ଏଚ୍‌.ସି.ବର୍ମା

ହରିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ମା
Indian physicist H C Verma during a lecture in 2019
ଜନ୍ମ	(1952-04-03) ୩ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୫୨ Darbhanga, Bihar, India
ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ	Patna Science College IIT Kanpur
ପ୍ରସିଦ୍ଧି	Concepts of Physics textbook
ପୁରସ୍କାର	Maulana Abul Kalam Azad Siksha Puruskar (2017) Padma Shri (2021)
ବିଜ୍ଞାନୀ ଜୀବନ
କ୍ଷେତ୍ର	Nuclear physics
ବୈଜ୍ଞାନିକ ନିବନ୍ଧ	Studies Of The Electric Field Gradients in Non-cubic Metals Using 57^Fe Mössbauer Spectroscopy (1980)
ଡକ୍ଟରୀ ଉପଦେଷ୍ଟା	Prof. G. N. Rao (IIT Kharagpur)
ୱେବସାଇଟ	hcverma.in

ଏଚ୍‌.ସି.ବର୍ମା (ହରିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ମା,ଜନ୍ମ ୧୯୫୨) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନୀ ଓ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ, ଯିଏ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (IIT) କାନପୁରରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ । ଏଥିପୂର୍ବରୁ ସେ ପାଟନା ବିଜ୍ଞାନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଗବେଷଣାକ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି ନାଭିକୀୟ ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନ । ସେ ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଛନ୍ତି, ଯାହାମଧ୍ୟରେ ‘Concepts of Physics’ (କନସେପ୍ଟସ ଅଫ୍ ଫିଜିକ୍ସ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋକପ୍ରିୟ । ସେ ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଥିଲେ ।

ଜନ୍ମ

ହରିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ମାଙ୍କ ଜନ୍ମ ୩ ଏପ୍ରିଲ ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ବିହାରର ଦରଭଙ୍ଗା ଜିଲ୍ଲାର ଏକ କାୟସ୍ଥ ପରିବାରରେ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ପିତା ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ । ଶୈଶବରେ ସେ ପଢ଼ାରେ ବିଶେଷ ମେଧାବୀ ନ ଥିଲେ । ପିତା ନିଜେ ଗଣିତ ଓ ବିଜ୍ଞାନ ଶିଖାଇଥିଲେ । ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷା ଦିନରେ ସେ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଗଣିତରେ ବହୁତ ଆଗ୍ରହୀ ନ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଲେଖା ପୁସ୍ତକଗୁଡିକରେ ସେ ତାଙ୍କ ମାତା–ପିତା ଓ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ବୋଲି ଲେଖିଛନ୍ତି ।

ଶିକ୍ଷା

ସ୍ନାତକ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ହରିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ମା ପାଟନା ବିଜ୍ଞାନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେଲେ । ସେଠାର ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ତାଙ୍କର ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଗଣିତ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ବଢିଗଲା । ଏହି ଆଗ୍ରହ ଏତେ ଅଧିକ ବଢିଲା ଯେ, ଯେଉଁ ଛାତ୍ର ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷାରେ ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିଲେ, ସେଇ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଟନା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର B.Sc. (Honours) ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନରେ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କଲେ । ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ଲାଭ କରିବା ପରେ ସେ GATE ପରୀକ୍ଷା ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ IIT କାନପୁରରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ବିଜ୍ଞାନ (M.Sc.) ପାଇଁ ଭର୍ତ୍ତି ହେଲେ । ସେଠାରେ ସେ ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୀର୍ଷ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ ଏବଂ 9.9 GPA (10.0 ରୁ) ପାଇଥିଲେ । ପରେ ସେ ସେହି IIT କାନପୁରରୁ ଡକ୍ଟରେଟ (PhD) ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କଲେ ଏବଂ ତିନି ବର୍ଷରୁ କମ ସମୟରେ ପିଏଚ୍‌ଡି ଉପାଧି ଅର୍ଜନ କଲେ ।

କାର୍ଯ୍ୟଜୀବନ

ପାଟନା ସାଇନ୍ସ କଲେଜ

ସେ ଯେତେବେଳେ ପାଟନା ସାଇନ୍ସ କଲେଜ୍‌ରେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ାଉଥିଲେ, ଦେଖିଲେ ଯେ ଅନେକ ଛାତ୍ର ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନ ପଢ଼ି ଆନନ୍ଦ ନେଉନାହାନ୍ତି, ବରଂ ବିରକ୍ତି ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ନିଜେ ଯେପରି Resnick & Halliday ଙ୍କର Fundamentals of Physics ପଢ଼ି ସ୍ୱୟଂ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓ ପ୍ରୟୋଗ କରୁଥିଲେ, ସେଇପରି ପ୍ରୟୋଗ ଛାତ୍ରମାନେ କରୁନଥିଲେ । ଏହାର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଅନ୍ତର । ଗ୍ରାମୀଣ ପୃଷ୍ଠଭୂମିର ଛାତ୍ରମାନେ ପୁସ୍ତକର ଭାଷାରେ ଅଟକି ଯାଉଥିଲେ ଓ ଧାରଣା ଓ ତତ୍ତ୍ଵକୁ ଧରିପାରୁନଥିଲେ ।

Concepts of Physics ର ରଚନା

ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ହରିଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ମା ଏକ ଏମିତି ପୁସ୍ତକ ଲେଖିବାକୁ ଚାହିଁଲେ ଯାହା ଭାଷାର ଅସୁବିଧାକୁ ସହଜ କରିପାରିବ । ସେ ଆଠ ବର୍ଷ ଧରି ପରିଶ୍ରମ କରି ଲେଖିଲେ ‘Concepts of Physics’, ଯାହା ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋକପ୍ରିୟ ହେଲା । ଏହି ପୁସ୍ତକର ସଫଳତାର ରହସ୍ୟ ହେଉଛି, ସରଳ ଭାଷା, ରୋଚକ ନ୍ୟୁମେରିକାଲ ଉଦାହରଣ, ଓ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ସହ ଯୋଗ । ଭାରତର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ IIT–JEE ପ୍ରସ୍ତୁତି ଛାତ୍ରମାନେ ଏହି ପୁସ୍ତକକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ଏହା ଭାରତୀୟ ଛାତ୍ର, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ସମାଜ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଏକ ମହାନ ଉପହାର ଥିଲା । IIT କାନପୁରକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ପ୍ରାୟ ୧୫ ବର୍ଷ ପାଟନା ସାଇନ୍ସ କଲେଜ୍‌ରେ କାମ କରିଥିଲେ ।

IIT କାନପୁର

ଡ଼ଃ ଏଚ୍‌.ସି. ବର୍ମା ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ସହାୟକ ପ୍ରଫେସର ଭାବେ IIT କାନପୁରରେ ଯୋଗଦେଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଅନେକ କୋର୍ସ ପଢ଼ାଇଥିଲେ ଓ “Quantum Physics” ନାମକ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଥିଲେ । ସେ ପରୀକ୍ଷଣାତ୍ମକ ପରମାଣୁ ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନରେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ । ନିୟମିତ ଶିକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ସେ ଅନେକ ସାମାଜିକ ଓ ଶିକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ; ଯେପରି School Physics Project, Shiksha Sopan ଇତ୍ୟାଦି । ସେ ୩୦ ଜୁନ ୨୦୧୭ ରେ ଔପଚାରିକ ଭାବେ ଅବସର ନେଲେ । ପ୍ରାୟ ୩୮ ବର୍ଷ ଧରି ସେ ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଶିଖାଇଥିଲେ । ସେ National Anveshika Network of India ର ଜାତୀୟ ସଂଯୋଜକ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଉତ୍ସାହୀ ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାର୍ଷିକ କାର୍ଯ୍ୟଶାଳା ଆୟୋଜନ କରନ୍ତି, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଭୌତିକବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ଦେଶର ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଣକୁ ପହଞ୍ଚୁଛି ।