ଏମ ଏନ ଶ୍ରୀନିବାସ

ଉଇକିପିଡ଼ିଆ ରୁ
Jump to navigation Jump to search

ମହୀଶୁର ନରଶିଂହଚାର ଶ୍ରୀନିବାସ (୧୯୧୬-୧୯୯୯)[୧] ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀ । .[୨] ସେ ତାଙ୍କର ଭାରତୀୟ ଜାତି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ କାମ ପାଇଁ ପରିଚିତ । ସେ ଭାରତୀୟ ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନକୁ ସଂସ୍କୃତକରଣ ଓ ପ୍ରଧାନ ଜାତି (ଡମିନାଣ୍ଟ୍ କାଷ୍ଟ୍) ଆଦି ଧାରଣା ଦେଇଅଛନ୍ତି ।

କର୍ମ ଜୀବନ[ସମ୍ପାଦନା]

ଶ୍ରୀନିବାସ ଜନ୍ସରେ ଜାତି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ । ବମ୍ବେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଡକ୍ଟରେଟ୍ ଉପାଧି ଲାଭ କରିସାରିଲା ପରେ ସେ ଇଂଲଂଡ୍ର ଅକ୍ସଫର୍ଡ୍ ବିଶ୍ୟବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଶିକ୍ଷାଳାଭ ପାଇଁ ଗଲେ । ଅକ୍ସଫର୍ଡ୍ରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ତାଙ୍କର ବିଚାର ଓ ମାନସର ବିକାଶରେ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱୁ୍ପୂର୍ଣ ଭୂମିକା ତୁଲାଇଲା । ଶ୍ରୀନିବାସ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଯଥା ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ବରୋଦାର ମହାରାଜା ସୟାଜୀରାଓ ବିଶ୍ସବିଦ୍ୟାଳୟ, ଇନିଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଫର୍ ସୋସାଲ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଇକନମିକ୍ ଚେଞ୍ ଓ ନାଶନାଲ୍ ଇନିଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ଷ୍ଟଡିଜ୍ ଆଦିରେ କାମ କରିଥିଲେ । [୩]

ଭାରତୀୟ ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଭାରତୀୟ ନୃତତ୍ତ୍ୱ ବିଜ୍ଞାନକୁ ଅବଦାନ[ସମ୍ପାଦନା]

ଫ୍ରଣ୍ଟଲାଇନ୍ ପତ୍ରିକାରେ ସେ ଚାଲି ଗଲା ପରେ ସ୍ମୃତିଚାରଣରେ ତାଙ୍କୁ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବିଶିଷ୍ଟ ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନୀ ଓ ନୃତତ୍ତ୍ୱ ବିଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା । [୩] ତାଙ୍କର ବିଜ୍ଞାନୀ ମାନସିକତା ଆଦର୍ଶବାଦୀ ଓ କଳ୍ପନାପ୍ରବଣ ନ ଥିଲା । ନ୍ୟାୟ ଓ ସମାନତା ଆଦି ବିଷୟରେ ତାଙ୍କର ଅବଧାରଣା ଥିଲା ଭୂମିଜ । ସଂସ୍କୃତକରଣ ଓ ପ୍ରଧାନ ଜାତି (ଡମିନାଣ୍ଟ୍ କାଷ୍ଟ୍)ଆଦି ଧାରଣାଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀନିବାସ ଗୋଟିଏ ସାମାଜିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଭାବରେ ଜାତିର ତରଳ ଓ ଗତିଶୀଳ ମୂଳସୂତ୍ରକୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । [୪]

ବହି[ସମ୍ପାଦନା]

  • ମ୍ୟାରେଜ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଫାମିଲି ଇନ୍ ମହିଶୁର୍ (୧୯୪୨)।
  • ରିଲିଜିଅନ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ସୋସାଇଟି ଏମଂଗ୍ ଦ କୁ୍ର୍ଗସ୍ ଅଫ୍ ସାଉଥ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (୧୯୫୨)।
  • କାଷ୍ଟ୍ ଇନ୍ ମଡର୍ଣ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଆଣ୍ଡ୍ ଅଦର୍ ଏସେଜ୍ (୧୯୬୨), ଏସିଆ ପବ୍ଲିଶିଂଗ୍ ହାଉସ୍ ।
  • ଦ ରିମେମ୍ବର୍ଡ୍ ଭିଲେଜ୍ (୧୯୭୬, ଅକ୍ସ୍ ଫର୍ଡ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି ପ୍ରେସ୍ଦ୍ୱାରା ୨୦୧୩ରେ ପୁନଃପ୍ରକାଶିତ)।
  • ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ସୋସାଇଟି ଥ୍ରୁ ପର୍ସନାଲ୍ ରାଇଟିଂଗ୍ସ୍ (୧୯୯୮)।
  • ଭିଲେଜ୍, କାଷ୍ଟ୍, ଜେଣ୍ଡର୍ ଆଣ୍ଡ୍ ମେଥଡ୍ (୧୯୯୮)।
  • ସୋସାଲ୍ ଚେଞ୍ ଇନ୍ ମଡର୍ଣ୍ ଇଣ୍ଡିଆ
  • ଦ ଡମିନାଣ୍ଟ୍ କାଷ୍ଟ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଅଦର୍ ଏସେଜ୍ (ସମ୍ପାଦିତ)।
  • ଡାଇମେନସନ୍ସ୍ ଅଫ୍ ସୋସାଲ୍ ଚେଞ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ

ଆଧାର[ସମ୍ପାଦନା]

  1. Barry Bearak, M. N. Srinivas Is Dead at 83; Studied India's Caste System, The New York Times, 3 December 1999.
  2. M.N. Srinivas: Obituary in the Hindu Frontline.
  3. ୩.୦ ୩.୧ Menon, Parvathi. "A scholar remembered". Frontline. The Hindu. Retrieved 17 January 2013.
  4. Social Change in Modern India, Orient Longman, New Delhi, 2000.