃସଂଗଠନ) ଆଇନ" ଅନୁଯାୟୀ ଏହାର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି "ଗୌହାଟି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ" ରଖାଯାଇଥିଲା ।

ଇତିହାସ

ଭାରତ ସ୍ଵାଧୀନ ହେବା ପରେ, ଆସାମ ବିଧାନ ସଭା 9 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 1947 ରେ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ଆସାମ ପ୍ରାନ୍ତ ପାଇଁ ଏକ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିଲା । ଭାରତ ସରକାର ଆଇନ 1935 ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତର ଗଭର୍ନର ଜେନେରାଲ 1 ମାର୍ଚ୍ଚ 1948 ରେ ଆସମ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଆଦେଶ ଜାରି କରିଥିଲେ । ଏହି ନ୍ୟାୟାଳୟ 5 ଏପ୍ରିଲ 1948 ରେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ H. J. କାନିଆଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍‌ଘାଟିତ ହୋଇଥିଲା । ସିର୍ ଆର.ଏଫ୍. ଲଜ୍ ଏହି ଦିନ ପ୍ରଥମ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଭାବେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ପ୍ରଥମେ ଶିଲଙ୍ଗରେ କାର୍ଯ୍ୟା କରୁଥିଲା ଏବଂ ପରେ 14 ଅଗଷ୍ଟ 1948 ରେ ଏହାକୁ ଗୌହାଟିକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା ।

ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, 1 ଡିସେମ୍ବର 1963 ରେ ନାଗାଲାଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ ଗଠିତ ହେବା ପରେ ଏହି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ର ନାମ ଆସାମ ଓ ନାଗାଲାଣ୍ଡ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥିଲା ।

1971 ମସିହାର "ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳ (ପୁନଃସଂଗଠନ) ଆଇନ" ଅନୁଯାୟୀ, 21 ଜାନୁଆରୀ 1972 ରୁ ଆସମ ଓ ନାଗାଲାଣ୍ଡ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ବିଲୋପ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ଏହି ଆଇନର ଧାରା 30(1) ଅନୁଯାୟୀ ମଣିପୁର ଓ ତ୍ରିପୁରାର ବିଧି କମିଶନରଙ୍କ ନ୍ୟାୟାଳୟ (ଯେଉଁମାନେ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ) ତାହା ମଧ୍ୟ ଅପସାରଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ତିନିଟି ପୃଥକ ନ୍ୟାୟାଳୟର ବଦଳରେ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳର ପାଞ୍ଚଟି ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ "ଗୌହାଟି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ" ନାମକ ଏକ ସାଧାରଣ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଗଠିତ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ଧାରା 32 ଅନୁଯାୟୀ ତତକାଳୀନ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ଓ ମିଜୋରାମ ପ୍ରତି କ୍ଷେତ୍ରାଧିକାର ଦିଆଯାଇଥିଲା ।

ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ଯେତେବେଳେ ମେଘାଳୟ, ମଣିପୁର ଓ ତ୍ରିପୁରା ରାଜ୍ୟର ନିଜସ୍ୱ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା, ଗୌହାଟି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ଷେତ୍ରାଧିକାର ସମାପ୍ତ ହେଲା ।

ମୁଖ୍ୟ ଆସନ ଓ ବେଞ୍ଚଗୁଡ଼ିକ

ଗୌହାଟି ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ଆସନ ଆସାମର ରାଜଧାନି ଗୌହାଟିରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର 3ଟି ବାହ୍ୟ ବେଞ୍ଚ ଅଛି: ଯଥା କୋହିମା ବେଞ୍ଚ, ଇଟାନଗର ବେଞ୍ଚ ଏବଂ ଆଇଜଲ ବେଞ୍ଚ ।

କୋହିମା ବେଞ୍ଚ

ଏହି ବେଞ୍ଚ ନାଗାଲାଣ୍ଡ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ଏହା 1 ଡିସେମ୍ବର 1972ରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । କୋହିମା ବେଞ୍ଚ ମିନିଷ୍ଟରସ୍‌ ହିଲ ପାହାଡ଼ର ପୂର୍ବ ଢାଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପ୍ରଥମେ ଏହି କୋଠା ଏକ ହଷ୍ଟେଲ୍ ଥିଲା, ଯାହାକୁ ପୁନଃନବୀକରଣ କରି ନ୍ୟାୟାଳୟ ବେଞ୍ଚ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା । ଏହାର ଉଦ୍‌ଘାଟନ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଏମ୍. ସି. ପଥାକ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା । ନାଗାଲାଣ୍ଡ ପାଇଁ ସ୍ଥାୟୀ ବିଚାରପତି ହେଲେ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଲାନୁସୁଙ୍କୁମ୍ ଜମିର, ଯିଏ 22 ମଇ 2013 ରେ ଅତିରିକ୍ତ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇଥିଲେ ।

ଇଟାନଗର ବେଞ୍ଚ

ଏହି ବେଞ୍ଚ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ଏହା 12 ଅଗଷ୍ଟ 2000ରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ବେଞ୍ଚ ଇଟାନଗରରୁ 13 କି.ମି. ଦୂରରେ ନାହାରଲଗୁନ୍ ରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ବେଞ୍ଚ ର ଉଦ୍‌ଘାଟନ ଏ.ଏସ୍. ଆନନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା । ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ପାଇଁ ସ୍ଥାୟୀ ବିଚାରପତି ହେଲେ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରଣୟ କୁମାର ମୁସାହାରୀ ।

ଆଇଜଲ ବେଞ୍ଚ

ଏହି ବେଞ୍ଚ ମିଜୋରାମ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ଏହା 5 ଜୁଲାଇ 1990ରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ମିଜୋରାମର ରାଜଧାନୀ ଆଇଜଲ ରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ଉଦ୍‌ଘାଟନ ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଏସ୍. ବି. ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା । ମିଜୋରାମ ପାଇଁ ସ୍ଥାୟୀ ବିଚାରପତି ହେଲେ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଏମ୍. ଆର୍. ପଥାକ । ଏଥିପାଇଁ 22 ମଇ 2013 ରେ ମାଇକେଲ ଜୋଥାଙ୍କୁମା ଅତିରିକ୍ତ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇଥିଲେ ।